II SA/Wa 1197/12

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Picho po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia [...] kwietnia 2012 r, nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: przyznać M. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowić w niniejszej sprawie radcę prawnego o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] M. K. w toku postępowania sądowego złożył w dniu [...] czerwca 2016 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z treści wniosku M. K. wynika, że średni miesięczny dochód w jego gospodarstwie domowym, które prowadzi wspólnie z matką, wynosi łącznie [...] zł. Na kwotę tę składa się świadczenie emerytalne matki skarżącego. Skarżący nie osiąga dochodu i pozostaje na utrzymaniu matki. Wnioskodawca ujawnił, że nie posiada oszczędności, majątku, zamieszkuje u matki która zapewnia mu dach nad głową i wyżywienie. Zarządzeniem z dnia 19 września 2016 r., Sędzia Sprawozdawca skierował do skarżącego wezwanie do przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych dochody, stan majątkowy oraz możliwości płatnicze, w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat [...] z okresu ostatnich trzech miesięcy, odpisu zeznania podatkowego za 2015 r. (względnie zaświadczenia o braku dochodu za ten rok podatkowy), dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym, zaświadczenia o wysokości świadczenia stanowiącego źródło utrzymania za okres ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, zaświadczenia o przyznanym statusie osoby bezrobotnej lub orzeczenia o niezdolności do pracy, o ile tego rodzaju orzeczenia zostały wydane. W odpowiedzi na wezwanie M. K. w nadesłanym do Sądu piśmie sprecyzował, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie z matką. Jednak zarówno stan jego zdrowia jak i jego matki (osoby w podeszłym wieku) i konieczność sprawowania stałej nad nią opieki uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej, oraz rejestrację w urzędzie pracy. W tej sytuacji skarżący i matka utrzymują się z emerytury matki w wysokości [...] zł. Skarżący wyjaśnił, że zlikwidował konto bankowe i polisy ubezpieczeniowe, a środki po likwidacji przekazał na konto matki. Wnioskodawca podał również, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie ponosi wydatków w gospodarstwie należącym do matki. Wspomnieć również należy, że wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] czerwca 2016 r. jest już kolejnym wnioskiem, który wpłynął do sprawy. Poprzednio złożone wnioski zostały rozpoznane negatywnie (odmownie) w toku instancji, m.in. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OZ 669/14 i postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt I OZ 1079/15. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej powołana jako p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż przyznanie przez Sąd prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być uzasadnione sytuacją majątkową strony żyjącej w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowymi wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Należy również zwrócić uwagę, że obecnie rozpatrywany wniosek jest czwartym z kolei wnioskiem M. K. o przyznanie prawa pomocy złożonym w tej samej sprawie. Po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu o odrzuceniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 marca 2015 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, złożył on kolejny wniosek w tym zakresie i w zakresie ustanowienia radcy prawnego, co sprawia, że wniosek ów podlega rozpoznaniu w warunkach art. 165 p.p.s.a., który daje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowienia niekończącego postępowanie (nawet prawomocnego) wskutek zmiany okoliczności sprawy. Porównując zatem złożone wnioski o prawo mocy, pod kątem informacji w nich zawartych, należy zauważyć, że jakkolwiek brak jest w ich treści zasadniczych różnic w opisie sytuacji majątkowo – rodzinnej skarżącego niemiej jednak w dacie [...] grudnia 2013 r., na rachunek bankowy matki skarżącego wpłynęły środki w wysokości [...] zł, a osobą wpłacającą była matka skarżącego, która dokonała przelewu z innego posiadanego przez nią konta (por. postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2014 r. (k-248). Natomiast w nowym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał ww. kwoty. Należy zatem stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego uległa zmianie (brak jest wykazania w oświadczeniu wspomnianej kwoty przelewu), choć dochody skarżącego i jego matki pozostają w zasadzie na niezmienionym poziomie czyli kwocie [...] zł. Ponadto skarżący ma zapewnione potrzeby bytowe mieszka z matką w domu, o powierzchni ok. [...] m2. W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca wykazał, iż w sprawie zaszły zmiany w zakresie jego stanu majątkowego, co spowodowało również zmianę okoliczności sprawy, która uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów należy przyjąć, że ujawniona kwota dochodu ok. [...] zł, która przeznaczana jest na utrzymanie dwojga dorosłych osób nie pozwala na opłacenie z niej zarówno kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym, starszy referendarz sądowy na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.