II SA/Wa 1168/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Picho po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. K. w toku postępowania sądowego kierując do Sądu na urzędowym formularzu wniosek PPF zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata . Z uwagi na to, że wniosek – mimo, że złożony na urzędowym formularzu – budził wątpliwości referendarza sądowego co do jego treści, wezwaniami z dnia 1 sierpnia 2016 r., (k-25), 29 września 2016 r., i z dnia 3 listopada 2016 r., zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie i nadesłanie dodatkowych dokumentów – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy– to jest: wyciągu z konta bakowego, bowiem wbrew twierdzeniu skarżącego nie został on dołączony (k-25), wskazania czy pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona zarobkuje i jaka jest wysokość jej dochodu, oraz dochodu skarżącego (k- 34), oraz wskazania źródeł dochodu z którego utrzymuje się wnioskodawca (k-39). W odpowiedzi na poszczególne wezwania skarżący przesłał wyciąg z konta bankowego (pismo z dnia 26 września 2016 r.) z którego wynika, że saldo końcowe na rachunku wyniosło [...] zł, w piśmie z dnia 20 października wyjaśnił, że jego żona nie wyraża zgody na podanie jej dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, jej majątku osobistego oraz jej innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa. W odpowiedzi na ostatnie wezwanie skarżący wyjaśnił, że jego obecna żona nie wyraża zgody na podanie dochodów. Rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na sytuację majątkową, stan rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez J. K. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jego sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić. Stanowisko takie jest w szczególności konsekwencją niewykonania w sposób prawidłowy przez stronę wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień. W wezwaniu z dnia 3 listopada 2016 r., referendarz sądowy prosił o wskazanie źródeł dochodu z którego skarżący utrzymuje się (zatem chodziło o dochód wnioskodawcy a nie jego żony)– w odpowiedzi w piśmie z dnia 25 listopada 2016 r., J. K. wyjaśnił cyt." moja obecna żona nie wyraża zgody na podanie dochodów". Na podstawie zgromadzonej dokumentacji nie sposób zatem ustalić czy skarżący uzyskuje jakichkolwiek dochód. Oświadczenie, iż nie posiada on oszczędności złotówkowych, dewizowych, akcji i obligacji nie wystarcza do oceny czy jest w stanie partycypować w kosztach, których zwolnienia się domaga. Tym bardziej, że J. K. nie podał wyraźnie czy uzyskuje czy też nie uzyskuje dochodu. Nie może również umknąć uwadze fakt, że skarżący nie wypełnił w sposób prawidłowy urzędowego formularza, w szczególności pozostawił puste rubryki oznaczone nr 7, 8, 9 10 i 11, choć w pkt 4 formularza znalazł się zapis, iż należy wypełnić lub skreślić każdą rubrykę, co oznacza, że nie mogą one pozostać puste. Jeszcze raz podkreślić należy, że strona chcąc, aby jej wniosek został rozpoznany merytorycznie ma obowiązek dokładnego i prawidłowego wypełnienia formularza, gdyż nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową, stosownie do treści art. 246 p.p.s.a., ciążyło na stronie. Z obowiązku tego J. K. nie wywiązał się. Natomiast dane, które są zawarte w formularzu (nawet przy założeniu, że są to dane dotyczące tylko jego osoby, a nie jego żony) nie są wystarczające dla oceny sytuacji majątkowej strony. Wobec zatem niewykonania nałożonego na skarżącego przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę jego sytuacji majątkowej na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.