II SA/Wa 1187/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na orzeczenie dyscyplinarne Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej - oddala skargę - Minister Spraw Wewnętrznych, działając na podstawie art. 136b ust. 4 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1402, ze zm.) i § 33 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze. zm.) wydał w dniu [...] maja 2015 r. orzeczenie dyscyplinarne nr [...], którym utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. o wymierzeniu [...] SG J. K. kary dyscyplinarnej nagany. W sprawie ustalono stan faktyczny. Komendant Główny Straży Granicznej, orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. uznał [...] SG J. K. winnym naruszenia dyscypliny służbowej polegającego na tym, że: 1. w piśmie z dnia [...] maja 2014 r., skierowanym do Komendanta Głównego Straży Granicznej, dotyczącym wezwania nr [...] do dobrowolnego zwrotu nienależnego świadczenia podpisanego przez [...] SG M. P., stwierdził, że: domaganie się od niego dobrowolnego zwrotu otrzymanego świadczenia poczytuje jako próbę wyłudzenia środków finansowych, celem uzupełnienia ewentualnego niedoboru, za który odpowiada kierownik jednostki budżetowej; żądanie od niego odsetek pojmuje jako kolejne przymuszenie do dobrowolnego uszczuplenia majątku własnego skutkujące wzrostem zobowiązania ponad środki otrzymane i realną groźbę obniżenia standardów życiowych jego samego i jego rodziny, przy czym stwierdzenia te nie znajdują uzasadnienia, tj. czynu określonego w art. 135 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej polegającego na: umyślnym naruszeniu dóbr osobistych [...] SG M. P. w czasie służby. 2. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. skierowanym do Komendanta Głównego Straży Granicznej, w sposób obraźliwy i poniżający wyraził się o obchodach 10 rocznicy powstania [...] Oddziału Straży Granicznej, sugerując, że "przyjmą one charakter pożegnalnej biby [...] SG M. P.", tj. czynu określonego w art. 135 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej polegającego na umyślnym naruszeniu dóbr osobistych [...] SG M. P. w czasie służby i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. W dniu [...] marca 2015 r., z zachowaniem ustawowego terminu, [...] SG J. K. złożył odwołanie od ww. orzeczenia dyscyplinarnego do Ministra Spraw Wewnętrznych, wskazując na szereg – w jego ocenie, uchybień organu I Instancji w ramach prowadzonego postepowania dyscyplinarnego. Minister Spraw Wewnętrznych, po rozpoznaniu powyższego odwołania w orzeczeniu z dnia [...] maja 2015 r. utrzymującym w mocy orzeczenie organu I instancji stwierdził, że postępowanie dyscyplinarne w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej. Komendant Główny Straży Granicznej, uwzględniając wniosek Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. uznał [...] SG J. K. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i na podstawie art. 136 ust. 1 pkt 2 i art. 136b ust. 1 pkt 2 ww. ustawy oraz w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1, § 7 pkt 1, § 25 ust. 1 pkt 2 i § 28 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i został on prawidłowo oceniony przez organ dyscyplinarny. Ustalony w toku postępowania stan faktyczny znajduje pełne oparcie w zebranym materiale dowodowym, a ocena mocy i wiarygodności dowodów jest zgodna z regułami procedury dyscyplinarnej i została przeprowadzona w sposób rzetelny, w ramach swobodnej oceny dowodów. Zeznania świadków w tej materii są spójne, logiczne, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Dalej stwierdził, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego, wyjaśnił szczegółowo, w oparciu o jakie dowody ustalono stan faktyczny w sprawie oraz wskazał, dlaczego uznał winę skarżącego za udowodnioną. Uwzględniając dokonane ustalenia faktyczne i prawne, Minister uznał, że wina funkcjonariusza w zakresie przypisanych mu czynów została w całości udowodniona, natomiast charakter i ciężar tych czynów w pełni uzasadnia wymiar orzeczonej w stosunku do niego kary dyscyplinarnej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w Warszawie. Zaskarżonym orzeczeniom skarżący zarzucił naruszenie art. 135 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej, poprzez błędną kwalifikację czynów jako delikty dyscyplinarne umyślnego naruszenia dóbr osobistych [...] M. P. w czasie pełnienia służby. Wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że korespondencja dotycząca żądania zwrotu nienależnego świadczenia jest zewnętrznym i materialno-technicznym przejawem władztwa administracyjnego organu w stosunku do podmiotu wewnętrznego - nawet jeżeli jest on jednym z elementów hierarchii SG. W ocenie skarżącego, użytych określeń przez skarżącego nie można traktować jako naruszenia dóbr osobistych funkcjonariusza na służbie, gdyż dotyczyły zewnętrznych działań administracji na linii organ - obywatel, dlatego też nie noszą one cech naruszenia dóbr osobistych M. P. – a są jedynie przejawem głębokiego "niezadowolenia z działań organu, do czego każdy obywatel ma prawo. W podobny sposób należało też w ocenie skarżącego potraktować jego pismo z dnia [...] sierpnia 2014 r., w którym wyraził on skargę na nieprawidłowości podczas obchodów organizowanych za pieniądze pochodzące z budżetu i przez osoby będące na służbie. W odpowiedzi na skargę Ministra Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Rozpatrywana pod tym kątem skarga J. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Odpowiedzialność dyscyplinarną i karną funkcjonariuszy Straży Granicznej regulują przepisy rozdziału 14 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1402 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 2015 ze zm.). Zgodnie z art. 135 ust. 1 cytowanej ustawy, funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Naruszeniem dyscypliny służbowej, stosowanie do art. 135 § 2 cytowanej ustawy, jest: 1) niedopełnienie obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, a także przepisów niniejszej ustawy i przepisów wydanych na jej podstawie; 2) odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub innego polecenia, z zastrzeżeniem przypadku określonego w art. 63 ust. 2; 3) zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób niedbały lub nieprawidłowy; 4) niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa; 5) świadome wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego funkcjonariusza, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie, funkcjonariuszowi lub innej osobie; 6) nadużycie zajmowanego stanowiska dla osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej; 7) porzucenie służby; 8) samowolne oddalenie się z rejonu zakwaterowania bądź nieusprawiedliwione opuszczenie lub niestawienie się do miejsca pełnienia służby; 9) wprowadzenie się w stan ograniczający zdolność wykonywania zadania służbowego albo uniemożliwiający jego wykonanie; 10) umyślne naruszenie dóbr osobistych innego funkcjonariusza w czasie pełnienia służby. Z treści § 8 ust. 2 cytowanego powyżej rozporządzenia w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej wynika natomiast, że celem postępowania dyscyplinarnego jest ustalenie, czy czyn, za który funkcjonariusz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, został popełniony i czy obwiniony jest jego sprawcą (pkt 1), wszechstronne wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia czynu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2) oraz zebranie i utrwalenie dowodów w sprawie (pkt 3). Natomiast w myśl § 16 ust. 1 rozporządzenia, prowadzący postępowanie zbiera dowody i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności: przesłuchuje obwinionego, świadków i pokrzywdzonego, zleca lub występuje do przełożonego właściwego w sprawach dyscyplinarnych o zlecenie przeprowadzenia odpowiednich badań i ekspertyz oraz zasięga niezbędnych opinii. Przy wymiarze kary, według § 29 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, uwzględnia się między innymi stopień winy, zaś uzasadnienie faktyczne orzeczenia dyscyplinarnego powinno zawierać między innymi wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie dyscyplinarne zgodnie z cytowanymi powyżej przepisami prawa. Organy rozpoznające niniejszą sprawę uznały [...] SG J. K. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów, tj. naruszenia dyscypliny służbowej, poprzez umyślne naruszenie dóbr osobistych [...] SG M. P. w czasie służby i wymierzyły mu karę dyscyplinarną nagany. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący wystąpił do Komendanta Głównego Straży Granicznej z pismami z dnia [...] maja 2014 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2014 r., w których użył słów obraźliwych. Skarżący stwierdził m.in., że domaganie się od niego dobrowolnego zwrotu otrzymanego świadczenia poczytuje jako próbę wyłudzenia środków finansowych, celem uzupełnienia ewentualnego niedoboru, za który odpowiada kierownik jednostki budżetowej; żądanie od niego odsetek pojmuje jako kolejne przymuszenie do dobrowolnego uszczuplenia majątku własnego skutkujące wzrostem zobowiązania ponad środki otrzymane i realną groźbę obniżenia standardów życiowych jego samego i jego rodziny, przy czym stwierdzenia te nie znajdują uzasadnienia. Natomiast w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. nawiązując do obchodów 10 rocznicy powstania [...] Oddziału Straży Granicznej, zasugerował, że "przyjmą one charakter pożegnalnej biby [...] SG M. P.". Niewątpliwie zacytowane powyżej stwierdzenia naruszają dobra osobiste [...] SG M. P. w czasie służby, zatem kwalifikują się jako czyn określony w art. 135 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej. Ponadto takie zachowanie skarżącego godzi w wizerunek Straży Granicznej oraz świadczy o braku profesjonalizmu i odpowiedzialności. Nie można w ocenie Sądu zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że przytoczone powyżej słowa świadczą jedynie o silnym wzburzeniu skarżącego i powinny być odczytywane jako skarga złożona przez obywatela do organu administracji. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że żadne wystąpienie, ani skarga nie powinny zawierać wulgarnych dla nikogo stwierdzeń. Ponadto, a właściwie przede wszystkim, należy podkreślić, że skarżącego z organem łączył stosunek służbowy, charakteryzujący się m.in. podległością i posłuszeństwem, natomiast przedmiotem sporu były należności pieniężne związane z pełnieniem tego stosunku. Zatem trudno w tej sytuacji upatrywać stosunku obywatel – organ. Należy podkreślić, że Sąd nie przeczy temu, iż skarżący miał prawo być niezadowolony z załatwienia sprawy i żądania od niego zwrotu pobranych świadczeń, jednak nie uprawniało go to w żaden sposób do obrażania osób, w jego ocenie winnych tej sytuacji. Skarżący mógł zastosować inne prawnie dopuszczalne środki, o czym jako doświadczony funkcjonariusz powinien wiedzieć. Dla przykładu - kwestionując zasadność żądania zwrotu świadczenia skarżący mógł zwrócić się do organu o udzielenie wyjaśnień, a w ostateczności złożyć skargę do Sądu. Wymierzona kara dyscyplinarna nagany mieści się w katalogu kar wymienionych w przepisie art. 136 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, jest współmierna do czynów popełnionych przez obwinionego. Wymierzając ją, organ kierował się zasadnie wskazaniami zawartymi w § 28 ust. 2 rozporządzenia w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej. Wziął bowiem pod uwagę rodzaj i wagę czynów, ich skutki i okoliczności popełnienia, stopień winy, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie, opinię służbową oraz inne okoliczności łagodzące oraz obciążające. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.