II SA/Wa 1166/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Z. z dnia 12 lipca 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: ustanowić w niniejszej sprawie dla H. Z. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. We wniosku z dnia 12 lipca 2014 r. H. Z. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z treści dokumentów zamieszczonych w aktach administracyjnych wynika, że skarżący w samodzielnie prowadzonym gospodarstwie domowym nie osiąga żadnego dochodu. Skarżący od 2000 r. pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS skarżący został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy od [...] marca 2013 r. Skarżący w zakresie podstawowych kosztów utrzymania korzysta z pomocy rodziny. Według oświadczenia, wyłącznym składnikiem majątku skarżącego jest nieruchomość o pow. 300 m2 zabudowana domem parterowym. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał, że jego obecna sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsza sprawa dotyczy świadczenia w drodze wyjątku, czyli świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które mieści się w powyższej kategorii spraw. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji postanowienia.