II SA/Wa 1184/10

PostanowienieWSA w Warszawie2011-04-19

Skład orzekający: Sędzia WSA Joanna Kube

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie nieposiadające osobowości prawnej, które nie osiąga dochodów i nie posiada majątku, może uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym?
Ratio decidendi
Stowarzyszenie nieposiadające osobowości prawnej, które wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, ma prawo do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu i powinna być przyznawana, gdy trudna sytuacja materialna strony uniemożliwia jej dostęp do sądu.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie zakończonej wyrokiem WSA. Stowarzyszenie podało, że jest stowarzyszeniem zwykłym, nie osiąga dochodów i nie posiada majątku. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując, że stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, a następnie WSA dopuścił je do udziału w postępowaniu jako uczestnika.
Rozstrzygnięcie
Przyznano Stowarzyszeniu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego radcę prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1184/10 ze skargi J.P. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego okresy służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury policyjnej postanawia 1. przyznać Stowarzyszeniu "[...]" z siedzibą w S. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w S. radcę prawnego. W dniu 7 marca 2011 r. (data stempla pocztowego) Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w S. wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z informacji zawartych w urzędowym wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym i nie osiąga dochodów. Nie posiada rzeczy ruchomych, nieruchomości oraz nie zbiera składek. Nie posiada także żadnego innego majątku. W dniu 8 marca 2011 r. (data stempla pocztowego), Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w S. złożyło wniosek o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1184/10 ze skargi J.P. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego okresy służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury policyjnej. Do powyższego wniosku, który wpłynął do Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 15 marca 2011 r. (prezentata Sądu na wniosku), załączyło także wypis z ewidencji stowarzyszeń zwykłych oraz regulamin. Jednocześnie poinformowało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z wypełnionym formularzem PPPr został przesłany do Sądu już w dniu 7 marca 2011 r. Postanowieniem z dnia 15 marca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, wskazując, że Stowarzyszenie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie brało udziału w tym postępowaniu. W aktach sprawy brak jest bowiem postanowienia, które dopuszczałoby wnioskodawcę do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro zatem "[...]" nie jest stroną (uczestnikiem postępowania zakończonego w niniejszej sprawie wyrokiem), brak jest możliwości merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku takiego podmiotu. Pismem z dnia 11 kwietnia 2011 r. (nadanym w dniu 8 kwietnia 2011 r. - data stempla pocztowego) Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w S. wniosło sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 marca 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu podało, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy został złożony do Sądu, a zatem powyższe postanowienie powinno ulec uchyleniu. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1184/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w S. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2011 r. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez stronę. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1184/10 dopuścił Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w S. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem tego Sądu z dnia 14 stycznia 2011 r. W tej sytuacji, skoro Stowarzyszenie uzyskało status uczestnika postępowania na prawach strony, można przystąpić do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, przysługuje jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Na podstawie informacji przedstawionych przez Stowarzyszenie stwierdzić należy, że wnioskodawca spełnia ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Nie posiada aktualnie żadnych środków finansowych, które mogłyby zostać przeznaczone na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę, że na stronie spoczywa obowiązek uiszczania kosztów sądowych w toku całego postępowania, a przy wnoszeniu skargi kasacyjnej obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, należało Stowarzyszenie zwolnić od kosztów sądowych i ustanowić radcę prawnego. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 i 2 sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło