II SA/Wa 1194/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Anna Mierzejewska, Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi P. U. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia studiów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prodziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] do spraw studenckich z dnia [...] stycznia 2016 r. (bez numeru); 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz P. U. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. P.U. wnioskiem z dnia [...] listopada 2015 r. (z adnotacją dokonaną w dniu [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie zgody na bycie promotorem) zwrócił się do Dziekana ds. Studiów i Studentów Wydziału [...] Uniwersytetu [...] o wyrażenie zgody na wznowienie studiów na Wydziale [...] w roku akademickim 2015/2016 w celu obrony pracy magisterskiej. Prodziekan Wydziału [...] ds. studenckich decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) oraz § 9 ust. 6, ust. 8 i ust. 10 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor [...] z 2015 r. poz. [...]), wskazując na rozpatrzenie wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r., nie wyraził zgody na wznowienie przez P.U. studiów na kierunku [...] prowadzonych na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. W uzasadnieniu Prodziekan wskazał, że w dniu [...] grudnia 2015 r. P.U. złożył wniosek o wznowienie toku studiów na kierunku [...] prowadzonych na Wydziale [...]. Podał, że studia na różnych kierunkach prowadzonych w ramach różnych uczelni wnioskodawca rozpoczynał wielokrotnie. Żadnego z nich nie ukończył w terminie. W 1989 roku rozpoczął studia na U [...] na kierunku [...]. Studiów tych nie ukończył w terminie i został z nich skreślony po zaliczeniu czterech semestrów. W roku 1991 rozpoczął studia na U [...] na kierunku [...], specjalność nauczycielska oraz równolegle w 1992 r., na tej samej uczelni rozpoczął studia na kierunku [...] (Wydział [...]). Obydwu wymienionych kierunków nie ukończył w terminie i został z nich skreślony w latach 1993-1994. W 1994 roku rozpoczął studia na kierunku [...] prowadzonych na Wydziale [...]. Wspomnianych studiów również nie ukończył w terminie i został z nich skreślony po roku uczęszczania na zajęcia. Wskazano, że w dniu [...] listopada 2006 r. wnioskodawca złożył wniosek do Prodziekana ds. studenckich Wydziału [...] o przyjęcie na studia dzienne na kierunku [...]. Pomimo, że uprzednio nie był studentem kierunku [...] na U [...], wniosek został uwzględniony i P.U. został w trybie wznowienia wpisany na V rok studiów w roku akademickim 2006/07. W toku swoich studiów zaliczył 5 zajęć oraz zdał egzamin specjalizacyjny. Ze względu na brak ukończenia seminarium magisterskiego i złożenia pracy magisterskiej uzyskał zgodę na przedłużenie studiów do [...] grudnia 2007 r. Pomimo tego nie zdołał ukończyć pracy dyplomowej i decyzją Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. został skreślony z listy studentów. Prodziekan stwierdził, że od czasu skreślenia z listy studentów minęło blisko 8 lat. W tym czasie program studiów na kierunku [...] uległ istotnym zmianom, które dotyczą zarówno wprowadzenia nowych przedmiotów jak i zmian w treściach programowych innych dotychczas obecnych w programie przedmiotów. W momencie wpisania w poczet studentów Wydziału [...] w trybie wznowienia w 2006 roku, uznany przez Dziekana [...] program studiów wnioskodawcy nie odpowiadał wymogom obowiązującym innych studentów kierunku [...] na [...]. Trudno zatem uznać by program studiów P.U. był aktualny oraz co istotne by było możliwe uzupełnienie różnic programowych w trybie wznowienia. Rektor Uniwersytetu [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prodziekana Wydziału [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., powołując w podstawie prawnej art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z § 9 ust. 10 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor [...] z 2015 r., poz. [...]) utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu Rektor wskazał, że P.U. podaniem z dnia [...] grudnia 2015 r. wniósł o wznowienie toku studiów na kierunku [...]. Rektor dokonał ustaleń faktycznych tożsamych z ustaleniami Prodziekana. Uzasadniając stanowisko w przedmiocie odmowy wznowienia studiów na kierunku [...] wskazał, że wznowienie studiów w tej sprawie reguluje § 9 ust. 8 Regulaminu Studiów na U[...]. W myśl tego przepisu, wznowienie jest dopuszczalne tylko w stosunku do osoby, która została skreślona z listy studentów Uniwersytetu z wyjątkiem skreślenia z powodu ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z Uniwersytetu. Decyzję o wznowieniu studiów podejmuje dziekan. Wznowienie następuje nie wcześniej niż od następnego roku akademickiego po dacie skreślenia, z zastrzeżeniem przypadków określonych w ust. 9 oraz skreślenia z powodu niedokonania należnych opłat. Dziekan może w szczególnie uzasadnionych przypadkach ustalić wcześniejszy termin wznowienia. Ustęp 12 tego przepisu stanowi, że Dziekan określa warunki, termin i sposób uzupełnienia zaległości, wynikających z różnic w programach kształcenia, uwzględniając przedmioty zaliczone przez studenta przenoszącego się z innej uczelni lub wznawiającego studia. Rektor podkreślił, że przepisy te tworzą po stronie Dziekana wydającego decyzję w przedmiocie wznowienia studiów uznanie administracyjne. Zdaniem Rektora organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Rektor stwierdził, że podziela ustalenia i wywody prawne organu pierwszej instancji. Wskazał jakie przedmioty P.U. powinien ponownie realizować ze względu na istotne zmiany wiedzy w danym obszarze. W ocenie Rektora wiedza skarżącego sprzed blisko 10 lat mogła ulec dezaktualizacji. Biorąc zaś pod uwagę zakres różnic między programem realizowanym w przeszłości przez odwołującego się a aktualnym, jak również w stanie wiedzy - wznowienie na obecnym etapie w ocenie Rektora nie byłoby zasadne. Zdaniem Rektora przyjęcie, że wznowienie studiów może nastąpić niezależnie od upływu lat i dezaktualizacji wiedzy przekazywanej na studiach mających podlegać wznowienie - prowadziłoby do absurdalnych sytuacji, w których możliwe byłoby wznowienie studiów nawet po kilkudziesięciu latach. Decyzja Rektora U [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. stała się przedmiotem skargi P.U. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Prodziekana Wydziału [...] skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 190 Prawa o szkolnictwie wyższym, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzucił także naruszenie art. 7, 8, 9, 10, 11, 12, 139 k.p.a. i naruszenie Regulaminu Studiów U [...] § 9 ust. 12, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzucił przewlekłość postępowania z art. 35, 36, 37, 38 k.p.a. oraz dowolność i przekroczenie granic uznania administracyjnego. W obszernym uzasadnieniu zarzucił m.in., iż w toku postępowania nie została nawet podjęta próba wyliczenia przedmiotów zaliczonych wcześniej, które zgodnie z § 9 ust.12 Regulaminu Studiów U [...] powinny zostać uwzględnione. W ocenie skarżącego ocena dezaktualizacji przedmiotów różnych specjalizacji, bez konsultacji z kierownikami poszczególnych katedr, to nie wszechstronna ocena dowodów, tylko przekraczanie kompetencji i dowolność. Skarżący podniósł, że został skreślony w 2008 r., a wniosek o wznowienie złożył w 2015 roku. Zgodnie z regulaminem, gdyby złożył wniosek o wznowienie w ciągu dwóch lat, czyli do 2010 r. mógłby wznowić studia bez uzupełniania różnic programowych, obrona pracy magisterskiej mogłaby nastąpić w 2011 roku. Skarżący wskazał, że nie rozumie dlaczego nie wystarczy zgodne z aktualnym regulaminem studiów U [...] § 9 ust. 12 uzupełnienie różnic programowych, że nie można już zgodnie z regulaminem uwzględnić przedmiotów zaliczonych wcześniej przez studenta przenoszącego się z innej uczelni, lub wznawiającego studia. Skarżący załączył do skargi m.in. kserokopię podania z dnia [...] listopada 2015 r. o wznowienie studiów wskazując, że zawiera ono podpis promotora z [...] grudnia 2015 r., wyrażającego zgodę na obronę pracy magisterskiej (podał, że zgoda była wymagana przez Dziekana jako warunek konieczny przyjęcia podania). Rektor U [...], reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia i wskazując, że podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Pełnomocnik w odniesieniu do ustalania różnic programowych przez Prodziekana powołał się na § 21 zarządzenia Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] nr [...] z dnia [...] września 2015 r. Wskazał, że ponieważ różnic programowych jest zbyt dużo skarżący nie może ich realizować w trybie wznowienia studiów. Podniesiono, że Uniwersytet [...] nie zamyka przed skarżącym drogi zastania [...], jednakże skarżący powinien powtórzyć całość studiów. W piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. skarżący zarzucił nadto naruszenie, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie, szeroko argumentując zarzuty, wskazał, że decyzja Prodziekana i Rektora nosi cechy dowolności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, choć z powodów innych, niż w niej podniesione. W ocenie Sądu w sprawie tej naruszony został przepis art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, Rektor U [...] utrzymując w mocy decyzję Prodziekana Wydziału [...] do spraw studenckich naruszył także przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stosownie do art. 160 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Na wstępie wskazania wymaga, że P.U. w podaniu z dnia [...] listopada 2015 r. (określanym w decyzjach jako wniosek z dnia [...] grudnia 2015 r.) zwrócił się o wyrażenie zgody na wznowienie studiów na Wydziale [...] w celu obrony pracy magisterskiej. Cel wznowienia studiów został jednoznacznie określony we wniosku. Tymczasem organy, jak wynika z uzasadnień obu decyzji rozpatrzyły sprawę wyrażenia zgody na wznowienie studiów (w istocie nie jest wiadome nawet, na którym roku bądź semestrze) i w tym przedmiocie wydały decyzje. Rozważania zawarte w decyzjach wychodzą zatem poza zakres sprawy określony wnioskiem skarżącego. Na wniosku znajduje się nadto adnotacja z podpisem – jak podał skarżący – promotora wyrażającego zgodę na obronę pracy magisterskiej. Organ, jeśli miał jakiekolwiek wątpliwości co zakresu żądania, powinien był wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania podania poprzez wskazanie, czy wnosi o wyrażenie zgody na wznowienie studiów np. na dzień egzaminu dyplomowego, czy też o wznowienie studiów na określonym roku studiów (np. na ostatnim roku studiów). W decyzjach wydanych w obu instancjach brak jest też pełnych ustaleń stanu faktycznego. Na podstawie art. 7 k.p.a., organ powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z ustaleń dokonanych w decyzjach przez Prodziekana Wydziału [...] oraz Rektora U [...] wynika, że P.U. w toku swoich studiów na V roku kierunku [...] zaliczył 5 zajęć oraz zdał egzamin specjalizacyjny. Ze względu na brak ukończenia seminarium magisterskiego i złożenia pracy magisterskiej uzyskał zgodę na przedłużenie studiów na kierunku [...] do [...] grudnia 2007 roku. Pomimo tego, wnioskujący nie zdołał - jak podał Prodziekan i Rektor – ukończyć pracy dyplomowej i decyzją Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. został skreślony z listy studentów. Zarówno z wymienionych decyzji, jak i z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, czy P.U. przed skreśleniem z listy studentów uzyskał absolutorium. Ma to o tyle istotne znaczenie, że zgodnie z § 3 uchwały Senatu U [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor U[...] z 2015 r., poz. [...]), na który to regulamin organy powołały się w podstawie prawnej obu decyzji, stanowi, iż do osób, które uzyskały absolutorium i zostały skreślone z listy studentów przed dniem 30 września 2015 r. w sprawach decyzji dotyczących wznowienia studiów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przed dniem 1 października 2015 r. obowiązywał Regulamin uchwalony uchwałą nr [...] senatu U [...] z dnia [...] października 2006 r. (Monitor U [...] z 2006 r., poz. [...]). Pełne ustalenia stanu faktycznego są zatem niezbędne dla dokonania prawidłowej subsumcji tego stanu faktycznego pod właściwą normę prawną. Treść żądania także ma w tym względzie zasadnicze znaczenie. Wobec podniesionych wyżej kwestii, nie ulega wątpliwości, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a tym samym rozstrzygnięcie Prodziekana, który w pierwszej instancji podjął decyzję musi zostać uznane za dowolne i w konsekwencji naruszające art. 80 k.p.a. Rektor U [...] utrzymując w mocy decyzję Prodziekana U [...] Wydziału [...] do spraw studenckich naruszył tym samym także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Dodatkowo wskazania wymaga, że zgodnie zarówno z Regulaminem Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor U [...] z 2015 r., poz. [...]) uchwalonym uchwałą Senatu U [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., jak i Regulaminem uchwalonym uchwałą nr [...] senatu U [...] z dnia [...] października 2006 r. (Monitor U [...] z 2006 r., poz. [...]), decyzję o wznowieniu studiów podejmuje dziekan (odpowiednio § 9 ust. 8 Regulaminu i § 8 ust. 8 Regulaminu). W sprawie niniejszej wniosek P.U. rozpatrzony został przez Prodziekana Wydziału [...] do spraw studenckich, a zatem organ niewłaściwy do rozstrzygania w przedmiocie wznowienia studiów. Z decyzji Prodziekana nie wynika, aby działał on z upoważnienia Dziekana Wydziału [...]. Nie powołano się w tym względzie na żaden dokument, który wskazywałby na przekazanie uprawnień przyznanych Dziekanowi Regulaminem. Powyższego nie wziął pod uwagę rozpatrujący sprawę w drugiej instancji - pomimo powołania się na przepis jednoznacznie przyznający dziekanowi kompetencję do wznowienia studiów – Rektor Uniwersytetu [...]. Utrzymał bowiem w mocy decyzję Prodziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] do spraw studenckich. Rektor nie powołał się przy tym na fakt przekazania przez Dziekana Prodziekanowi do spraw studenckich uprawnień w zakresie rozpatrywania spraw i podejmowania decyzji w przedmiocie wznowienia studiów. Ponownie rozpatrując wniosek P.U. właściwy w sprawie organ, tj. Dziekan Wydziału [...] (ewentualnie Prodziekan działający w ramach przekazanych w tym zakresie przez dziekana uprawnień, co powinno zostać wykazane) weźmie pod uwagę przedstawione wyżej wskazania, co do dalszego postępowania. Decyzja nie może pozostawiać wątpliwości, co dokładnie było przedmiotem rozstrzygnięcia. Przedmiot sprawy wyznaczony jest żądaniem strony (w przypadku wątpliwości należy wezwać stronę do sprecyzowania żądania). Uzasadnienie decyzji powinno czynić zadość przepisowi art. 107 § 3 k.p.a., tj. powinno zawierać pełne ustalenia stanu faktycznego (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł) oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z tych względów przedwczesne było odniesienie się do podniesionego w skardze zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego. W nawiązaniu do zawartego w skardze zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania wskazania wymaga, że strona, w której ocenie postępowanie prowadzone jest przez organ w sposób przewlekły ma prawo, po wyczerpaniu środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (zażalenie do organu wyższej instancji), wnieść skargę do sądu administracyjnego w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.