II SA/Wa 1206/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych p o s t a n a w i a: 1. odmówić skarżącemu Z. N. zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego Z. N. radcę prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Z informacji podanych w formularzu wniosku, a także z nadesłanych dokumentów (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] stycznia 2013 r.) wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką. Źródłem utrzymania małżonków jest emerytura żony skarżącego w wysokości 1.487,80 zł brutto, tj. 1.247,90 zł netto oraz renta skarżącego z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1.471,73 zł brutto, tj. 1.234,27 zł netto (zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia [...] stycznia 2013 r. w aktach sprawy). Skarżący wskazał, iż zarówno on, jak i jego małżonka - poza mieszkaniem spółdzielczym o powierzchni 44,20 m kw. - nie posiadają żadnego majątku. Do miesięcznych wydatków małżonków należą: opłata za używanie lokalu - 333,54 zł (pismo N. Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2012 r. w aktach sprawy), opłata za gaz - 55 zł, opłata za energię elektryczną - 140 zł (dowody wpłat w aktach sprawy), abonament za telewizję, telefon i Internet - 135 zł (faktura VAT w aktach sprawy). Ponadto oboje małżonkowie wydatkują miesięcznie ok. 850 zł na wizyty lekarskie i zakup leków, gdyż są bardzo schorowani. Skarżący spłaca również pożyczkę udzieloną mu przez [...] w wysokości 13.500 zł, której miesięczna rata spłaty wynosi 316,69 zł, a także pożyczkę udzieloną mu przez [...], której miesięczna rata spłaty wynosi 55,98 zł. Skarżący przedstawił wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres od [...] września 2012 r. do [...] stycznia 2013 r., na którym zgromadzone środki pieniężne nie przekraczały kwoty 100 zł oraz wyciąg z rachunku bankowego żony za okres od [...] października 2012 r. do [...] stycznia 2013 r., na którym saldo końcowe zamknęło się w kwocie 1.434,42 zł. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Na wstępie podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy służy realizacji dostępu do Sądu oraz profesjonalnego prowadzenia sprawy dla osób, które ze względu na ciężką sytuację majątkową i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Przyznanie prawa pomocy, czyli tzw. "prawo ubogich" powinno być jednak traktowane jako wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego uzasadniony szczególnie ciężkimi warunkami materialnymi. W tym miejscu należy zaznaczyć, że "konieczne utrzymanie" nie oznacza sytuacji materialnej subiektywnie ocenionej przez wnioskodawcę jako zadowalającej, lecz obiektywną możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak opłaty za mieszkanie, żywność, lekarstwa niezbędne w procesie leczenia. Dopiero, gdy nie jest możliwe uzyskanie dodatkowych środków finansowych, jak też gdy poczynienie oszczędności musiałoby odbyć się kosztem wspomnianych koniecznych potrzeb, Sąd (referendarz sądowy) zobligowany jest przyznać stronie prawo pomocy. W takim bowiem przypadku rozstrzygnięcie to jest niezbędne dla ochrony praw strony, a odmowa oznaczałaby w praktyce pozbawienie jej zagwarantowanego w Konstytucji prawa do Sądu. Analizując warunki majątkowe skarżącego pod kątem powyższych kryteriów, stwierdzić należy, iż nie znajduje się on w tak wyjątkowo trudnej sytuacji, że pomimo największych wysiłków poczynionych w celu zgromadzenia odpowiednich środków nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co więcej, z akt sprawy wynika, iż skarżący pokrywał wszystkie dotychczasowe koszty sądowe - uiścił bowiem wpis od skargi w wysokości 200 zł (dowód wpłaty [...]) oraz opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł (dowód wpłaty [...]). Dlatego należy uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, stan majątkowy skarżącego i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonki pozwala na poniesienie ewentualnych dalszych opłat sądowych w niniejszej sprawie (takich jak wpis od skargi kasacyjnej – 100 zł). Natomiast mając na względzie aktualne dochody skarżącego i jego żony w skali miesiąca (niespełna 2.500 zł netto) oraz ich miesięczne wydatki konieczne do utrzymania (prawie 2.000 zł), stwierdzić należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem spełnia przesłanki częściowego przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jego warunki materialne przekracza bowiem spełnienie żądań finansowych wybranego pełnomocnika i z tej przyczyny konieczne jest przyznanie skarżącemu radcy prawnego z urzędu w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony interesów przed Sądem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.