II SA/Wa 1206/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych oddala skargę Pismem z dnia [...] maja 2011 r. Z. N. (dalej skarżący) zwrócił się do M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej uczestnik postępowania) z wnioskiem o udostępnienie mu danych osobowych oraz numerów IP użytkowników portalu internetowego [...], którzy w okresie od lipca 2010 r. do końca 2010 r. na tym forum zamieścili zawierające groźby i obraźliwe wpisy pod adresem jego i jego rodziny. Skarżący podniósł, że występował do Prokuratury Rejonowej w N. o ściganie tych przestępstw, ale ostatecznie sprawy zostały umorzone. Został przy tym pouczony, iż powinien zgłosić wniosek w tej sprawie do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej GIODO, organ). W odpowiedzi na powyższy wniosek uczestnik postępowania pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. poinformował skarżącego, że zgodnie z jego żądaniem usunął wpisy z portalu internetowego [...]. Natomiast do ustalenia adresów IP komputerów, z których dokonano wpisów, potrzebuje pełnych wydruków wpisów. W ten sposób jest w stanie jednoznacznie określić adres IP komputera, z którego dokonano wpisu. Skarżący uzupełnił wniosek z dnia [...] maja 2011 r. przesyłając uczestnikowi postępowania pełne wydruki wpisów dokonanych na [...], zawierających w jego ocenie treści obrażające zarówno jego, jak i jego rodzinę. W związku z powyższym, uczestnik postępowania (w pismach z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz z dnia [...] września 2011 r.) udostępnił skarżącemu adresy IP komputerów w odniesieniu do tych wpisów, w stosunku do których było to technicznie możliwe. Jednocześnie skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. wystąpił do GIODO, podnosząc, iż uczestnik postępowania “wszystko zrobił, aby nie załatwić jego sprawy". Skarżący zaś “pragnie poznać prawdę i ujawnić osobę, która wyrządziła mu tyle krzywdy". Ostatecznie w piśmie z dnia [...] października 2011 r. skarżący sprecyzował, że wnosi o nakazanie uczestnikowi postępowania udostępnienia mu danych osobowych – imion, nazwisk oraz adresów zamieszkania użytkowników [...], którzy umieścili zniesławiające go wpisy, a posługiwali się komputerami o następujących numerach IP (podanych mu przez uczestnika): [...]. W wyjaśnieniach z dnia [...] października 2011 r. (złożonych na żądanie organu) uczestnik podał, iż wśród użytkowników forum, posługujących się trzydziestoma sześcioma numerami IP, istnieje użytkownik zarejestrowany (tj. posiadający w chwili ustalania danych aktywne konto na forum), w przypadku którego istnieje możliwość przechowywania jego wybranych danych osobowych. Potencjalnie mogą to być udostępnione przez wskazanego (konkretnego) użytkownika w momencie rejestracji konta dane osobowe z katalogu danych osobowych zarejestrowanej bazy forum, takie jak: imię, nazwisko, płeć, login, adres e-mail, miejscowość, wiek identyfikator używanego komunikatora, adres prywatnej strony www, data urodzenia, zainteresowania. Jednak dane te mogą być w każdej chwili usunięte przez użytkownika lub przez niego zmienione. Z technicznego punktu widzenia, do sprawdzenia faktu ewentualnego przechowywania ww. danych niezbędne jest powołanie się każdorazowo na konkretny wpis indywidualnego użytkownika forum oraz na login, którym wskazany użytkownik posługiwał się w momencie dokonywania wpisu. Dane użytkowników niezarejestrowanych (“Gość") nie są przechowywane. Przy piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. organ przesłał uczestnikowi dostarczone przez skarżącego wydruki zawierające treść wpisów. W odpowiedzi uczestnik podkreślił, iż we wszystkich wypadkach, w których było to technicznie możliwe, udostępniono skarżącemu dane w postaci numerów IP komputerów osób, które dokonały wpisu na portalu [...]. Ustosunkowując się zaś do kwestii przetwarzania danych osobowych tych osób w zakresie szerszym aniżeli numery IP komputerów, uczestnik wyjaśnił, że wśród użytkowników posługujących się wymienionymi w piśmie z dnia [...] grudnia br. numerami IP tylko jeden użytkownik posiada zarejestrowane konto na forum. Administrator danych, poza numerami IP tego użytkownika [...] oraz jego loginem [...] i nazwą wyświetlaną przy wpisach [...] dysponuje jedynie adresem e-mail podanym przez tegoż zarejestrowanego użytkownika w momencie dokonania rejestracji. Ww. użytkownik nie udostępnił, a zatem uczestnik nie przetwarza żadnych innych danych osobowych tego użytkownika. IP, login, nazwa wyświetlana i adres e-mail przetwarzane są w zbiorze danych osobowych o nazwie [...]. Pozostali użytkownicy posługujący się wymienionymi w piśmie numerami IP dokonywali wpisów bez logowania, czyli jako użytkownicy niezarejestrowani (identyfikator “Gość" występujący w tych przypadkach przy numerze IP jest nadawany niezarejestrowanym użytkownikom przez system automatycznie), wobec czego uczestnik poza numerami IP, które udostępniono skarżącemu, nie przetwarza żadnych innych danych osobowych tychże użytkowników. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. GIODO, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej k.p.a.), art. 12 pkt 2, art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych – tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm. (dalej o.d.o.), umorzył postępowanie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż w toku prowadzonych czynności ustalił, że podmiot, do którego skarżący zwrócił się o udostępnienie mu przedmiotowych danych, (tj. uczestnik postępowania) nie posiada danych osobowych tych osób w zakresie, w którym żąda on ich udostępnienia. Mając na uwadze fakt, że zadaniem organu jest załatwienie sprawy w zakresie określonym w treści żądania, a w analizowanym przypadku brak jest po stronie uczestnika danych osobowych, których udostępnienia domaga się skarżący, GIODO - w stosunku do tego zakresu danych - nie ma możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. W tej sytuacji przedmiotowe postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wobec jego bezprzedmiotowości. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił organowi, że jego sprawa od początku nie była wnikliwie rozpatrywana. Organ od dłuższego czasu był w posiadaniu żądanych dokumentów. Skarżący zaznaczył też, że po uzyskaniu informacji aktualnie ma wiedzę, iż dysponując numerem IP można bez trudu ustalić właściciela komputera. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 pkt 2 i art. 22 o.d.o., GIODO utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego podkreślił, że postępowanie administracyjne prowadzone przez GIODO służy kontroli zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych i jest ukierunkowane na wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 18 ust. 1 o.d.o. W sytuacji gdy wskazany przez skarżącego podmiot (tj. uczestnik postępowania) nie przetwarza żądanych przez skarżącego danych osobowych, prowadzenie przez GIODO postępowania, ukierunkowanego na wydanie nakazu udostępnienia danych osobowych, jest oczywiście bezprzedmiotowe. Brak jest zatem podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie istnieje przedmiot sporu. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz zarzucając organowi naruszenie przepisów k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż z wnioskiem o ujawnienie numerów IP wystąpił zgodnie z pouczeniem Prokuratora Rejonowego w N. zawartym w postanowieniu umarzającym postępowanie. Prokurator wskazał skarżącemu, że może wystąpić on na drogę sądową z oskarżenia prywatnego przeciwko sprawcom dokonującym wpisów, po ujawnieniu ich danych przez GIODO, który po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego może wydać decyzję nakazującą określonemu operatorowi udostępnienie wnioskodawcy żądanych informacji o osobie dokonującej obraźliwych wpisów. Skarżący podkreślił, że w toku postępowania był wzywany wielokrotnie do wykonania tych samych czynności, np. do przesłania pełnych tekstów obraźliwych wpisów czy uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Stąd wywodzi, że jego sprawa nie była rozpatrywana na podstawie przepisów k.p.a. Umarzając postępowanie organ nie wyjaśnił wielu aspektów sprawy, a nadto oparł się na fałszywych lub nieistniejących dowodach. Jako fałszywy dowód skarżący wskazał, że nigdy nie wnosił o usunięcie wpisów z portalu internetowego [...]. Z kolei organ nie ustosunkował się do przesłanej mu do wiadomości skargi z dnia [...] czerwca 2011 r. adresowanej do Dyrektora Zarządzającego M. Sp. z o.o. Reasumując, skarżący stwierdził, że jako osoba pokrzywdzona nie ma możliwości obrony swoich praw, gdyż nieuzasadnionej ochrony udziela się sprawcom przestępstw. Dodał, iż na podstawie numeru IP można ustalić operatora przyznającego ten numer właścicielowi komputera i w tym zakresie skarżący oczekiwał pomocy ze strony organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, a jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga rozpatrywana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres uprawnień GIODO został określony w art. 18 ust. 1 o.d.o. Stosownie do treści ww. przepisu, w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych Generalny Inspektor z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a w szczególności: 1) usunięcie uchybień, 2) uzupełnienie, uaktualnienie, sprostowanie, udostępnienie lub nieudostępnienie danych osobowych, 3) zastosowanie dodatkowych środków zabezpieczających zgromadzone dane osobowe, 4) wstrzymanie przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego, 5) zabezpieczenie danych lub przekazanie ich innym państwom, 6) usunięcie danych osobowych. Powyższy przepis stanowi jednocześnie prawnomaterialną podstawę wydania decyzji administracyjnej przez organ ochrony danych osobowych. GIODO wydaje decyzję w postaci skierowanego do administratora danych nakazu przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Przesłanką wydania nakazu jest stwierdzenie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, przy czym stwierdzony przez organ stan naruszenia przepisów musi istnieć w dacie wydania decyzji. Decyzja organu ma bowiem służyć przywróceniu stanu zgodnego z prawem. Wydanie przedmiotowego nakazu poprzedza postępowanie administracyjne prowadzone przez organ pod kątem zgodności przetwarzania danych z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych. Z kolei przez przetwarzanie danych – zgodnie z art. 7 pkt 2 o.d.o. - rozumie się jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych. W niniejszej sprawie organ ustalił, że uczestnik postępowania nie posiada danych osobowych osób, które na portalu [...] umieściły pomawiające skarżącego wpisy. Uczestnik – w miarę możliwości technicznych - uczynił zadość żądaniu skarżącego w zakresie udostępnienia mu numerów IP komputerów, z których dokonywano przedmiotowych wpisów. Natomiast nie mógł zrealizować wniosku skarżącego o udostępnienie imion, nazwisk oraz miejsc zamieszkania osób podsługujących się komputerami o wskazanych numerach IP, ponieważ takich danych nie posiadał. Poza jednym użytkownikiem forum (o loginie [...], który posiada zarejestrowane konto na forum i uczestnik dysponuje adresem jego poczty elektronicznej), pozostali uczestnicy dokonywali wpisów bez logowania, czyli jako użytkownicy niezarejestrowani (o statusie “Gość"). W związku z powyższym uczestnik postępowania nie miał możliwości przetwarzania danych osobowych tych użytkowników. W ocenie Sądu, organ ochrony danych osobowych podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również dokonał prawidłowej subsumpcji przepisów do ustalonego stanu faktycznego. Dlatego ogólnie sformułowany w skardze zarzut naruszenia przepisów k.p.a. jest nieuzasadniony. Zaznaczyć również należy, iż wszystkie kierowane do skarżącego przez organ wezwania (do sprecyzowania wniosku, uiszczenia opłaty skarbowej od wniosku czy nadesłania wydrukowanych wpisów) znajdowały oparcie w przepisach i były niezbędne dla wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że skarżący prowadził korespondencję równolegle z organem i uczestnikiem postępowania, a każdy z tych podmiotów żądał od niego wydrukowanych pełnych tekstów wpisów. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela stanowisko organu, iż brak było podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W tej sytuacji organ był zobowiązany do umorzenia postępowania. W tym kontekście za całkowicie chybiony należy uznać zarzut skargi dotyczący braku chęci i dobrej woli organu do załatwienia sprawy w sposób odpowiadający żądaniu skarżącego. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) skargę oddalił.