II SA/Wa 1171/17

PostanowienieWSA w Warszawie2018-06-07

Skład orzekający: Beata Gibzińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, złożony po prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy, może zostać uwzględniony w przypadku wykazania zmiany okoliczności sprawy?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych może zostać uwzględniony, mimo wcześniejszego prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania takiego prawa, jeżeli strona wykaże zmianę okoliczności sprawy uzasadniającą przyznanie pomocy. W przypadku, gdy strona jest osobą niepełnosprawną, jej jedynym dochodem jest niskie stypendium, a nie posiada majątku ani oszczędności, należy uznać, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania.
Stan faktyczny
Skarżąca A.P. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wcześniejsze postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy zostały utrzymane w mocy. Skarżąca przedstawiła nowe okoliczności, wskazując na swoją niepełnosprawność, samodzielne gospodarstwo domowe i jedyne źródło utrzymania w postaci stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w kwocie 400 zł miesięcznie, brak majątku i oszczędności. Na tej podstawie referendarz sądowy rozpoznał wniosek.
Rozstrzygnięcie
Zmieniono postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2017 r. i przyznano A.P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Beata Gibzińska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.P. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w sprawie zwolnienia z opłat za usługi edukacyjne postanawia zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2017 r. i przyznać A.P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił A.P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.P. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w sprawie zwolnienia z opłat za usługi edukacyjne, wskazując, że strona nie wyjaśniła swojej sytuacji materialnej w zakresie dochodów i obciążeń gospodarstwa domowego w sposób niebudzący wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 marca 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 16 kwietnia 2018 r. A.P. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, który ponowiła w kolejnym piśmie z dnia 23 kwietnia 2018 r. Wobec powyższego, w wykonaniu zarządzenia z dnia 30 kwietnia 2018 r., przesłano skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF celem jego wypełnienia i zwrotu do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 4 czerwca 2018 r. (prezentata Sądu) skarżąca nadesłała wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą niepełnosprawną, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej jedynym źródłem utrzymania jest stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w kwocie 400 zł miesięcznie. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.); powoływanej dalej jako P.p.s.a., obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskodawcę zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie częściowym – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty (takie powinny być przedłożone skoro skarżąca stara się wykazać brak możliwości finansowych) powinny uzasadniać tą wyjątkową sytuację, w której poniesienie kosztów zachwieje sytuacją materialną i bytową strony w takim stopniu, że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W takim przypadku ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Podkreślić należy, że aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 1 grudnia 2017 r. sygn. II SA/Wa 1171/17 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1171/17. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej powinno nastąpić w kontekście przesłanek określonych w art. 165 P.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy. W ocenie referendarza sądowego mając na uwadze dane wykazane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z dołączonych do akt niniejszej sprawy kserokopii dokumentów, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2017 r. (karta nr 74 akt sądowych), decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2017 r. o przyznaniu w okresie od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] czerwca 2018 r. stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w kwocie 400 zł (karta nr 75 akt sądowych), PIT za 2017 r. (karta nr 90 akt sądowych), zaświadczenia z dnia 18 kwietnia 2018 r. z urzędu skarbowego o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (karta nr 94 akt sądowych), należało stwierdzić, że aktualny wniosek zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest osobą niepełnosprawną, obecnie otrzymuje stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, które stanowi jej jedyny dochód, nie posiada majątku ani oszczędności. Reasumując należy uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W związku z tym na podstawie art. 165 P.p.s.a. należało zmienić przedmiotowe postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2017 r. w sposób wskazany w sentencji postanowienia oraz przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 165 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło