II SA/Wa 1185/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Przemysław Szustakiewicz, Asesor WSA, Protokolant Monika Niewińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2005 r. sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości II SA/ Wa 1185/05 UZASADNIENIE W. Ł. w dniu 28 lutego 2002 r. został zwolniony z pracy i na mocy decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2002 r. uzyskał status osoby bezrobotnej oraz przyznano mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych, z którego korzystał w okresie od [...] marca 2002 r. do [...] września 2002 r. Jednocześnie W. Ł. wszczął przed Sądem Pracy postępowanie przeciwko swojemu pracodawcy o przywrócenie do pracy. W dniu [...] sierpnia 2003 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok przywracający skarżącego do pracy na poprzednich warunkach oraz zasądził na jego rzecz od pracodawcy odszkodowanie za czas pozostawania bez pracy, poczynając od marca 2002 r. do dnia podjęcia pracy. W dniu [...] maja 2004 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację w niniejszej sprawie i powyższy wyrok Sądu Rejonowego uprawomocnił się, zaś W. Ł. podjął pracę. Po kilku miesiącach został z pracy tej zwolniony i w listopadzie 2004 roku ponownie zgłosił się do Urzędu Pracy. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 Kodeksu postępowania administracyjnego, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie – jak podał – przyznania statusu osoby bezrobotnej i przyznania prawa do zasiłku W. Ł.. Następnie ten sam organ decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. uchylił wcześniejsze decyzje w przedmiocie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz orzekł o odmowie uznania W. Ł. za osobę bezrobotną, wskazując w uzasadnieniu na treść wyroku Sądu Pracy i na fakt podjęcia pracy zgodnie z tym wyrokiem. Decyzję tę wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 6 pkt 15 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001). Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. na podstawie art. 76 ust. 1 i 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o obowiązku zwrotu przez W. Ł. nienależnie pobranego świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł. W motywach decyzji wskazano, że w okresie od [...] marca 2002 r. do [...] września 2002 r. wypłacono W. Ł. powyższą kwotę, jednakże świadczenie to było świadczeniem nienależnym. Wskazano na wyżej przytoczoną decyzję z dnia [...] listopada 2004 r., którą orzeczono o odmowie uznania W. Ł. za osobę bezrobotną. Od decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. W. Ł. złożył odwołanie do organu II instancji. Wskazywał, że zasiłek dla bezrobotnych pobierał zgodnie z prawem na zasadzie konkretnych decyzji, które ten zasiłek mu przyznawały. Następnie zarzucał organowi uchybienia formalne polegające na: braku w decyzji adresu organu I instancji, braku postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu świadczenia oraz zarzucał decyzji lakoniczne uzasadnienie. Wojewoda M., po rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2005 r., na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 6 i ust. 4 pkt 2 oraz art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, przytaczając w uzasadnieniu argumentację organu I instancji. Odpowiadając na zarzuty formalne odwołania Wojewoda stwierdził, iż nie stanowią one uchybień, zaś decyzja organu I instancji zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. Ł. przytoczył zarzuty wskazane uprzednio w odwołaniu i dodał, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji bytowej, ponieważ znowu jest bezrobotny. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując skargę w tym zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wskazać, że już samo wznowienie postępowania (postanowienie z [...] listopada 2004 r.) nie zostało dokonane prawidłowo. Postanowienie, przewidziane w art. 149 § 1 kpa, powinno dokładnie wyznaczać zakres wznowionego postępowania. Musi zatem określać nie tylko podstawy wznowienia, ale także indywidualizować – dokładnie oznaczać decyzję rozstrzygającą sprawę, w której wznawia się postępowanie. W aktach postępowania administracyjnego znajduje się postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2004 r. w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania w sprawie przyznania statusu osoby bezrobotnej i przyznania prawa do zasiłku W. Ł.. Postanowienie to nie indywidualizuje dokładnie konkretnej sprawy, brak bowiem oznaczeń konkretnych decyzji, których wznowienie postępowania ma dotyczyć. Nadto, co jest istotne w niniejszej sprawie i co zostało podniesione w skardze, w aktach postępowania administracyjnego w ogóle brak informacji o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Skarżący nie został także poinformowany o wszczęciu takiego postępowania, co nakazuje treść art. 61 § 4 kpa, a o postępowaniu tym dowiedział się z chwilą otrzymania decyzji organu I instancji w tej sprawie. Niewątpliwie zostały zatem naruszone jego prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym. Skarżący został pozbawiony możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, składania wniosków dowodowych, ustosunkowywania się do materiału dowodowego (art. 10 kpa.). W Komentarzu B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 346 – teza 16 do art. 61, wyraźnie podkreślono obowiązek organu polegający na zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wszystkich osób będących stronami w danej sprawie, który to obowiązek stanowi realizację zasady ogólnej – czynnego udziału strony w postępowaniu. Wskazać tu należy, za autorami Komentarza, na tezę orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrok z 26 czerwca 1998 r. w sprawie I SA/Lu 684/97: "Organ administracji państwowej obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki. Organ, wszczynając postępowanie z urzędu lub na wniosek strony, obowiązany jest zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące, zgodnie z art. 28 kpa, stronami w sprawie." Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody M. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r. zostały wydanie z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – w szczególności art. 10 i art. 61 § 1 i 4 kpa – mającym wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 132, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.