II SA/Wa 1203/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.), Ewa Marcinkowska, , Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia oddala skargę. Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2015 r. w sprawie odmowy przyznania Z. Z. – doktorantce IV roku studiów doktoranckich w dziedzinie nauk humanistycznych Uniwersytetu [...] w [...], stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2015/2016. W uzasadnieniu organ powołał § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawane doktorantom. Ponadto organ ustalił, że strona rozpoczęła studia doktoranckie w 2009 r. oraz że zaliczyła IV rok studiów w roku akademickim 2012/2013. Studia te przedłużyła na lata 2013/2014 i 2014/2015 z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych, a następnie o kolejny rok 2015/2016. Opierając się na oświadczeniu uczelni z 15 lutego 2016 r., organ dodatkowo ustalił, że nie zaistniała przesłanka, o jakiej mowa w ust. 2 § 2 wyżej powołanego rozporządzenia, gdyż stan zdrowia doktorantki nie stanowił podstawy przedłużenia okresu trwania studiów. W konkluzji organ stwierdził, że skoro doktorantka przebywała na IV roku studiów już w roku akademickim 2014/2015, i nie uzyskała w kolejnym roku studiów wpisu na następny rok, gdyż studia doktoranckie trwają jedynie 4 lata, to tym samym nie zaistniały przesłanki o jakich mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawane doktorantom, umożliwiające przyznanie omawianego stypendium. Organ podkreślił też, iż nie ma uzasadnienia dla wypłacania spornego stypendium osobom, które po ukończeniu ustawowego okresu kształcenia, przedłużają okres trwania studiów, przygotowując się do przeprowadzenia przewodu doktorskiego. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiodła Z. Z., zarzucając jej naruszenie: - zasad współżycia społecznego przez nieuwzględnienie interesów osób niepełnosprawnych, - art. 32 Konstytucji RP, - ustawy z 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że decyzja organu jest dyskryminująca dla osoby niepełnosprawnej i faworyzuje osoby zdrowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawane doktorantom (Dz. U. z 2015 r., poz. 1051). Zgodnie z jego treścią, stypendium na dany rok akademicki może być przyznane m.in. doktorantowi, który zaliczył rok studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim, i uzyskał w danym roku akademickim wpis na kolejny rok studiów doktoranckich przewidziany w programie tych studiów. Treść wyżej powołanego przepisu jest jasna, czytelna i niebudząca wątpliwości co do woli prawodawcy. Wynika z niego w sposób oczywisty to, iż jednym z koniecznych warunków przyznania omawianego stypendium, jest uzyskanie w danym roku akademickim (czyli w roku, którego dotyczy wniosek stypendialny), wpisu na kolejny rok studiów doktoranckich przewidziany w programie tych studiów. Tym samym niespełnienie ww. przesłanki, tj. brak uzyskania wpisu na kolejny rok studiów, uniemożliwia przyznanie danej osobie omawianego stypendium. Przechodząc do materii niniejszej sprawy podnieść należało, iż okolicznością niesporną było to, że w roku akademickim, którego dotyczył wniosek stypendialny (rok 2015/2016), skarżąca nie uzyskała wpisu na kolejny rok studiów. Nadal była bowiem studentką IV roku studiów doktoranckich, który to rok zaliczyła już w roku akademickim 2012/2013. Na marginesie dodać należało, iż nie zachodziła prawna możliwość wpisania studentki w danym roku akademickim na kolejny rok studiów (czyli rok V), gdyż jak trafnie podniósł organ, program studiów doktoranckich i art. 195 ust. 4a ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewidują studiów doktoranckich trwających dłużej niż 4 lata. W świetle powyższego skarżona decyzja jawiła się jako poprawna. Zestawienie stanu faktycznego ustalonego w mniejszej sprawie z treścią przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawane doktorantom (Dz. U. z 2015 r., poz. 1051) w sposób niebudzący wątpliwości świadczyło o tym, że doktorantka nie spełniła kluczowej dla sprawy przesłanki opisanej w wyżej powołanej normie prawnej. Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi należało podkreślić, że zasadą jest, iż każde studia trwają tylko przez określony ściśle czas. Przedłużanie okresu trwania studiów przez osoby studiujące stanowi zaś odstępstwo od powyższej zasady. Zgodnie z utrwalonymi w doktrynie i judykaturze poglądami, skutki prawne każdej wyjątkowej sytuacji, będącej odstępstwem od obowiązujących zasad, należy oceniać przy zastosowaniu wykładni zawężającej, a nigdy przy zastosowaniu wykładni rozszerzającej. Brak jest bowiem racjonalnych przesłanek uzasadniających dalsze rozszerzanie następstw zdarzenia, będącego już samym w sobie odstępstwem od reguły. Stąd więc wykładnia przepisów prawnych dokonana w skarżonej decyzji przez organ, również z tego punktu widzenia jawiła się jako poprawna. Przyjęcie zaś sposobu rozumowania prezentowanego przez skarżącą prowadziłoby do premiowania tych osób, które z jakichkolwiek powodów łamią zasadę wynikającą z programu studiów doktoranckich i art. 195 ust. 4a ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, polegającą na tym, iż nie przewiduje się studiów doktoranckich trwających dłużej niż 4 lata. Rację ma więc organ, że taka praktyka wpływałaby w sposób demotywujący na studentów, nie stanowiąc zachęty dla nich do terminowego kończenia rozpoczętych studiów. Rozpoznając przedmiotową skargę tutejszy Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu, ani w działaniach twórcy przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawane doktorantom (Dz. U. z 2015 r., poz. 1051), sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa. Wręcz przeciwnie, analiza niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, że zarówno organ, jak i prawodawca uszanował ww. zasadę. W sposób jednakowy (równy), są bowiem taktowani wszyscy studenci, którzy nie kończą studiów w prawem oznaczonym terminie, niezależnie od przyczyn tego opóźnienia. To raczej z treści skargi można byłoby próbować wysnuć konkluzję, iż po stronie skarżącej istnieje chęć nierównego traktowania studentów, i faworyzowania tych, którzy przedłużyli okres trwania studiów z uwagi na stan zdrowia. Na marginesie dodać także należało, iż niezasadnym był zarzut skargi naruszenia zasad współżycia społecznego. Tego rodzaju zasad, w przeciwieństwie do spraw toczących się na podstawie prawa cywilnego, nie stosuje w postępowaniu administracyjnym. W niniejszym postępowaniu nie występuje bowiem równowaga pomiędzy jego podmiotami. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).