II SA/Wa 1181/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant: Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2005 r. sprawy ze skargi P. Ż. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia funkcjonariusza Straży Granicznej do pełnienia służby w innej miejscowości - oddala skargę - Komendant Główny Straży Granicznej, działając na podstawie art. 36 ust. 1 i art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 ze zm.) i § 2 ust. 6 i § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 maja 2002 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 67, poz. 622 ze zm.) w związku z § 4 ust. 2 pkt 2 i 4 oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwości organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz. U. Nr 91, poz. 814), zwolnił [...] P. Ż. Naczelnika [...] Zamiejscowego w P. z dniem 31 stycznia 2005 r. z zajmowanego stanowiska służbowego i z dniem 1 lutego 2005 r. przeniósł z urzędu i mianował na stanowisko służbowe Naczelnika [...] Zamiejscowego Biura Spraw Wewnętrznych w B. Rozkazowi temu nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes służby na podstawie art. 108 § 1 kpa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., po rozpoznaniu odwołania P. Ż., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej wskazano, że zgodnie z art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej Komendant Główny Straży Granicznej może w każdym czasie, w ramach całego państwa przenieść każdego funkcjonariusza do pełnienia służby w innej miejscowości z urzędu lub na jego prośbę. Oznacza to, że przeniesienie może nastąpić bez zgody funkcjonariusza i wcześniejszego konsultowania się z nim. Zwrócono uwagę na fakt, że Straż Graniczna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją powołaną do ochrony granicy państwowej oraz kontroli ruchu granicznego, której funkcjonariusze zobowiązani są do wykonywania powierzonych im zadań w reżimie szczególnej dyscypliny służbowej. Interes służby i jej potrzeby mają pierwszeństwo przed sprawami osobistymi i rodzinnymi funkcjonariusza, czego dowodzi treść art. 63 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej przewidującego, że funkcjonariusz jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania. Organ podał, że przeniesienie kapitana P. Ż. na stanowisko służbowe Naczelnika [...] Zamiejscowego Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej w B. wynikało z potrzeb służby oraz przesłanek merytorycznych i miało na celu zapewnienie właściwe kierowanie pracą [...] Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej w B. Z dniem 1 lutego 2005 r. powstał vacat na tym stanowisku i zdaniem bezpośredniego przełożonego wymieniony posiadał doświadczenie w kierowaniu komórką, działającą w terytorialnym zasięgu oddziału ochraniającego zewnętrzną granicę Unii Europejskiej. Uznano, że przeniesienie to pozwoli również oficerowi Straży Granicznej zdobyć doświadczenie zawodowe, a także wyrażono przekonanie, że sprosta on zadaniom na równorzędnym stanowisku służbowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. Ż. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, która w jego ocenie jest krzywdząca a zarazem stanowi dla niego swoistą karę. Podaje, że zaskarżona decyzja narusza art. 71 Konstytucji RP, ponieważ jest wymierzona przeciwko jego rodzinie. Podkreśla, że ma trójkę dzieci w wieku od [...] do [...] lat. Zwrócił uwagę na dużą odległość od miejsca zamieszkania do nowego miejsca pełnienia służby i brak dogodnych połączeń, a także na wysoki koszt przeniesienia zarówno dla niego jak też dla Straży Granicznej. Ponadto uważa, że poprzez udzieloną mu przez Komendanta Straży Granicznej pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych zostało zaakceptowane jego stałe miejsce zamieszkania. Skarżący wskazał, że przepis art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej będący podstawą jego przeniesienia zezwala na przeniesienie funkcjonariusza do pełnienia służby w innej miejscowości lub oddelegowanie, jednakże na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Zwrócił również uwagę, że wskazany przepis nie daje podstaw do zwolnienia z dotychczas zajmowanego stanowiska. Wnoszący skargę, kwestionuje także sposób, w jaki zapoznano go z rozkazem o przeniesieniu, który w jego ocenie świadczy o szykanowaniu oraz stosowaniu mobbingu ze strony przełożonych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrując skargę P. Ż. pod tym kątem, Sąd nie stwierdził aby organ podejmujący w badanej sprawie decyzję o jego przeniesieniu, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosunek służbowy funkcjonariusza Straży Granicznej, stosownie do przepisu art. 34 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, powstaje w drodze mianowania na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby. Wynika z tego, że konsensusu stron wymaga jedynie zadecydowanie o przyjęciu do służby, a nie ustalenie warunków pełnienia tej służby. Istotą służby jest zaś dyspozycyjność funkcjonariuszy i dlatego temu stosunkowi służbowemu nadano charakter stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuacje prawną funkcjonariusza. Tak więc zawarte w ustawie uregulowanie w zakresie rozstrzygania o przeniesieniu funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe co do zasady daje przełożonemu służbowemu władzę jednostronnego ustalenia treści stosunku służbowego, w tym przeniesienia funkcjonariusza do pełnienia służby w innej miejscowości. Podstawą materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia był przepis art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, funkcjonariusz mógł być przeniesiony do pełnienia służby albo delegowany na okres 6 miesięcy do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości z urzędu lub na własną prośbę. Analiza treści powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż zawiera on pełną regulację prawną dotyczącą możliwości przeniesienia funkcjonariusza do pełnienia służby w innej miejscowości, albo jego delegowania na okres do 6 miesięcy do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości. Spójnik "albo" wyraża możliwość wymienną albo wzajemne wyłączanie się zdań równorzędnych lub części zdań – por. Słownik języka polskiego PWN A-K Warszawa 1998, str. 28) Należy więc uznać, że skoro zwrot "funkcjonariusz może być przeniesiony do pełnienia służby" jest oddzielony spójnikiem albo od "delegowany", to należy przyjąć, że uzupełnienie następujące bezpośrednio po tym zwrocie ("delegowany") "na okres do 6 miesięcy do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości z urzędu lub na własną prośbę" dotyczy tylko delegowania z wyłączeniem przeniesienia. Na takie rozumienie tego przepisu wskazuje także jego wykładnia celowościowa, bowiem gdyby miało być inaczej, tzn. zarówno przeniesienie jak i delegowanie byłoby ograniczone okresem 6 miesięcy, to brak byłoby podstaw do różnicowania w tym przepisie delegowania od przeniesienia. Stosownie do art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Tak więc, powołany przez skarżącego przepis art. 71 Konstytucji RP nie może stanowić podstawy do kwestionowania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej przeniesienia na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, bowiem ich prawa i obowiązki związane z pełnioną służbą zostały uregulowane w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej. Na marginesie należy zwrócić uwagę, że Konstytucja RP w przepisie art. 71, zobowiązuje państwo do uwzględnienia dobra rodziny w polityce społecznej i ekonomicznej. Przejawem zaś tej polityki będzie pomoc ze strony władz publicznych udzielana rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (por. Komentarz do art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze 2002, wyd. IV, Lex). Ponadto bezzasadny okazał się zarzut skarżącego, że zaskarżona decyzja dotyczy zwolnienia z zajmowanego stanowiska. Zdaniem Sądu, nie ma wątpliwości, że zarówno zaskarżoną decyzją jak i utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji dokonano przeniesienia skarżącego z urzędu na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Użycie w rozstrzygnięciu organu I instancji zwrotu "zwalnia z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego (...) z dniem 31 stycznia 2005 r. i z dniem 1 lutego 2005 r. przenosi z urzędu i mianuje na stanowisko służbowe (...)" ma znaczenie ewidencyjno - porządkowe i nie ma wpływu na prawidłowość przeniesienia dokonanego w trybie ostatnio powołanego przepisu ustawy. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.