II SA/Wa 1199/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi A. C. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego - oddala skargę - Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej orzeczeniem dyscyplinarnym Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., A. C. obwinionego o to, że naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 135 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.) poprzez to, że w dniu [...] września 2012 r. będąc wyznaczonym do pełnienia służby w drogowym przejściu granicznym w [...], nieprawidłowo realizował czynności służbowe związane z procedurą udzielania przerw w służbie, określonej w poleceniu Komendanta Placówki SG w [...] z dnia [...] września 2011 r., tj. udał się na przerwę nie uzyskując na powyższe zgody kierownika ekipy kontrolerskiej, na podstawie § 25 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. nr 118, poz. 1015 ze zm.), uznał winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i odstąpił od wymierzenia kary. W uzasadnieniu podał, że A. C. został wyznaczony w dniu [...] września 2012 r. do pełnienia służby w godz. [...] w drogowym przejściu granicznym w [...] jako patrol z zadaniem zabezpieczenia rejonu przejścia granicznego. Wspólnie z nim służę pełnili A. S. jako kontroler na kierunku wyjazdowym z RP oraz G. R.– kontroler na kierunku wjazdowym do RP, pełniący jednocześnie obowiązki kierownika ekipy kontrolerskiej. Odprawy do służby i podziału zadań pomiędzy funkcjonariuszami, w tym wyznaczenia kierownika ekipy kontrolerskiej oraz dowódcy patrolu, dokonał kierownik zmiany M. S.. W dniu [...] września 2012 r. ok. godz. [...] A. C. udał się do kontrolera na kierunku wyjazdowym z RP – A. S. i poinformował go, że samochodem służbowym udaje się na przerwę, nadto przekazał mu pilota do otwierania szlabanu wjazdowego na teren przejścia z informacją, iż w przypadku konieczności podjęcia interwencji pozostaje w kontakcie telefonicznym i na nasłuchu radiowym. Następnie organ wskazał, że ok. godz. [...] na przejściu granicznym stawił się Komendant Placówki SG w [...] A. R. wraz z dwoma funkcjonariuszami celem przeprowadzenia kontroli pełnienia służby przez funkcjonariuszy. Kierownik ekipy kontrolnej nie potrafił podać przyczyny nieobecności A. C. na posterunku i miejsca jego pobytu. Obwiniony w toku kontroli pojawił się w miejscu pełnienia służby i zameldował się Komendantowi. Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumenty urzędowe w postaci wydruków z bazy [...] służba [...] września 2012 r., kopię polecenia Komendanta PSG w [...] z dnia [...].09.2011 r., nagrania monitoringu, zeznań świadków oraz wyjaśnień obwinionego. Organ podniósł, że zgodnie z poleceniem Komendanta Placówki SG w [...] z dnia [...] września 2011 r., w celu właściwej realizacji przepisów w zakresie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 czerwca 2009 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej funkcjonariusze realizujący zadania służbowe w drogowym przejściu granicznym w [...] zgłaszają propozycje przerw w służbie kierownikowi ekipy kontrolerskiej, a kierownik udziela zgody na przerwę w służbie. Z powyższym poleceniem obwiniony został zapoznany. W ocenie organu w świetle opisanego stanu faktycznego A. C. naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 135 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej. Obwiniony przyznał się do zarzucanego mu czynu i wyjaśnił, że nieprawidłowa realizacja czynności związana z procedurą udzielenia przerw w służbie w dniu [...] września 2012 r., nie wynikała z jego celowego działania, a jedynie z przekonania, że kierownikiem ekipy kontrolerskiej jest A. S.. Organ zaś dał wiarę tym wyjaśnieniom wskazując, że przerwa w służbie jest uprawnieniem, z którego funkcjonariusz ma prawo skorzystać zgodnie z potrzebą, lecz obwiniony powinien przywiązać większą wagę do instrukcji i wytycznych dotyczących pełnienia służby. Organ stwierdził, mając na wglądzie przepis §28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusz Straży Granicznej, iż okoliczności naruszenia dyscypliny służbowej oraz wina funkcjonariusza nie budzą wątpliwości. Ponadto obwiniony przyznał się do winy i wyraził skruchę z powodu niewłaściwego zachowania. Jednocześnie jako okoliczność łagodzącą wskazał, że obwiniony pozostawał na nasłuchu radiowym i zachował czujność, zaś niewłaściwe postępowanie nie wpłynęło ujemnie na tok służby. W odwołaniu od powyższego orzeczenia A. C. wniósł o uniewinnienie go od postawionego zarzutu oraz nie zgodził się z opinią w nim wyrażoną, że jego błąd wynikał z nieprzywiązywania wagi lub lekceważeniu instrukcji, poleceń i wytycznych przełożonych. Jego zdaniem głównym powodem zdarzenia był chaos organizacyjny, polegający na braku etatowych kierowników ekipy kontrolerskiej. Funkcjonariusz, któremu zameldował o zejściu na przerwę, w kilku poprzednich pełnionych przez niego służbach pełnił obowiązki kierownictwa ekipy kontrolerskiej. Odwołujący zwrócił również uwagę na swój dotychczasowy nienaganny przebieg służby. Komendant Główny Straży Granicznej orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 136b ust. 3 ustawy o Straży Granicznej oraz § 33 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podtrzymał ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji oraz wskazał, że zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest wykonanie czynności służbowej w sposób niedbały lub nieprawidłowy. Poza sporem pozostaje zaś to, że takim naruszeniem dyscypliny służbowej jest zgłoszenie przerwy w służbie funkcjonariuszowi nieupoważnionemu do jej udzielenia. Organ zwrócił uwagę że, co prawda przepis art. 134a ust. 2 ustawy o Straży Granicznej daje przełożonemu dyscyplinarnemu – w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi – prawo do odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i poprzestania na rozmowie dyscyplinującej, jednakże przełożony z tego prawa nie skorzystał. Wziął bowiem pod uwagę przede wszystkim bezpośrednią winę obwinionego. Nie podzielił natomiast zarzutów odwołującego, że chaos organizacyjny wyłącza jego winę i stwierdził, iż w dobrze pojętym interesie funkcjonariusza leży zasięgnięcie – w przypadku wątpliwości – informacji o tym, kto jest bezpośrednim przełożonym na danej służbie. W skardze na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. C. zarzucił mu pominięcie okoliczności, że to chaotyczny sposób wyznaczania kierownika ekipy kontrolnej doprowadził do nieprawidłowej realizacji czynności służbowych oraz podjęcia decyzji o uznaniu winnym w sytuacji braku jakichkolwiek podstaw do przypisania winy. Wniósł w związku z tym o jego uchylenie powołując się na argumenty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wyroki sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniona w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalony w niniejsze sprawie, w oparciu o zeznania świadków, wyjaśnienia obwinionego, nagrania monitoringu, dokumenty urzędowe, w tym wydruki z bazy [...] – służba z dnia [...] września 2012 r., stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Bezsporne jest, że skarżący jako funkcjonariusz Placówki Straży Granicznej w [...], został wyznaczony w dniu [...] września 2012 r. do pełnienia służby w godz. [...], w drogowym przejściu granicznym w [...] w składzie patrolu z zadaniem zabezpieczenia rejonu przejścia granicznego. Do służby zostali razem z nim wyznaczeni także A. S. oraz G. R., pełniący jednocześnie funkcję dowódcy patrolu i kierownika ekipy kontrolerskiej. Odprawy do służby oraz podziału zadań pomiędzy funkcjonariuszy dokonał kierownik zmiany M. S. Niekwestionowana jest także okoliczność, że skarżący w trakcie służby, ok. godz. [...] w dniu [...] września 2012 r., zgłosił A. S., że udaje się na przerwę, jednocześnie przekazał mu pilota do otwierania szlabanu wjazdowego na teren przejścia oraz poinformował, iż w przypadku konieczności podjęcia interwencji pozostaje w kontakcie telefonicznym i na nasłuchu radiowym. Nastepnie udał się samochodem służbowym w rejon parkingu przy budynku pomocniczym na terenie przejścia granicznego. Niepodważalny jest nadto fakt, że ok. godz. [...] w dniu [...] września 2012 r. na terenie przejścia granicznego w [...] pojawił się Komendant Placówki SG w [...] A. R. wraz z dwoma funkcjonariuszami w celu przeprowadzenia kontroli pełnienia służby przez wyznaczonych funkcjonariuszy. Kierownik ekipy kontrolerskiej G. R. nie potrafił wyjaśnić przyczyn nieobecności A. C. w miejscu pełnienia służby, a stosownych wyjaśnień udzielił A. S. W myśl polecenia Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] września 2011 r., w celu właściwej realizacji przepisów w zakresie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 czerwca 2009 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej, funkcjonariusze realizujący zadania służbowe w drogowym przejściu granicznym w [...] zgłaszają propozycje przerw w służbie dla kierownika ekipy kontrolerskiej, zaś kierownik ekipy kontrolerskiej udziela zgody na przerwę w służbie. Z powyższym poleceniem zostali zapoznani funkcjonariusze PSG w [...], w tym skarżący. Nie ulega więc wątpliwości, że A. C. na służbie w dniu [...] września 2012 r. propozycję przerwy w służbie zgłosił funkcjonariuszowi nieupoważnionemu, tj. A. S., gdy tymczasem winien zgłosić ją kierownikowi ekipy kontrolerskiej, czyli G. R.. Oznacza to, że nie zastosował się do wskazanego wyżej polecenia Komendanta PSG w [...] z dnia [...] września 2011 r. Należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.), funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określanych w ustawie. Stosownie zaś do brzmienia art. 135 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, naruszeniem dyscypliny służbowej jest zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób niedbały lub nieprawidłowy. Niewątpliwie zachowanie skarżącego, który propozycję przerwy w służbie zgłosił funkcjonariuszowi, który nie pełnił funkcji kierownika ekipy kontrolerskiej, a następnie udał się na przerwę, wyczerpuje znamiona opisanego wyżej przewinienia dyscyplinarnego. Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację, że funkcjonariusz formacji uzbrojonej, jaką jest Straż Graniczna, wyznaczony do służby polegającej na zabezpieczeniu rejonu przejścia granicznego, nie wie kto dowodzi patrolem i jest kierownikiem ekipy kontrolerskiej. Należy podzielić pogląd organu, że zachowanie skarżącego nie wynikało z celowego i umyślnego działania, lecz było wynikiem niedbalstwa, czyli działania zawinionego nieumyślnie. W żadnym zaś wypadku nie można zgodzić się ze skarżącym, że zaistniała sytuacja nie była przez niego zawiniona, a wynikała z "chaosu organizacyjnego", polegającego na braku etatowych kierowników ekip kontrolerskich. Braku winy nie powoduje też okoliczność, na którą powołuje się skarżący, iż na kilku poprzednio pełniących przez skarżącego służbach funkcjonariusz, któremu zgłosił przerwę w służbie, pełnił obowiązki kierownika ekipy kontrolerskiej. Funkcjonariusz, który rzetelnie i sumiennie podchodzi do swoich obowiązków służbowych, winien wiedzieć, kto jest jego przełożonym w czasie pełnienia służby oraz jakie zadania ma wykonywać. W myśl § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze zm.), na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego przełożony właściwy w sprawach dyscyplinarnych orzeka: 1. o uniewinnieniu, jeżeli przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zarzutów stawianych obwinionemu lub przeprowadzone postępowanie karne, postępowanie w sprawie o wykroczenie lub postępowanie w sprawie o przestępstwo albo wykroczenie służbowe zostało zakończone orzeczeniem o uniewinnieniu, a czyn nie stanowi naruszenia dyscypliny służbowej, albo 2. o uznaniu obwinionego winnym popełnienia czynu, za który ponosi on odpowiedzialność dyscyplinarną, i o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, albo 3. o uznaniu obwinionego winnym popełnienia czynu, za który ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, i o odstąpieniu od wymierzenia kary. W ocenie Sądu bezsporne ustalenie, że skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego popełnionego z winy nieumyślnej, a jednocześnie z uwagi na rodzaj i wagę czynu, który nie wpłynął negatywnie na tok pełnionej służby, dotychczasową niekaralność skarżącego, dobre wyniki w służbie i dobrą opinię służbową, jak również zachowanie tak przed, jak i po popełnieniu czynu, w pełni uzasadnione było odstąpienie od wymierzenia mu kary dyscyplinarnej, na zasadzie § 25 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.