II SA/Wa 1188/24

24 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 24 września 2024 r. sprawy ze sprzeciwu S. T. od decyzji Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala sprzeciw. Pan S. T. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw z 30 czerwca 2024 r. na decyzję Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej: Organ II instancji) z [...] maja 2024 r. nr [...] uchylającą decyzję [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi do spraw wewnętrznych (dalej: Organ I instancji) z [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ II instancji wskazał, że Organ I instancji wzywał Skarżącego dwukrotnie do stawienia się przed komisją, natomiast Skarżący nie stawił się na wskazany w wezwaniu termin badania i nie podjął kontaktu z Organem I instancji, co stanowiło przesłankę umorzenia przez niego postępowania w całości. Organ II instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie Organu I instancji było przedwczesne, ponieważ termin badania ustalono na [...] stycznia 2024 r., tzn. po wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania. W swoim sprzeciwie oraz jego uzupełnieniu Skarżący stwierdził, że Organ II instancji powinien uchylić decyzję Organu I instancji i umorzyć postępowanie w całości. W odpowiedzi na sprzeciw Organ II instancji wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres spawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Na podstawie art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Należy podkreślić, że wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem treści normatywnej art. 138 § 2 k.p.a. nie wolno interpretować rozszerzająco. Organ odwoławczy może zastosować art. 138 § 2 k.p.a. jedynie w sytuacji, w której zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: po pierwsze - decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie - konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zastosowanie tego przepisu może zatem nastąpić jedynie, gdy organ odwoławczy uzna, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2846/12). Zdaniem Sądu Organ II instancji prawidłowo stwierdził, że decyzja Organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części. Bezprzedmiotowość rozumie się jako niekompletność elementów materialnego stosunku prawnego uniemożliwiającą załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, str. 415). Ocena pojęcia bezprzedmiotowości powinna odbywać się zawsze z uwzględnieniem przedmiotu oraz celu danego rodzaju postępowania administracyjnego. Na gruncie przepisów ustawy z 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 310; dalej: u.k.l.) orzekanie w sprawach ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydatów do służby m.in. w Straży Granicznej (art. 1 ust. 1 pkt 1 u.k.l.) stanowi przedmiot postępowania przed właściwymi komisjami lekarskimi. Z wykładni systemowej przepisów u.k.l. wynika, że podstawą rozstrzygnięcia w tego typu postępowaniu są wyniki badań lekarskich. Niemożność przebadania skierowanego powoduje niemożność ustalenia jego zdolności do służby, a co za tym idzie - bezprzedmiotowość postępowania. Sąd podziela w pełni wykładnię prawa przyjętą przez Organ II instancji wskazującą, że Organ I instancji umorzył postępowanie przedwcześnie. Umarzając postępowanie, w/w Organ zaniechał podjęcia próby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego poprzez zbadanie Skarżącego, co kluczowe, w wyznaczonym sua sponte terminie. Z akt administracyjnych wynika, że Organ I instancji zawiadomieniami z [...] sierpnia oraz z [...] listopada 2023 r. wyznaczył Skarżącemu terminy badania - odpowiednio na [...] października 2023 r. oraz [...] stycznia 2024 r. Przesyłki zawierające ww. zawiadomienia nie zostały podjęte przez Skarżącego i po dwukrotnej awizacji zwrócone Organowi I instancji, który uznał je za doręczone. Jak zasadnie wskazał Skarżący w odwołaniu od decyzji Organu I instancji, zawarta w art. 44 § 4 k.p.a. instytucja fikcji doręczenia nie implikuje domniemania tego, że adresat nie zastosuje się do polecenia zawartego w niepodjętym przez niego piśmie. W związku z tym Organ I instancji nie miał podstaw do "prewencyjnego" umorzenia postępowania, przed [...] stycznia 2024 r. Dopiero niestawienie się Skarżącego tego dnia na badanie mogłoby stanowić okoliczność uzasadniającą umorzenie postępowania. Wobec powyższego należy uznać, że powyższe uchybienie Organu I instancji kwalifikuje się w zakresie normy wynikającej z art. 105 § 1 k.p.a. i miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy decyzja Organu II instancji odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. jak w sentencji.