II SA/Wa 1174/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Protokolant Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 363 ze zm.), który odmówił J. G. przyznania renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: * jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, * nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, * nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, * nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Organ wskazał, iż wnioskodawca nie spełnia warunków wynikających z art. 83 ww. ustawy, dotyczących szczególnych okoliczności, na skutek których nie nabył uprawnień do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych. Z akt rentowych wynika, że łączny okres ubezpieczenia J. G. wynosi 21 lat 5 miesięcy 28 dni, który jest nieadekwatny do jego wieku. Z przebiegu ubezpieczenia wynika, iż w okresach od [...] sierpnia 1988 r. do [...] lutego 1994 r., od [...] czerwca 1994 r. do [...] października 1999 r. oraz od [...] grudnia 1999 r. do [...] lipca 2004 r. wnioskodawca nie wykazywał zatrudnienia ani nie podejmował innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. W ocenie Prezesa ZUS te przerwy w zatrudnieniu nie były spowodowane szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi spełnienie ustawowych warunków do renty, bowiem w tym czasie nie była orzeczona w stosunku do J. G. całkowita niezdolność do pracy. Całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji została ustalona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2007 r. dopiero od [...] czerwca 2007 r. Fakty te powodują, że świadczenie w drodze wyjątku nie może być przyznane. Natomiast trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym według potrzeb, lecz jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, za czym przemawia fakt umieszczenia przepisu art. 83 ustawy w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wnosił o jej uchylenie, zarzucając naruszenie prawa materialnego art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych polegające na niewłaściwym zrozumieniu treści tego przepisu. Skarżący w uzasadnieniu skargi podał, że mieszka w rejonie, gdzie występuje wysokie bezrobocie, co stanowi szczególną okoliczność uzasadniającą przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty – nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach wynika, iż przede wszystkim konieczne jest wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do świadczenia na ogólnych zasadach na skutek jakiś szczególnych okoliczności. Nie można uznać, że skarżący tylko i wyłącznie wskutek szczególnych okoliczności nie spełnił warunków ustawowych do świadczenia rentowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący na przestrzeni 56 lat życia posiada łącznie 21 lat 5 miesięcy i 28 dni okresów ubezpieczenia, zaś w ocenianym dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy staż ten wynosił zaledwie 2 lata 1 miesiąc i 18 dni. Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy od [...] czerwca 2007 r., co zostało potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2007 r., natomiast ostatni udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] luty 2007 r. Jednakże z przebiegu ubezpieczenia wynika, iż od [...] sierpnia 1988 r. do [...] lutego 1994 r., od [...] czerwca 1994 r. do [...] października 1999 r. oraz od [...] grudnia 1999 r. do [...] lipca 2006 r. wystąpiły wieloletnie przerwy w zatrudnieniu. Z akt sprawy nie wynika, aby w tych okresach skarżący nie mógł podjąć zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności, zwłaszcza że, jak sam wskazał, w tym okresie podejmował różne prace dorywcze. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że za okoliczność szczególną, z powodu której ubiegający się o świadczenie nie wypracował prawa do świadczenia rentowego na ogólnych zasadach ustawy, można uważać tylko takie zdarzenie, bądź trwały stan, wykluczające aktywność zawodową połączoną z ubezpieczeniem społecznym, z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Skarżący tego nie dowiódł. Ogólne powołanie się na panujące bezrobocie oraz podejmowanie prac dorywczych takiego dowodu nie zastępuje, jak również sama w sobie nie jest to okoliczność, która mogłaby być potraktowana jako zdarzenie wyjątkowe i niezależna od ubezpieczonego w rozumieniu okoliczności szczególnej z art. 83 ust. 1 cyt. ustawy. Wprawdzie sytuacja materialna skarżącego jest trudna, to jednak tylko ta przesłanka nie może być podstawą do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.