II SA/Wa 1188/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-24
Skład orzekający: Anna Mierzejewska, Andrzej Kołodziej, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie funkcjonariusza Służby Celnej ze służby na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej, w związku z warunkowym umorzeniem postępowania karnego za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu, jest zasadne, nawet jeśli czyn ten został popełniony poza służbą i nie jest znaczny pod względem winy i szkodliwości społecznej?Ratio decidendi
Warunkowe umorzenie postępowania karnego za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu stanowi podstawę do fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza Służby Celnej ze służby na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej. Organ administracyjny ma w tym zakresie uznanie administracyjne, które musi być oparte na prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego i uwzględniać interes społeczny, w tym wizerunek służby, nawet jeśli czyn został popełniony poza służbą i nie jest znaczny pod względem winy i szkodliwości społecznej.Stan faktyczny
Skarżący, R. G., został zwolniony ze służby w Izbie Celnej na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej, ponieważ prawomocnym wyrokiem sądu warunkowo umorzono wobec niego postępowanie karne za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu. Organ uznał, że czyn ten naruszył prestiż i dobre imię Służby Celnej. Skarżący w odwołaniu i skardze kwestionował zasadność zwolnienia, argumentując m.in. że czyn miał charakter jednorazowy, popełniony poza służbą, a jego wina i szkodliwość społeczna nie są znaczne, co potwierdza warunkowe umorzenie postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spraw.), , Stanisław Marek Pietras, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby – oddala skargę –
Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwolnił R. G. ze służby w Izbie Celnej w [...] z dniem doręczenia niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu podał, że Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. sygn. akt [...] , warunkowo umorzył postępowanie wobec ww. funkcjonariusza oskarżonego o popełnienie czynu z art. 178 a § 1 Kodeksu karnego. Jednocześnie orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku zaliczając na poczet orzeczonego zakazu zatrzymanie prawa jazdy z dniem [...] stycznia 2012 r.
Organ podniósł, że zwolnienie R. G. ze służby na podstawie art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej jest zasadne z punktu widzenia interesu Służby Celnej oraz społecznego postrzegania jej wizerunku.
W jego ocenie funkcjonariusz prowadząc po godzinach służby pojazd samochodowy drogą publiczną po spożyciu alkoholu, naraził prestiż i dobre imię Służby Celnej. Zgodnie bowiem z Kodeksem etyki funkcjonariusza Służby Celnej, funkcjonariusz celny winien zachowywać się w czasie służby, jak i poza nią, w sposób praworządny, uczciwy i godny. Powinna go również cechować szczególna dbałość o wizerunek służby z uwagi na rangę i znaczenie zadań wykonywanych przez Służbę Celną.
Organ stwierdził, powołując się na informację bezpośredniego przełożonego funkcjonariusza, że realizacja przez niego zadań wymaga stałego nadzoru, a cechująca go zmienność emocjonalna, negatywnie wpływa na relacje panujące w komórce, w której pełni służbę oraz bezpieczeństwo funkcjonariuszy. Zwrócił też uwagę na brak uprawnień do posługiwania się bronią palną w toku wykonywania obowiązków służbowych oraz do prowadzenia pojazdów samochodowych, co utrudnia w znacznym stopniu właściwą organizację służby i tym samym jej efektywność.
Dyrektor Izby Celnej w [...] wskazał także na opinię służbową R. G. obejmującą okres od [...] czerwca 2012 r. do [...] grudnia 2012 r., negatywnie oceniającą wykonywanie obowiązków służbowych. Ponadto podniósł, że funkcjonariusz został ukarany karą dyscyplinarną upomnienia za naruszenie obowiązku niezwłocznego powiadomienia Wydziału Kadr i Szkolenia IC w [...] o wszczęciu przeciwko niemu postępowania karnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. G. zarzucił jej:
1. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż zwolnienie R. G. ze służby jest zasadne z punktu widzenia interesów Służby Celnej oraz społecznego postrzegania wizerunku służby;
2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż odwołujący nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów samochodowych, który w znacznym stopniu utrudnia organizację służby oraz ogranicza efektywność i bezpieczeństwo podczas wykonywania zadań;
3. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń stanu faktycznego, opartych o niekompletne zbadanie materiału dowodowego, w szczególności dokumentów świadczących na korzyść odwołującego m.in. licznych zaświadczeń o odbytych szkoleniach, a zatem wydanie decyzji znajdującej wprawdzie częściowe potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym i nie w pełni rozpatrzonym;
4. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez niezapełnienie właściwej ochrony słusznemu interesowi odwołującego w zakresie ochrony jego zatrudnienia, poprzez skorzystanie z fakultatywnej przesłanki zwolnienia ze służby znajdującej się w art. 105 pkt 7, pomimo braku okoliczności uzasadniających takie działanie;
5. naruszenie art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej poprzez zaniechanie zasięgnięcia opinii związku zawodowego funkcjonariuszy Służby Celnej.
Z uwagi na wskazane zarzuty wniósł o jej uchylenie, przywrócenie do służby, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 135 k.p.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, ze przepis art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej stanowi fakultatywną przesłankę zwolnienia ze służby, a zatem organ nie był zmuszony do jego zastosowania w sytuacji, kiedy nieodpowiednie zachowanie odwołującego miał charakter jednorazowy i w czasie wolnym od służby.
Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., po rozpoznaniu odwołania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli popełniony czyn stanowił przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania ww. przepisu, gdyż wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy w [...] Wydział Karny warunkowo umorzył wobec odwołującego postępowanie karne prowadzone w sprawie o przestępstwo z art. 178a § 1 Kk na okres próby wynoszącej 1 rok. Jego popełnienie świadczy o lekceważącym stosunku funkcjonariusza do obowiązujących przepisów prawa oraz o braku odpowiedzialności, nawet jeśli chodzi o zdarzenie jednorazowe.
Organ podkreślił, że organy Służby Celnej mają obowiązek czuwania nad tym, aby funkcjonariusze celni spełniali wymogi ustawowe do pełnienia służby, w tym cieszyli się nieposzlakowaną opinią, o jakiej mowa w art. 76 pkt 5 powołanej ustawy.
Z akty sprawy wynika zaś, że R. G. przymiot nieposzlakowanej opinii utracił.
W ocenie organu nie do przyjęcia jest, aby funkcjonariusz celny skutecznie i z pełnym przyzwoleniem społecznym realizował zadania nałożone na Służbę Celną, w tym egzekwował prawo, kiedy sam prawa nie przestrzega. W szczególności gdy do zadań realizowanych na stanowisku służbowym odwołującego należało m.in. zwalczanie przestępstw służbowych i wykroczeń skarbowych, przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców w zakresie określonym w przepisach odrębnych, jak również kontrola ruchu drogowego w trybie i w przypadku określanych w ustawie Prawo o ruchu drogowym.
Organ zwrócił uwagę, że każdy funkcjonariusz Służby Celnej zobowiązany jest do przestrzegania złożonego ślubowania, w którym przyrzekał rzetelnie wykonywać powierzane zadania, strzec dobrego imienia służby, honoru i godności funkcjonariusza celnego. W przeciwnym razie niemożliwa jest realizacja podstawowych zadań Służby Celnej określonych m.in. w art. 2 ustawy o Służbie Celnej.
Wskazał także, że przestępstwo, którego dopuścił się funkcjonariusz, zawsze popełnione zostaje z winy umyślnej, a w opinii społecznej postrzegane jest jako czyn o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, poddany szczególnej krytyce i napiętnowaniu, popełniony z niskich pobudek.
Zdaniem Szefa Służby Celnej bez znaczenia w sprawie jest okoliczność dotychczasowej nienagannej służby odwołującego oraz ukończenie przez niego wielu specjalistycznych szkoleń wobec szczególnego obowiązku przestrzegania przez funkcjonariusza celnego przepisów prawa.
Także argument, że popełniony czyn miał miejsce poza służbą, nie może wpłynąć na zmianę stanowiska organu, gdyż funkcjonariusz celny powinien nie tylko w czasie służby, ale i poza nią, dawać przykład właściwego zachowania i w ten sposób dbać o autorytet i dobre imię służby. Wreszcie fakt, że od [...] stycznia 2013 r. odwołujący odzyskał możliwość prowadzenia pojazdów samochodowych, nie jest wystarczającym powodem do pozostawienia go w służbie.
Organ odwoławczy podniósł, że zaniedbanie obowiązku powiadomienia o wszczęciu przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, za które został ukarany karą nagany, powoduje niemożność darzenia go zaufaniem niezbędnym w związku z wykonywaniem zadań w imieniu Państwa.
Organ podkreślił, że fakultatywne zwolnienie ze służby zostało pozostawione uznaniu przełożonego, który biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, podejmuje decyzję, czy skorzystać z prawnej możliwości rozwiązania stosunku służbowego. Takiej prawidłowej oceny okoliczności sprawy dokonał Dyrektor Izby Celnej w [...] wydając zaskarżoną decyzję.
Organ zwrócił też uwagę, że wzmożona stabilność zatrudnienia funkcjonariusza Służby Celnej, wynikająca z administracyjnoprawnego charakteru stosunku służbowego, nie może prowadzić do zawężającej interpretacji przesłanek zwolnienia ze służby, gdyż prowadziłaby wyraźnie do ochrony funkcjonariuszy, bez uwzględnienia także usprawiedliwionych potrzeb prawodawcy oraz do zapewnienia funkcjonariuszom celnym większych gwarancji, niż wynikają z istoty regulacji prawnych. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie.
Szef Służby Celnej nie zgodził się ponadto z zarzutem naruszenia art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, gdyż w przypadku zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 105 pkt 7 tej ustawy, nie jest wymagane zasięgnięcie opinii związku zawodowego. Natomiast w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przytoczył treść art. 188 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym złożenie wniosków, o których mowa w ust. 1 i 3 oraz odwołania, o którym mowa w ust. 2, nie wstrzymuje wykonania decyzji.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. G. zarzucił jej:
1. naruszenie art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zapewnienie właściwej ochrony słusznemu interesowi strony skarżącej poprzez jednostronną i zawężającą interpretację obowiązujących przepisów w zakresie podstaw do zwolnienia funkcjonariusza służby celnej tj. art. 105 pkt 7 ustawy o służbie celnej;
2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 105 pkt 7 ustawy o służbie celnej przez błędną jego wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, iż zwolnienie R. G. jest uzasadnioną reakcją na wyrok warunkowo umarzający postępowanie, sygn. akt [...] w związku z tym, że dopuścił się on "czynu o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, poddanego szczególnej krytyce i napiętnowaniu, popełniony z niskich pobudek", pomimo, że w ocenie niezawisłego Sądu Rejonowego w S., zaistniały warunki do warunkowego umorzenia postępowania czyli – m.in. wina i szkodliwość społeczna czynu nie są znaczne (art. 66 § Kk);
3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dokonanie dowolnych ustaleń stanu faktycznego, opartych bowiem o niekompletne zbadanie sprawy, w szczególności pod względem oceny winy i społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez R. G., poprzez dowolną ocenę jego motywów oraz szkodliwości społecznej działania, sprzeczną z prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w S. oraz stanowiskiem doktryny;
4. naruszenie prawa materialnego tj. art. 105 pkt 7 ustawy o służbie celnej przez błędną jego wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, iż nie do przyjęcia jest, aby funkcjonariusz celny skutecznie i z pełnym przyzwoleniem społecznym realizował zadania nałożone na Służbę Celną, w tym egzekwował prawo, podczas gdy on sama prawa nie przestrzega, pomimo istnienia pozytywnej prognozy kryminologicznej, która jest przesłanką warunkowego umorzenia postępowania karnego;
5. naruszenie prawa materialnego tj. art. 105 pkt 7 ustawy o służbie celnej przez błędną jego wykładnię i bezpodstawnie przyjęcie, iż R. G. z własnej winy, co wpływa według organu odwoławczego na negatywną ocenę postawy Skarżącego, nie powiadomił przełożonych o wszczęciu postępowania karnego, mimo ciążącego na funkcjonariuszu celnym obowiązku, pomimo, że podczas zdarzenia i bezpośrednio po nim funkcjonariusz przebywał na urlopie, a pracodawcę o wszczęciu postępowania powiadomiła niezwłocznie policja;
6. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedążenie organu administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie uwzględnienie w związku z tym interesu społecznego oraz przekroczenie zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, poprzez dowolne i nieprzekonywujące uzasadnienie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a nadto dokonanie rozstrzygnięcia stojącego w sprzeczności z dotychczasową linią decyzyjną w tego typu sprawach, gdzie w podobnym przypadku organy I i II instancji orzekały odmiennie, co stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości.
W związku z tym wniósł o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Ponadto mając na uwadze treść zarzutu z pkt 6, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt osobowych funkcjonariuszu IC w [...] J. P., który w tym samym okresie co skarżący popełnił przestępstwo umyślne, lecz nie tylko nie został zwolniony ze służby, ale nie utracił swojej funkcji służbowej.
W uzasadnieniu podniósł w pierwszej kolejności, ze przepis art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej został przez organ zinterpretowany w sposób nieracjonalny. Zakładając racjonalność ustawodawcy można domniemywać, że zwolnienie funkcjonariusza ze służby w przypadku warunkowego umorzenia wobec niego postępowania karnego, które zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego nie jest skazaniem (postanowienie SN z 17 maja 2000 r., I KZP, OSNKW 2000, nr 5-6, poz. 51), byłoby zasadne w przypadku popełnienia przez niego przestępstwa w związku z wykonywaniem jego funkcji w Służbie Celnej (np. przyjścia korzyści majątkowej), bądź przestępstwa przeciwko mieniu, życiu i zdrowiu innych osób, wywołującego określone rodzaje szkody. W przypadku skarżącego nie mamy do czynienia z takim przestępstwem, co przemawia za uznaniem, że zwolnienie go ze służby jest decyzją wynikającą z nieracjonalnej wykładni przepisu i zbyt surową. Skarżący wskazał dalej, że ocenie jego czynu dokonanej przez organ przeczy wyrok Sądu Rejonowego w [...] , którzy umarzając warunkowo postępowanie karne przesądził m.in., ze wina i szkodliwość społeczna czynu nie są znaczne. Powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwo stwierdził, że ustalenia Szefa Służby Celnej co do winy i szkodliwości społecznej czynu funkcjonariusza, niezgodne z prawomocnym wyrokiem umarzającym postępowanie karne, nie mogą zostać uznane za poprawne, a takie działanie organu stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. przez dokonanie dowolnych ustaleń stanu faktycznego.
W ocenie skarżącego organ dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych uznając, że nie do przyjęcia jest, aby funkcjonariusz celny skutecznie i z pełnym przyzwoleniem społecznym realizował nałożone na Służbę Celną zadania, w tym egzekwował prawo, podczas gdy on sam prawa nie przestrzega. Zgodnie bowiem z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] , dla skarżącego istnieje pozytywna prognoza kryminologiczna, która jest przesłanką warunkowego umorzenia postępowania karnego.
Ponadto skarżący podniósł, że jest już osobą niewinną, pozytywnie przeszedł okres próby, nie został skazany i ma takie same prawa, jak każdy inny funkcjonariusz. Jednocześnie stwierdził, że podczas zdarzenia i bezpośrednio po nim przebywał na urlopie, a pracodawcę o wszczęciu postępowania powiadomiła niezwłocznie Policja. Stąd zarzut niepoinformowania pracodawcy o wszczęciu przeciwko niemu postępowania karnego jest niezasadny, a kara dyscyplinarna nagany z tym związana nałożona została w sposób nieprawidłowy i nie powinna mieć wpływu na ocenę postawy R. G.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z argumentacją faktyczną i prawną zbieżną z zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 105 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego, jeżeli popełniany czyn stanowił przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.
Powyższy przepis stanowiący fakultatywną podstawę zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby, wbrew zarzutom skarżącego, jest jasny i klarowny, a zatem nie wymaga stosowania wykładni w celu odkodowania zawartej w nim normatywnej treści. Brak jest w związku z tym uzasadnienia do uwzględnienia argumentacji skarżącego, że chodzi w nim o czyn popełniany w związku wykonywaniem obowiązków służbowych bądź też przestępstwo przeciwko zdrowiu i życiu lub mieniu, które doprowadziło do powstania określonej szkody.
Nie ulega wątpliwości, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy w [...] Wydział Karny sygn. akt [...], warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko R. G. oskarżonemu o czyn z art. 178 a § 1 Kk na okres próby w rozmiarze 1 roku oraz orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku zaliczając na poczet orzeczonego zakazu okres zatrzymania prawa jazdy od [...] stycznia 2012 r.
Bezsporna jest ponadto okoliczność, że przestępstwo określone w art. 178a § 1 Kk, tj. prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości jest przestępstwem, które można popełnić tylko z winy umyślnej. Zostały zatem spełnione przesłanki do zastosowania fakultatywnej podstawy zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby, wymienionej w art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej.
Powyższe unormowanie nie nakłada na organ bezwzględnego obowiązku zwolnienia funkcjonariusza ze służby, jednakże uprawnia go do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, a tym samym przyznaje mu kompetencje do orzekania w tym zakresie w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznaniowość nie oznacza jednak przyznania organowi administracji publicznej całkowitej i niekontrolowanej swobody decyzyjnej (władzy dyskrecjonalnej) w podjęciu rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne przejawia się bowiem w tym, że organ ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego rozstrzygnięcia dla strony. Wybór ten musi poprzedzać prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzanie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Orzekanie organu w ramach uznania administracyjnego ograniczone jest bowiem regułami postępowania określonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.). Organ zobligowany jest w szczególności do przestrzegania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), tj. podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ma też obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, która mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.) Musi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz dokonać jego oceny (art. 77 § 1 i art.. 80 k.p.a.). Jest wreszcie zobowiązany do uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami określanymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Organy celne w rozpoznawanej sprawie nie uchybiły wskazanym regułom postępowania administracyjnego, zaś wydane rozstrzygnięcia odpowiadają prawu.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga charakter stosunku prawnego łączącego funkcjonariusza celnego ze Służbą Celną oraz wynikające z niego prawa i obowiązki. Stosunki służbowe nie są stosunkami pracy, lecz mają charakter stosunków administracyjnoprawnych, powstających w drodze powołania w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby. Specyfika statusu funkcjonariuszy służb mundurowanych, obejmujących Służbę Celną, była wielokrotnie przedmiotem rozważań zarówno Trybunału Konstytucyjnego, jak i sądów administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniach swoich orzeczeń zwracał uwagę, że kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania musi poddać się regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też wymagającej spełnienia szczególnych cech personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych, pełnej dyspozycyjności i zależności od władzy służbowej, a także bardziej rygorystycznym niż w przypadku stosunków pracy zasadom utraty posiadanego statusu związanego z realizacją funkcji publicznych (por. wyrok TK z dnia 14 grudnia 1999 r., sygn. akt SK 14/98, wyrok TK z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt K 46/05). W tego typu sprawach wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, iż dobro Służby Celnej wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, czemu ustawodawca dał wyraz w art. 76 ustawy o Służbie Celnej, ustanawiając warunek, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię (por. wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 327/11).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się też uwagę na to, że istotną cechą stosunku służbowego funkcjonariusza celnego jest wzmożona stabilność zatrudnienia. Wyraża się ona w określeniu m.in. okoliczności, których istnienie stwarza możliwość prawną lub obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Przepisy regulujące te kwestie muszą być stosowane ściśle, niedopuszczalna jest zatem ich rozszerzająca wykładnia. Jednakże nie może mieć miejsca także ich zawężająca interpretacja, mająca sprowadzać się de facto wyłącznie do ochrony funkcjonariuszy, bez uwzględnienia także usprawiedliwianych potrzeba prawodawcy oraz do zapewnienia funkcjonariuszowi celnym większych gwarancji niż wynikają one z istoty tych regulacji. Celem przedmiotowych unormowań jest zapewnienie możliwości realizowania przez funkcjonariuszy celnych powierzonych im zadań o charakterze publicznym bez nieuzasadnionej obawy o utratę miejsca zatrudnienia. Z drugiej zaś strony właśnie rodzaj tych zadań powoduje, że niemożliwe jest zawsze przedkładanie ochrony zatrudnienia nad konieczność realizowania przez Służbę Celną powierzonych jej zadań państwa (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 319/07).
Oceniając w tym kontekście relację pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem skarżącego, należy zgodzić się z organem, że słuszny interes R. G. postrzegany przez pryzmat pełnionej służby, nie mógł zostać uznany za przeważający nad interesem społecznym ,stąd też niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 k.p.a.
Podkreślenia bowiem wymaga, że aby funkcjonariusz celny skutecznie i z pełnym przyzwoleniem społecznym realizował nałożone na Służbę Celną zadania, w tym egzekwował prawo, sam musi prawa przestrzegać. Jest to istotne w odniesieniu do skarżącego, do obowiązków którego na zajmowanym stanowisku służbowym należało m.in. zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców w zakresie określonym w przepisach odrębnych, a nadto kontrola ruchu drogowego w trybie i w przypadkach określonych w ustawie Prawo o ruchu drogowym.
Trudno również uznać za uzasadnione pozostawienie w służbie funkcjonariusza, który tak jak skarżący, nie przestrzega postanowień Kodeksu etyki funkcjonariusza Służby Celnej, złożonego ślubowania oraz dopuszcza się przewinienia dyscyplinarnego, za co został ukarany karą upomnienia. Ponadto jak wynika z opinii służbowej, skarżącego, obejmującej okres od [...] czerwca 2012 r. do [...] grudnia 2012 r., ogólny poziom spełnienia kryteriów przez funkcjonariusza celnego został oceniany przez bezpośredniego przełożonego na poziomie przeciętnym, a opinia końcowa była negatywna.
Wbrew zarzutowi skargi organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego i przekonująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Stąd też chybione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Nie jest również uprawniony zarzut naruszenia art. 105 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej przez błędną jego wykładnię i bezpodstawne uznanie, że nie do przyjęcia jest, aby funkcjonariusz celny skutecznie i z pełnym przyzwoleniem społecznym realizował zadania nałożone na Służbę Celną, jeżeli sam prawa nie przestrzega, pomimo istnienia pozytywnej prognozy kryminologicznej, która jest przesłanką warunkowego umorzenia postępowania.
Takie stanowisko organu jest zdaniem Sądu dopuszczalne, gdyż bezsporna jest wynikająca z treści art. 66 § 1 Kk okoliczność, iż skarżący dopuścił się czynu nie licującego z wizerunkiem Służby Celnej, a pozytywna prognoza kryminologiczna tego faktu nie zmienia.
Natomiast w odniesieniu do zarzutu dowolnej oceny motywów zachowania skarżącego oraz szkodliwości społecznej jego czynu, sprzecznej z prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w [...] należy wskazać, że nie ma ona istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia, a tylko takie naruszenie przepisów postępowania może być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.".
Odnosząc się zaś do wniosku o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodu z akt osobowych funkcjonariusza IC w [...] J. P., który w tym samym okresie co skarżący popełnił przestępstwo umyślne, lecz nie tylko nie został zwolniony ze służby, ale nie utracił swojej funkcji, Sąd uznał go za nieuzasadniony. Sąd nie jest bowiem w niniejszym postępowaniu władny oceniać, czy w przypadku ww. funkcjonariusza organ celny postąpił zgodnie z prawem. Może w niniejszym postępowaniu kontrolować jedynie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło