II SA/Wa 1186/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.) Ewa Pisula-Dąbrowska Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2011 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium postanawia: odrzucić skargę. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K., działając na podstawie art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – dalej: kpa, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], odmówił A. D. przyznania stypendium za miesiąc grudzień 2010 r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wyjaśnił, że A. D. znalazła się na [...] pozycji listy kwalifikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Złożyła ona wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej, ewentualnie na aplikacji prokuratorskiej. Minister Sprawiedliwości, zarządzeniem z dnia 23 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. oraz zarządzeniem z dnia 23 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r., określił limit po 75 miejsc na tych aplikacjach. Limit ten uległ wyczerpaniu po przyjęciu osób wyżej umieszczonych na liście kwalifikacyjnej aplikantów. Dyrektor Krajowej Szkoły wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, prawo do pobierania stypendium za miesiąc następujący po miesiącu, w którym zakończyła się aplikacja ogólna, przysługuje tylko temu aplikantowi aplikacji ogólnej, który ubiega się o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej. Wobec wyczerpania limitu, Dyrektor Krajowej Szkoły odmówił przyjęcia ww. na aplikację sędziowską i na aplikację prokuratorską. W związku z tym uznał, że nie spełniono warunku, od którego zależało zachowanie prawa do pobierania stypendium za miesiąc grudzień 2010 r. Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. A. D. złożyła odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie i ustalenie, że zachowuje ona prawo do pobierania stypendium za miesiąc grudzień 2010 r. Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, działając na podstawie art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wymienionej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole, Dyrektor Krajowej Szkoły przyznaje aplikantowi, na jego wniosek, stypendium na czas aplikacji ogólnej, aplikacji sędziowskiej oraz aplikacji prokuratorskiej, z wyłączeniem okresu stażu, w którym to aplikantowi przysługiwać ma nie stypendium lecz wynagrodzenie. W myśl art. 42 ust. 4 ustawy, aplikant aplikacji ogólnej, który ubiega się o kontynuowanie szkolenia na aplikacji specjalistycznej, zachowuje prawo do pobierania przysługującego mu stypendium do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończył aplikację ogólną. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej, albowiem ani ustawa o Krajowej Szkole, ani przepisy wykonawcze do tej ustawy nie przewidują możliwości wydania decyzji odmawiającej przyznania stypendium za miesiąc następujący po miesiącu, w którym aplikant zakończył aplikację ogólną, tak jak przepisy tej ustawy nie eksplikują obowiązku wydania decyzji o przyznaniu stypendium. Zachowanie prawa do stypendium, zgodnie z art. 42 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole, następuje z mocy prawa i wydanie decyzji w tym przedmiocie jest pozbawione podstawy prawnej, a co za tym idzie niedopuszczalne. Pomimo tego, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło bez podstawy prawnej, co mogłoby uzasadniać wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, organ odwoławczy wskazał, że podziela pogląd NSA, wyrażony w wyroku z 14 lutego 1986 r. sygn. akt III SA 1344/85, zgodnie z którym "(...) Organ administracji rozpoznający odwołanie od decyzji organu I instancji nie jest kompetentny do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Rozpoznanie sprawy w trybie odwoławczym stwarza organowi II instancji wszelkie możliwości naprawienia ewentualnych wadliwości postępowania przed organem I instancji, przy czym art. 138 kpa nie przewiduje możliwości orzeczenia o nieważności decyzji (...)". Z uwagi na powyższe, postępowanie I instancji jako bezprzedmiotowe należało umorzyć, a decyzję organu I instancji należało uchylić. Pismem z dnia 26 kwietnia 2011 r. A. D. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie, uchylenie decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] stycznia 2011 r., dokonanie wykładni art. 42 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury i zobligowanie organów do jej respektowania, jak również o zasądzenie kosztów sądowych. Organowi I instancji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 42 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a w konsekwencji bezzasadne uchylenie decyzji wydanej przez organ I instancji i umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ, uznając zarzuty skargi za niezasadne, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na odrzucenie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie dotyczy właściwości sądu administracyjnego. Dlatego też badanie merytorycznej zasadności skargi musi być poprzedzone sprawdzeniem, czy kwestionowane w niej akty lub czynności, podlegają kontroli sądownictwa administracyjnego. Przechodząc do istoty niniejszego postępowania wskazać należy, iż sprawa dotycząca zachowania prawa do pobierania stypendium nie jest sprawą indywidualną z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 kpa, rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Pojęcie "sprawa indywidualna" nie ma bowiem samodzielnego bytu. Oznacza jedynie, że jest to sprawa indywidualnie oznaczonego podmiotu, w konkretnie oznaczonej sprawie. Co się tyczy przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, to ustawodawca w sposób enumeratywny wymienił w niej rodzaje spraw, w których Dyrektor Szkoły posiada uprawnienie do wydania decyzji administracyjnej – m. in. art. 23 ust. 1; art. 29 ust. 1; art. 40; art. 41; art. 44 ust. 8; art. 47 ust. 3; art. 51 ust. 5. Natomiast przepis art. 42 ust. 4 przedmiotowej ustawy nie wskazuje wprost na to, aby materia, której dotyczy, miała być rozstrzygnięta w formie decyzji administracyjnej. Powyższa norma prawna nie wskazuje wręcz na jakąkolwiek aktywność organu administracji przy załatwianiu sprawy określonej w tym przepisie. Powyższe, zdaniem tutejszego Sądu, wskazuje na to, że z art. 42 ust. 4 omawianej ustawy nie wynika umocowanie dla Dyrektora Szkoły do prowadzenia postępowania o charakterze jurysdykcyjnym w przedmiocie wypłaty lub odmowy wypłaty stypendium. Wielce znamienną okolicznością jest także to, że aplikanta aplikacji ogólnej, który złożył wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji specjalistycznej oraz Dyrektora Szkoły nie łączy stosunek o charakterze administracyjnoprawnym. W świetle regulacji przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji specjalistycznej, może złożyć jedynie osoba, która ukończyła aplikację ogólną. Nie posiada więc już ona statusu aplikanta, a w konsekwencji nie łączy jej z Dyrektorem Szkoły żaden stosunek podległości. W świetle powyższego, tutejszy Sąd doszedł do wniosku, iż żądanie wypłaty stypendium, jakkolwiek znajdujące swoje źródło w ustawie o charakterze administracyjnym, jest w istocie roszczeniem o zapłatę i posiada charakter cywilnoprawny. To zaś sprawia, iż Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygania w przedmiotowej materii. W tym stanie sprawy, działając w oparciu o dyspozycję art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.