II SA/Wa 1175/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. z dnia 09 listopada 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia - przyznać E. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata Wyrokiem z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1175/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną przez E. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskiem z dnia 09 listopada 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia 09 grudnia 2013 r. oraz sprecyzowanym pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. skarżący zwrócił się do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący wskazał, że jest osobą samotną, która samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Oświadczył, że posiada majątek w postaci udziału wynoszącego ½ części w prawie własności domu o pow. ok. [...] m2 oraz działki o pow. [...] m2, a także nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną i pozostaje bez jakiegokolwiek dochodu. Do wniosku dołączył kopię wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego do sądu powszechnego, decyzję z dnia [...] września 2011 r. umarzającą postępowanie w sprawie przyznania pomocy w formie opału, decyzję ZUS z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego oraz dwa wyroki sądów powszechnych wydane w sprawie o wydanie świadectwa pracy. Poza powyższymi dokumentami skarżący nie złożył żadnych innych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową, aktualne źródła utrzymania, czy też możliwości płatnicze. W związku z powyższym pismem referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2013 r. skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za ten okres, odpisów zeznań podatkowych za 2011 i 2012 r., względnie zaświadczeń wydanych przez właściwy organ podatkowy stwierdzających brak dochodu za ten okres. Skarżący został również zobowiązany do złożenia oświadczenia o aktualnych źródłach utrzymania, względnie do złożenia dokumentów potwierdzających takie źródła (np. decyzje przyznające świadczenia socjalne). W odpowiedzi na wezwanie, skarżący złożył do akt pismo z dnia 09 grudnia 2013 r., w którym oświadczył, że nie posiada dokumentów obejmujących miesięcznie wydatki, nie korzysta z energii elektrycznej, a z wody korzysta bezpłatnie. Stwierdził również, że nie korzysta ze świadczeń z opieki społecznej. Z kolei, w odniesieniu do wezwania w części dotyczącej wskazania źródeł utrzymania stwierdził, że są to takie same źródła utrzymania i dochodu jakie posiada kilka milionów bezdomnych Polaków. Ponadto zamieścił informacje dotyczące przebiegu zatrudnienia i liczne informacje nie dotyczące treści wezwania. W końcowej części pisma stwierdził, że prowadzi gospodarstwo domowe w miarę swoich możliwości, lecz z uwagi na swój stan majątkowy doszło po jego stronie do powstania długu. Skarżący nie wskazał jednak ani wysokości tego długu, ani nie złożył w tym zakresie jakichkolwiek dokumentów. Natomiast wraz z pismem skarżący złożył zaświadczenie z urzędu skarbowego stwierdzające złożenie deklaracji PIT-37 z wykazanym przychodem i dochodem za 2012 r. w wysokości 0,00 zł oraz rachunek bankowy z saldem końcowym wynoszącym [...] zł (na dzień [...] listopada 2013 r.). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 09 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1175/13 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, z uwagi na to, iż wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: ppsa. Ponadto, w związku z tym, że pierwotnie skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy zawarł również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, referendarz sądowy w przedmiotowym postanowieniu wyjaśnił, że skarżący korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b ppsa, co oznacza, że strona skarżąca działalność organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Odpis przedmiotowego postanowienia skarżący otrzymał w dniu 16 stycznia 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach sądowych sprawy). Pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. (21 stycznia 2014 r. – data stempla pocztowego na kopercie zawierającej ww. pismo) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od przedmiotowego postanowienia referendarza sądowego w zakresie ustanowienia adwokata, podważając argumentację zawartą w jego uzasadnieniu. W treści pisma stanowiącego sprzeciw skarżący podał, że od grudnia 2010 r. pozostaje bez pracy i środków do życia, że jest osobą zadłużoną, która korzystała z pomocy społecznej. Wyjaśnił, że dom, w którym mieszka wymaga remontu, w tym wymiany dachu. Podniósł, że posiadana przez niego nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha położona jest w odległości [...] km od miejsca jego zamieszkania. Oświadczył, że nie uzyskuje z niej dochodu, albowiem nie stać go na uprawę ziemi i związane z tym wydatki ponoszone na wynajęcie maszyn rolniczych i zakup nawozów. Dodał, że wartość posiadanej nieruchomości jest niska, z uwagi na jej usytuowanie z daleka od W. i L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 powołanej ustawy, a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem. Zgodnie z art. 243 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 3). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie zawarte w powołanym przepisie: "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego. W ocenie Sądu, po przeanalizowaniu argumentów wnioskodawcy oraz załączonych przez niego dokumentów, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie wykazał on, iż spełnia przesłankę warunkującą przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca żyje w ubóstwie, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Analiza dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę pozwala stwierdzić, że w 2012 r. nie osiągnął żadnego dochodu (zaświadczenie z urzędu skarbowego stwierdzające złożenie deklaracji PIT-37 z wykazanym przychodem i dochodem za 2012 r. w wysokości 0,00 zł), natomiast z nadesłanego do Sądu wyciągu z rachunku bankowego (za okres od [...] września 2013 r. do [...] grudnia 2013 r.) wynika, że na dzień [...] listopada 2013 r. saldo końcowe wynosiło [...] zł. W związku z powyższym, należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Dlatego na podstawie art. 254 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.