II SA/Wa 1189/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ad. Z. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - A. Z. w dniu 10 lutego 2012 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W sprawie tej na skarżącym spoczywa obowiązek uiszczania kosztów sądowych w toku całego postępowania. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący, podając informacje o osobach pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wymienił matkę R. Z. Jednocześnie oświadczył, że nie pozostaje z matką we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Oświadczył, że nie uzyskuje żadnych stałych dochodów, a jedynie nieregularne dochody w wysokości około 300-500 zł z tytułu umów (ich rodzaju nie wskazano). Podał, że nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności. Wnioskodawca podkreślił, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Strona nie przedstawiła żadnych informacji o ponoszonych wydatkach. Wobec tego, że przedstawione przez skarżącego informacje, w tym zwłaszcza o nieregularnie uzyskiwanych dochodach, jak również brak informacji o wydatkach w gospodarstwie domowym, nie pozwalały na dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych strony, skarżący wezwany został pismem z dnia 17 lutego 2012 r. do nadesłania: kserokopii umów poświadczających wysokość uzyskiwanych dochodów, ze wskazaniem okresów, na jakie zostały zawarte; ewentualnie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych z tego tytułu w styczniu i lutym 2012 r. oraz kserokopii rachunków wskazujących wysokość stałych miesięcznych wydatków ponoszonych przez wnioskodawcę. W przypadku, gdy skarżący nie ponosi wydatków, obowiązany był oświadczyć, kto ponosi stałe wydatki związane z jego utrzymaniem. Wezwanie należało wykonać w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Strona poinformowana została, że żądane dokumenty niezbędne są do dokonania oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Wezwanie doręczone zostało wnioskodawcy w dniu 12 marca 2012 r., w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. W piśmie z dnia 20 marca 2012 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie, wnioskodawca podał, że nie posiada umów, na które wskazał w urzędowym formularzu wniosku, zaś ze względu na roczny charakter rozliczania dochodów uzyskanych w 2012 r. zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego będzie możliwe do uzyskania dopiero w 2013 r. Skarżący oświadczył też, że nie posiada rachunków dotyczących stałych wydatków, a wydatki na niezbędne utrzymanie pokrywa z własnych środków, uzyskiwanych z nieregularnych dochodów. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. To na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. Skarżący nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca nie złożył dokumentów, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione zaś w urzędowym formularzu informacje budzą uzasadnione wątpliwości co do faktycznych możliwości płatniczych strony. W kontekście danych przedstawianych we wcześniej prowadzonym postępowaniu, w tym dotyczących sytuacji rodzinnej, konieczne stało się ustalenie dokładnej wysokości osiąganych przez skarżącego dochodów oraz ponoszonych wydatków. Z tego względu wnioskodawca obowiązany był przedłożyć m.in. kserokopie umów, które wskazał jako źródło dochodów, albo zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych z tytułu tych umów w styczniu i w lutym 2012 r. W nawiązaniu do udzielonej przez skarżącego odpowiedzi, podkreślenia wymaga, że wnioskodawca nie został wezwany do złożenia odpisu rocznego zeznania podatkowego, a jedynie zaświadczenia Naczelnika US o dochodach z okresu dwóch pierwszych miesięcy tego roku. Z nadesłanej przez skarżącego odpowiedzi nie wynika, aby wystąpił do Naczelnika US o wydanie zaświadczenia odpowiedniej treści. Wyjaśnienia złożone w punkcie pierwszym pisma z dnia 20 marca 2012 r. w żaden sposób nie pozwalają na dokonanie ustaleń, co do rzeczywistej wysokości uzyskiwanych dochodów. Wskazania wymaga przy tym, że ocena spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy wymaga dokonania ustaleń nie tylko w zakresie dokładnej wysokości dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym, ale również wysokości ponoszonych wydatków. Z tego względu oświadczenie dotyczące wydatków, w tym zwłaszcza przedstawienie odpowiednich rachunków, pozwalałoby – wraz z danymi wymienionymi wyżej – na dokonanie oceny możliwości płatniczych strony. Oświadczenie, że skarżący nie posiada rachunków dotyczących stałych wydatków, a koszty utrzymania pokrywa z własnych środków, które uzyskuje – jak sam podał w urzędowym formularzu – nieregularnie, nie usuwa wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Oświadczenie to wywołuje nadto dodatkowe wątpliwości, co do prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego. W świetle informacji przedstawianych we wcześniej prowadzonym postępowaniu, w tym dotyczących sytuacji rodzinnej, brak jest możliwości, na podstawie danych zawartych w urzędowym formularzu z dnia 8 lutego 2012 r. oraz piśmie strony z dnia 20 marca 2012 r., przyjąć, że skarżący wykazał spełnienie ustawowej przesłanki. Wnioskodawca nie przedłożył na wezwanie dokumentów, które usuwałyby wątpliwości, co do jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Wobec braku wymaganych dokumentów i oświadczeń, nie można dokonać pełnej oceny możliwości płatniczych strony, a tym samym uznać, że skarżący spełnia przesłankę, na mocy której następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.