II SA/Wa 1179/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Kube (sprawozdawca) Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Iwona Dąbrowska Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy ze skargi D. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddala skargę – Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2014 r. znak sprawy: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku D.H. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak sprawy: [...] o odmowie przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że wnioskodawczyni pobiera emeryturę w trybie zwykłym. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na uznaniowy charakter świadczenia, określonego w art. 83 ust. 1 tej ustawy, o przyznaniu którego decyduje wyłącznie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie przewidują zbiegu tego świadczenia ze świadczeniami przyznawanymi w trybie zwykłym przez organy emerytalno-rentowe. Skoro zatem strona jest uprawniona do świadczenia przyznawanego przez organ emerytalno-rentowy w trybie zwykłym to nie spełnia jednej z przesłanek niezbędnych do przyznania żądanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.H. zakwestionowała decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2014 r. uznając ją za krzywdzącą. Skarżąca podkreśliła, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych uzyskał po zmarłym mężu składki na ubezpieczenie w wysokości około [...] zł oraz emeryturę w kwocie ponad [...] zł. W związku z tym zażądała, aby organ uczestniczył w spłacie kredytu hipotecznego zaciągniętego wspólnie z mężem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że potrzeba spłaty kredytu hipotecznego, który skarżącą zaciągnęła z mężem nie jest żadnym powodem dla przyznania skarżącej jakichkolwiek świadczeń – organ rentowy nie jest instytucją pomocy społecznej i nie może dotować zobowiązań bankowych świadczeniobiorców. Zawarcie umowy kredytu bankowego na konkretnych warunkach i z konkretnymi zabezpieczeniami na wypadek zgonu jednego z kredytobiorców przez skarżącą było jej suwerenną, niewymuszoną decyzją i tylko nią samą mogą skutki tej decyzji obciążać, a z pewnością wysokie obciążenie kredytowe nie jest powodem do przyznawania świadczeń. Nie istnieje też żadne uzasadnienie dla prezentowanego przez stronę w postępowaniu administracyjnym stanowiska, że każda wdowa niezależnie od wszelkich innych okoliczności powinna otrzymywać rentę po mężu, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że świadczenia rodzinne z FUS mają określony cel, a nie jest nim wypłata "odszkodowania" za sam zgon współmałżonka, ani też obawa o utratę domu na wypadek niemożności spłaty kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Powyższy przepis stanowi regulację szczególną, umożliwiającą uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym, przewidzianych wskazaną wyżej ustawą. Należy w pełni zgodzić się z organem, że w przypadku pobierania emerytury na warunkach ustawowych nie można otrzymywać jednocześnie świadczenia w drodze wyjątku. Jest ono bowiem przewidziane, skierowane tylko dla osób, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że D.H. jest uprawniona do emerytury w trybie zwykłym. Z tego powodu wnioskowane świadczenie w drodze wyjątku nie może być jej przyznane. Fakt ten przesądza o treści rozstrzygnięcia, bez potrzeby ustosunkowywania się do pozostałych warunków, jakie wynikają z tego przepisu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.