II SA/Wa 1196/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.R. z dnia 12 lipca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.R. na pismo Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 12 lipca 2013 r. S.R. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że źródłem jego utrzymania w gospodarstwie domowym, które prowadzi samodzielnie, jest przyznane mu świadczenie rentowe ok. 750 zł netto oraz honoraria autorskie w wysokości ok. 300 zł netto. W odniesieniu do tego ostatniego źródła dochodu skarżący wskazał, że dochód z tego tytułu osiąga nieregularnie. Skarżący podniósł też, że jest w trudnej sytuacji majątkowej, a ze względu na stan zdrowia ponosi znaczące koszty zakupu leków (ok. 200 zł miesięcznie). Jako składniki majątku skarżący wymienił udział wynoszący 1/2 części w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego (lokal o pow. 63 m2). Do wniosku skarżący nie dołączył żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających ww. okoliczności. Z tego powodu, pismem z dnia 24 lipca 2013 r., skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających jego możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia o wysokości przyznanego świadczenia rentowego za okres ostatnich trzech miesięcy (względnie odcinków renty za ten okres), a także zaświadczeń lub innych dokumentów potwierdzających wysokość innych dochodów miesięcznych ("honorariów autorskich") oraz dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 31 lipca 2013 r. Skarżący powyższego wezwania nie wykonał. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). I tak, w myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 P.p.s.a. otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). W niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie uczynił bowiem zadość doręczonemu wezwaniu z dnia 24 lipca 2013 r. i nie wykazał sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym, tj. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia co do aktualnej sytuacji majątkowej. Otóż, to właśnie będące przedmiotem wezwania dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych dochodów i wydatków w gospodarstwie domowym umożliwiłyby ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych w gospodarstwie domowym skarżącego. Tylko bowiem w oparciu o te dokumenty możliwe byłoby ustalenie wysokości pozostałych skarżącemu, po odliczeniu niezbędnych wydatków, środków pieniężnych, które to środki mógłby on ewentualnie przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący nie złożył też wyciągów i wykazów z posiadanych przez siebie rachunków, tj. nie złożył tego rodzaju dokumentów źródłowych, za pomocą których mógłby wykazać - i to jednocześnie - tak wysokość wydatków, jak też dochodów i oszczędności. Jednocześnie skarżący nie złożył oświadczenia, że rachunków takich nie posiada. W konsekwencji oznacza to zatem, że skarżący nie wykazał przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.