II SA/Wa 120/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Anna Mierzejewska Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz Asesor WSA - Janusz Walawski (spr.) Protokolant: - Magda Magdoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, – oddala skargę – R. W. w dniu 3 lipca 2004 r. złożył do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego rozkazem personalnym tego organu z dnia [...] lipca 2002 r. o wypowiedzeniu ww. stosunku służbowego. W uzasadnieniu wniosku ww. powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt K 45/02. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, działając na podstawie art. 59 kpa, wydał w dniu [...] lipca 2004 r. postanowienie nr [...], którym odmówił R. W. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W uzasadnieniu postanowienia organ podał m.in., że organ administracji publicznej jest zobowiązany przywrócić termin w razie jego uchybienia, gdy zostaną spełnione łącznie przesłanki określone w art. 58 kpa. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał, że przesłanki z tego przepisu zostały spełnione. Pełnomocnik R. W. na powyższe postanowienie złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą Sąd odrzucił postanowieniem z dnia 14 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 1820/04, gdyż została ona wniesiona przed wyczerpaniem środków zaskarżenia służących przed organem właściwym w sprawie. W dniu 4 lutego 2004 r. pełnomocnik R. W. złożył do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do jego złożenia. Termin ten został przywrócony postanowieniem Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...]. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, po rozpatrzeniu wniosku, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 kpa wydał postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie poprzedzające z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ podał m.in., że wymagania formalne, co do formy podania reguluje art. 63 § 1 kpa. Podanie może być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej albo za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej właściwego organu administracji publicznej, umożliwiającego wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego tego organu, a także ustnie do protokołu. Dla ustalenia, czy czynność procesowa została dokonana przez stronę, niezbędne jest zachowanie takiej formy, która to umożliwia. Z tych względów oraz z uwagi na trudności w identyfikacji osoby wnoszącej podanie drogą telefoniczną, tej formy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dopuszczają. Na taką formę złożenia podania powołuje się pełnomocnik R. W., co stoi w sprzeczności z treścią pisma jego mocodawcy z dnia 3 lipca 2004 r. W ocenie organu fakt, że R. W. sprawowała wraz z mężem opiekę nad chorą teściową nie uzasadnia twierdzenia jego pełnomocnika, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez winy jego mocodawcy. Zdaniem organu przeszkody te były do przezwyciężenia, a zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym zeznania świadków nie dają podstaw do przyjęcia, że ww. nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, którego celem było wzruszenie ostatecznego rozkazu personalnego o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi złożonej przez pełnomocnika R. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem: 1) art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 z późn. zm.), poprzez podpisanie jej przez osobę nieuprawnioną, 2) art. 58 § 1 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez jej winy, 3) art. 7, 8 i 9 kpa, poprzez podejmowanie działań w okresie [...], zmierzających do utrudnienia w uzyskaniu właściwej informacji przez skarżącą w celu złożenia wniosku o przywrócenie do służby, 4) art. 61 § 1 i art. 63 § 3 kpa, poprzez niewszczęcie postępowania administracyjnego pomimo zgłoszenia takiego żądania przez skarżącą, a ponadto niesporządzenia na tę okoliczność protokołu, 5) art. 7 i art. 77 kpa, poprzez niewyjaśnienie sprzeczności pomiędzy zeznaniami świadków, 6) art. 107 § 3 kpa, poprzez niezachowanie wymogów właściwego uzasadnienia faktycznego. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się wyczerpująco do zarzutów podniesionych w skardze organ stwierdził, że są one chybione i jednocześnie podał, że w związku z podniesionym przez pełnomocnika skarżącej zarzutem dezinformacji dokonywanej przez funkcjonariusza organu administracji publicznej zostało przeprowadzone w sprawie niezbędne postępowanie dowodowe, którego celem było ustalenie bezspornego stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która ma na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia postępowania administracyjnego, które zostało zakończone decyzją ostateczną (art. 145 § 1 kpa). Ustawą z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643) został dodany do kodeksu postępowania administracyjnego art. 145a, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Niezachowanie terminu, o którym powyżej, pociąga za sobą negatywne skutki procesowe, gdyż czynność dokonana po upływie terminu zakreślonego tym przepisem jest prawnie nieskuteczna. Wyjątkowo jednak termin ten może zostać przywrócony, gdy jego niezachowanie nastąpiło bez winy zainteresowanego. W takim przypadku istnieje możliwość skorzystania z instytucji przywrócenia terminu, którą regulują przepisy art. 58-60 kpa. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Dla przywrócenia terminu wymaga się zatem: 1) braku winy po stronie zainteresowanego, 2) uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego, 3) wniesienie podania (prośby) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, 4) równocześnie dopełnienia czynności, dla której termin był określony. Uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu, a nie być skierowane przeciwko podstawie prawnej lub okolicznościom faktycznym dotyczącym samej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 1991 r. sygn. akt II S.A. 340/91, ONSA, z. 3-4, poz. 60). Jest ono środkiem zastępczym dowodu o znaczeniu ścisłym, a więc środkiem nie dającym pewności, lecz tylko prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimiś fakcie. Skoro zatem Kodeks postępowania administracyjnego dopuszcza uprawdopodobnienie braku winy, stanowiąc więc wyjątek od zasady udowodnienia, działa tym samym na korzyść strony pozwalając w określonym wypadku (art. 58 § 1 kpa) na uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, zamiast jego udowodnienia. Ciężar uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu jest niezawinione ciąży na stronie, która z tego wywodzi skutki prawne. Strona nie może przerzucać na organ administracji publicznej skutków własnych zaniedbań, gdyż nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do złożenia podania. Przywrócenie terminu może nastąpić tylko wtedy, gdy zainteresowany uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Zwolnienie lekarskie, czy też fakt sprawowania opieki nad osobą chorą nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Okoliczności te nie wykluczają bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę osobiście lub przy pomocy innych osób. W świetle powyżej przytoczonych przepisów i wyjaśnienia ich znaczenia oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zdaniem Sądu podniesione w skardze zarzuty nie mogły zostać uwzględnione, gdyż nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym niniejszej sprawy i w obowiązujących przepisach prawa. Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 z poźn. zm.), w przypadku zwolnienia stanowiska Szefa Agencji lub czasowej niemożności sprawowania przez niego funkcji, Prezes Rady Ministrów może powierzyć pełnienie obowiązków Szefa, na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, jego zastępcy lub innej osobie. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż na podstawie powyżej przytoczonego przepisu w dniu [...] listopada 2005 r. Prezes Rady Ministrów powierzył "innej osobie" pełnienie od tego dnia obowiązków Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Tym samym zarzut podniesiony przez pełnomocnika skarżącej, że organ naruszył art. 14 ust. 1 powyżej określonej ustawy, zgodnie z którym Szefów ABW i AW powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów, po zasięgnięciu opinii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kolegium oraz Sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych jest chybiony, gdyż przepis ten ma zastosowanie do instytucji powołania lub odwołania Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a nie powierzenia obowiązków przez Prezesa Rady Ministrów podmiotowi określonemu w art. 17 przedmiotowej ustawy na czas określony. Zdaniem Sądu zarzut naruszenia przez organ art. 58 § 1 kpa jest nieuzasadniony. Okoliczności związane ze sprawowaniem przez skarżącą opieki nad ciężko chorą teściową, w ocenie Sądu, nie zostały przez skarżącą uprawdopodobnione w sposób uzasadniający przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Należy zgodzić się z organem, iż skarżąca nie zachowała należytej staranności w trosce o własny interes, jakim bezsprzecznie było przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, a w konsekwencji ewentualne przywrócenie skarżącej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca miała możliwość działania osobiście, jak również przy pomocy osób trzecich np. męża. Również zarzut naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, 8 i 9 kpa oraz naruszenia art. 77 kpa jest chybiony, ponieważ postępowanie administracyjne zakończone zaskarżonym postanowieniem zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania i zasady udzielania informacji, a organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Ponadto stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 kpa zostało wyczerpująco i właściwie uzasadnione i zawiera wszystkie elementy określone tym przepisem, wbrew temu, co twierdzi pełnomocnik skarżącej. Zarzut podniesiony przez pełnomocnika skarżącej, że doszło do naruszenia art. 61 § 1 kpa i art. 63 § 3 kpa jest również chybiony, gdyż wbrew temu co twierdzi pełnomocnik skarżącej, postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte w wyniku przeprowadzonej rozmowy telefonicznej. Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji.