II SA/Wa 1189/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie A. Z. uczynił decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], uchylającą decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 2011 nr [...] i umarzającą postępowanie przed organem I instancji w sprawie wniosku strony z dnia [...] grudnia 2010 r. o udostępnienie informacji publicznej. Postanowieniem z dnia 30 września 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 1189/11, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, wskazując, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] października 2011 r. A. Z. wniósł, w ustawowym terminie, sprzeciw od powyższego postanowienia, podważając argumentację zawartą w jego uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 powołanej ustawy, a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem. W treści formularza wniosku A. Z. oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe ("nie pozostaję z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym") oraz nie posiada żadnego majątku. Podał ponadto, że mieszka z rodzicami, którzy pokrywają koszty jego niezbędnego utrzymania, a on sam nie ponosi żadnych kosztów utrzymania mieszkania oraz nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Z kolei, z przeprowadzonych dowodów z dokumentów źródłowych, złożonych przez skarżącego na wezwanie Sądu, wynika, że skarżący nie osiąga dochodów, a koszty jego podstawowego utrzymania pokrywają rodzice oraz że skarżący jest od dnia [...] sierpnia 2011 r. zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu, toteż każda osoba wszczynająca takie postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Zwolnienie od kosztów sądowych", a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek podania takich danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 ustawy, dając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, sąd administracyjny nie bada sytuacji majątkowej wnioskodawcy jedynie w granicach jego zdolności zarobkowych czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący, w składanym formularzu wniosku, ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim (szerokim) zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy – zdaniem Sądu – są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 powołanej ustawy, stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, skarżący nie uzupełnił wszystkich niezbędnych danych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami, a w konsekwencji to na skarżącym spoczywał obowiązek podania danych osobowych rodziców oraz informacji o wysokości osiąganych przez nich dochodów i posiadanym majątku, w sposób zgodny z treścią poszczególnych rubryk formularza wniosku. O prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego decyduje bowiem więź gospodarczo – rodzinna istniejąca między określonymi osobami (w szczególności pokrewieństwo, łożenie na utrzymanie połączone z zamieszkiwaniem w tym samym miejscu). Mimo iż skarżący zaprzecza, że prowadzi wraz z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe, to z samego oświadczenia skarżącego wynika już, że w istocie pozostaje on na utrzymaniu rodziców i jest od nich całkowicie zależny finansowo. To rodzice zapewniają mu podstawowe utrzymanie i lokum, a skarżący nie ponosi żadnych wydatków. Z tych względów nie można przyjąć za miarodajne wyjaśnień skarżącego, że pomoc finansowa rodziców ma charakter chwilowy i jest w istocie pożyczką podlegającą zwrotowi. Nie jest również wystarczającą okolicznością do oceny sytuacji majątkowej skarżącego – bez uprzedniego dokładnego ustalenia sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym z uwzględnieniem wszystkich osób w nim pozostających – sam fakt uznania skarżącego za osobę bezrobotną. Należy bowiem zauważyć, że skarżący został uznany za osobę bezrobotną dopiero z dniem [...] sierpnia 2011 r., a więc już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ([...] czerwca 2011 r.), a stosowne zaświadczenie złożył dopiero na wezwanie Sądu. Tym samym, oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz treść złożonych przez skarżącego dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych są w dalszym ciągu niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i rozpoznania wniosku w świetle przesłanek wymienionych w art. 246 §1 cyt. ustawy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.