II SA/Wa 119/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Eugeniusz Wasilewski, Sędzia WSA - Ewa Grochowska – Jung, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Protokolant - Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] października 2008 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie niezdolności do zawodowej służby wojskowej - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], działając na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. (Dz. U. Nr 12, poz. 75), uznała [...] A. S. za trwale niezdolnego do służby wojskowej – kategoria N. W wyniku odwołania, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], działając na podstawie § 4 pkt 1 w związku z § 31 i 32 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliła zaskarżone orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] i poleciła przeprowadzenie nowego postępowania orzeczniczego w sprawie [...] A. S. zakończonego wydaniem orzeczenia uwzględniającego wnioski zawarte w uzasadnieniu. Powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 lipca 2008 r. W wyniku skargi od powyższego orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1286/08, uchylił zaskarżone orzeczenie. W międzyczasie, wykonując orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], ponownie uznała skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N. Powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 lipca 2008 r. W piśmie z dnia 26 lipca 2008 r. skierowanym do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia zarzucając mu rażące naruszenie art. 16 § 2 k.p.a. polegające na jego wydaniu, mimo że przysługiwała mu skarga do Sądu od orzeczenia z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], a jednocześnie – z ostrożności procesowej – odwołał się od tego orzeczenia wnosząc o jego zmianę, poprzez określenie w pkt 9, iż jest on zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź też jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], działając na podstawie § 20 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) i § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), odmówiła stwierdzenia nieważności orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu podała, że nie naruszono przepisu art. 16 § 2 k.p.a. i nie istnieje żaden przepis zabraniający wydania decyzji przez organ pierwszej instancji po uchyleniu decyzji w trybie odwoławczym, przed upływem terminu do wniesienia skargi do Sądu. Reasumując, Komisja nie stwierdziła naruszenia prawa, a tym bardziej rażącego i w konsekwencji nie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia. W odwołaniu z dnia 29 września 2009 r. do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji zarzucając jej rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na ich błędnej wykładni i zastosowaniu, a tym samym uznaniu braku przesłanek do stwierdzenia jej nieważności, a ponadto wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], zaś w uzasadnieniu powołał się na argumentację zawartą już we wniosku o stwierdzenie nieważności podkreślając, że przysługiwała mu skarga do Sądu od orzeczenia z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]. W dalszej części wskazał, że skoro strona powołuje się na alternatywne tryby rozstrzygnięcia, to organ winien w jej interesie wydać ten tryb, który umożliwiłby merytoryczną ocenę jej argumentów i załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu wnoszącego odwołanie. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska decyzją z dnia [...] października 2008 r. (bez numeru), mając za podstawę art. 138 § 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu natomiast – powołując się obszernie na opisany już powyżej stan faktyczny i argumenty przedstawione przez organ pierwszej instancji – podała, że skarżący nie skorzystał z prawa odwołania, lecz wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. i w tej sytuacji organ pierwszej instancji, będąc związany wybranym przez niego trybem, wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 16 § 2 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] pomimo zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na ich błędnej wykładni i zastosowaniu, rażące naruszenie norm prawa procesowego, poprzez uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. i zaniechanie zapoznania go z zebranym materiałem dowodowym, rażące naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji rażące naruszenie art. 9 k.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych, rażące naruszenie art. 106 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i w zw. z § 28 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z § 28 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, poprzez zaniechanie pisemnego zawiadomienia go o fakcie zwrócenia się do Kierownika Kliniki [...] WAM w W. o zajęcie stanowiska i wydanie decyzji w tej materii oraz zaniechanie pisemnego powiadomienia go o zajęciu przez wymienionego stanowiska wraz z przesłaniem treści opinii do zapoznania. W tej sytuacji wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, bądź też o uchylenie ich w całości. W uzasadnieniu natomiast uszczegółowił powyższe zarzuty, powołując się na stanowisko judykatury w tym względzie, a następnie powołał się na wspomniany już w stanie faktycznym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1286/08. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodała, że skarżący w czasie postępowania administracyjnego miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, zaś organ nie miał obowiązku powiadamiania go o zajęciu stanowiska przez osobę wydającą opinię. W piśmie procesowym z dnia 25 maja 2009 r., skarżący ponowił swoje zarzuty ze skargi załączając do niego orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] wydane po uprawomocnieniu się cytowanego już wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1286/08 oraz orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], wskazując na wady zawarte w tych orzeczeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów innych, aniżeli wskazane przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 lipca 2008 r. Bezspornym również jest, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...], którego nieważności żądał skarżący we wniosku z dnia 26 lipca 2008 r., zostało wydane w dniu [...] czerwca 2008 r. Zatem na gruncie powyższych ustaleń faktycznych wskazać należy Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, że stosownie do treści art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej jest związany wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia stronie. W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2000 r. sygn. akt FPS 16/00 wyrażono między innymi pogląd sprowadzający się do konstatacji, iż decyzja administracyjna jest aktem zewnętrznym będącym oświadczeniem władczym woli organu administracyjnego i może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia, możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. Ponadto oświadczenie woli, które ma być złożone adresatowi decyzji, złożone jest z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł się on zapoznać z jego treścią. Zatem decyzja – a w tej konkretnie sprawie orzeczenie – sporządzona, tzn. spełniająca wymogi formalne, ale niedoręczona, nie załatwia sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie wiąże organu, ani też strony. Innymi słowy mówiąc, wydanie decyzji (wprowadzenie jej do obrotu prawnego) następuje z chwilą jej doręczenia (ogłoszenia) i dopiero od tego momentu wywiera ona skutki prawne, zaś w odmiennej sytuacji nie można mówić o istnieniu decyzji, lecz jedynie o tzw. nieakcie, czyli decyzji nieistniejącej (niewywołującej żadnych skutków prawnych). Skoro zaś tak, to wydanie orzeczenia – będącego realizacją orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] – przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w W. nr [...] w dniu [...] czerwca 2008 r., nastąpiło z naruszeniem opisanej powyżej zasady i było przedwczesne. Z tego mianowicie powodu, że wspomniane już orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], nie weszło jeszcze do obrotu prawnego w dniu [...] czerwca 2008 r. i było orzeczeniem nieistniejącym, bowiem skarżącemu doręczono je dopiero w dniu 9 lipca 2008 r. Mając na uwadze opisane powyżej naruszenie prawa, organ rozpoznając na nowo sprawę zobowiązany jest dokonać analizy i ocenić, czy w tej sytuacji nie należy zadośćuczynić wnioskowi skarżącego z dnia 26 lipca 2008 r. i uznać, że owo naruszenie prawa ma charakter rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto wobec tak ustalonego stanu faktycznego rację przyznać należy skarżącemu, że w konsekwencji nie zapewniono mu czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym i nie umożliwiono mu przed wydaniem orzeczenia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz materiałów, jak również naruszono zasadę wyczerpującego poinformowania go o okolicznościach faktycznych oraz prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Natomiast Sąd nie podziela zarzutu skarżącego sprowadzającego się do naruszenia przez organ art. 16 § 2 k.p.a. Ponadto nie sposób – zdaniem Sądu – dopatrzyć się w zaskarżonej decyzji rażącego naruszenia prawa, zaś zarzuty odnoszące się do orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] i orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] nie mogą być uwzględnione, bowiem nie odnoszą się do niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 i art. 132 cytowanej już ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.