II SA/Wa 1195/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Góraj (sprawozdawca) Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA – Adam Lipiński Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. `oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. S. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z [...] maja 2014 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2014 r. o odmowie przyznania A. F. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ szczegółowo przedstawił okoliczności, jakie muszą zostać spełnione, aby możliwym było przyznanie świadczenia w trybie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podkreślił, że okres pozostawania przez wnioskodawcę w ubezpieczeniu musi być adekwatny do jego wieku, zaś brak wypracowania odpowiednio długich okresów składkowych winien być spowodowany okolicznościami wyjątkowymi. Rozpoznając sprawę organ ustalił, że wnioskodawca, na przestrzeni 49 lat życia (tj. na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy), posiadał udowodnione okresy składkowe w wymiarze 7 lat, 4 miesiące i 17 dni. W 10-leciu poprzedzającym powstanie całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawca nie wykazał jakichkolwiek okresów ubezpieczenia. W świetle powyższego organ uznał, że brak jest przesłanek mogących świadczyć o tym, że niewypracowanie okresów składkowych w długości adekwatnej do długości życia strony, był spowodowany szczególnymi okolicznościami. Przed dniem [...] lipca 2012 r., czyli datą, na którą komisja lekarska ZUS ustaliła u strony całkowitą niezdolność do pracy, nie istniały udowodnione przeszkody zdrowotne w wykonywaniu pracy przez wnioskodawcę. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiódł skarżący. Podkreślił, że od dziecka chorował na różne dolegliwości. Po 7 latach pracy jako robotnik kolejowy musiał ją przerwać z powodu przepukliny. Następnie nie mógł znaleźć pracy, przez co popadł w depresję. Nie podjął jednak leczenia, mając od dziecka uraz do lekarzy. Do szpitala został odwieziony siłą dopiero w 2012 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę uznać należy za niezasadną. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego przedstawionego przez skarżącego, przez pryzmat art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). Wyżej przytoczony przepis formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są: - brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty; - niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem; - brak niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić po raz kolejny należy, iż powyższe okoliczności faktyczne muszą występować łącznie, aby możliwym było przyznanie świadczenia wyjątkowego. Brak występowania którejkolwiek z powyższych przesłanek uniemożliwia zaś pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż stan faktyczny przedstawiony przez skarżącego nie wyczerpuje pierwszej z wymienionych w art. 83 przedmiotowej ustawy, okoliczności. Brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty należy bowiem badać w nawiązaniu do okresu zatrudnienia uprawnionego do świadczenia, a więc w odniesieniu do wypracowanego przez niego okresu składkowego. Należności wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie są bowiem zapomogą państwową, a stanowią odpowiednik składek, które uprawniony odprowadzał w trakcie życia zawodowego. Świadczenie emerytalne czy rentowe stanowi więc wypadkową okresu, przez który uprawniony budował kapitał początkowy, odprowadzając składki na ubezpieczenie. Istotne znaczenie ma to, czy okres czasu przez jaki strona podlegała ubezpieczeniu jest więc adekwatny do wieku uprawnionego. Odnosząc się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, wskazać należy, iż okres przez jaki skarżący pozostawał w ubezpieczeniu, nie jest odpowiedni do jego wieku. Osoba w wieku 49 lat winna wypracować znacznie dłuższy okres składkowy i nieskładkowy niż 7 lat, 4 miesiące i 17 dni - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ poprawnie więc przyjął, iż brak adekwatności wieku uprawnionego do długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych, uniemożliwia przyznanie żądanego świadczenia. Podkreślenia wymaga też to, że strona nie udowodniła, aby brak wypracowania odpowiednio długiego okresu składkowego, był spowodowany okolicznościami wyjątkowymi. Samo bowiem powoływanie się na dolegliwości zdrowotne, niepoparte żadnymi dowodami w postaci np. kart leczenia szpitalnego, czy ambulatoryjnego, nie może być traktowane jako spełnienie obowiązku wykazania twierdzeń, z których wywodzi się skutki prawne. Takiego zaniechania nie może też tłumaczyć podnoszony w skardze uraz strony do lekarzy. Brak powołania jakichkolwiek dowodów pozbawił więc organ możliwości ich zweryfikowania. Jedynym dowodem w niniejszym postępowaniu, wpływającym na wydane rozstrzygnięcie, było orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. Z orzeczenia tego nie wynika jednakże, aby skarżący przed okresem ustalonym jako powstanie całkowitej niezdolności do pracy, miał problemy natury zdrowotnej, utrudniające lub też uniemożliwiające znalezienie zatrudnienia. W tym stanie sprawy podkreślić należy, iż tutejszy Sąd nie neguje istnienia po stronie skarżącej trudnej sytuacji materialnej. Niemniej jednak niniejsza sprawa może być badana i oceniana jedynie przez pryzmat przepisu art. 83 przedmiotowej ustawy. Ta zaś norma prawna nie odnosi się do świadczeń mających naturę świadczeń pomocy socjalnej. Dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku konieczne jest spełnienie przez osobę wnioskującą, ściśle określonych w ustawie przesłanek. Brak zaś ich występowania sprawia, iż skarżona decyzja nie naruszyła prawa. W świetle powyższego, uznając iż skarżona decyzja nie narusza prawa, a organ administracji prawidłowo ocenił stan faktyczny i dokonał prawidłowej subsumcji normy prawnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).