II SA/Wa 1209/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Kube, Sędzia WSA - Ewa Grochowska - Jung (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej, Protokolant - Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. W dniu 14 sierpnia 2008 r. H. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] Dowódca [...], na podstawie art. 74 ust. 1, art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 122 pkt 2 i § 155 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), zwolnił z dniem 31 grudnia 2002 r. H. K. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy wskutek nabycia prawa do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat i osiągnięcia granicy wieku w posiadanym stopniu wojskowym. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] Dowódca [...] zmienił datę zwolnienia ze służby na 26 lutego 2003 r., zgodnie z żądaniem skarżącego. W dniu 18 lutego 2008 r. H. K. wniósł do Dowódcy Wojsk Lądowych wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. Skarżący podniósł, że naruszony został przepis art. 77 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ponieważ organ wojskowy nie poinformował go o planowanym zwolnieniu ze służby na 6 miesięcy przed zwolnieniem. Skarżący zarzucił organowi również naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które regulują uprawnienia i obowiązki stron postępowania, w szczególności: art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 16,28, 61 § 4, 77 § 4, 78, 79, 81 kpa. Zdaniem skarżącego wskazane przez niego uchybienia postępowania są rażącym naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych odmówił stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zwyczajową procedurą było przeprowadzanie rozmów kadrowych uprzedzających żołnierza o zwolnieniu ze służby, i, pomimo braku jakiegokolwiek potwierdzenia w teczce akt personalnych skarżącego o poinformowaniu H. K. o planowanym zwolnieniu, należy z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, iż taka rozmowa się odbyła. Nadto organ podkreślił, że ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie wskazywała konkretnej formy czy sposobu udokumentowania takiej rozmowy. Dowódca Wojsk Lądowych zwrócił również uwagę, na to, że decyzję z dnia [...] lipca 2002 r. doręczono skarżącemu skutecznie 6 września 2002 r., natomiast datę zwolnienia ze służby w decyzji z [...] listopada 2002 r. określono na 26 lutego 2003 r., a więc po upływie 6 miesięcy. Zdaniem organu nie została ponadto naruszona zasada aktywnego uczestnictwa strony w postępowaniu, o czym świadczy wniesienie przez H. K. odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. oraz uwzględnienie tego odwołania, co stanowi potwierdzenie wpływu skarżącego na postępowanie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, podtrzymując zarzuty wskazane we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2002 r., podkreślił, że już sam brak uprzedzenia o planowanym zwolnieniu stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zarzucił, że decyzje nie mogą opierać się na prawdopodobieństwie, lecz muszą być potwierdzone odpowiednimi dowodami, na potwierdzenie czego powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym Sąd wskazał, że brak notatki służbowej w aktach personalnych stanowi zaniedbanie organu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Obrony Narodowej stwierdził, że brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 2002 r. o zwolnieniu ze służby, ponieważ skarżący, w chwili zwolnienia, spełniał warunki określone w art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Odnosząc się do zarzutu braku poinformowania o planowanym zwolnieniu organ podkreślił, że ani przepisy ustawy, ani też przepisy rozporządzenia z 19 grudnia 1996 r., nie określały szczegółowo formy i sposobu powiadomienia żołnierza o jego planowanym zwolnieniu. Nadto Minister Obrony Narodowej podtrzymał wyjaśnienia organu I instancji dotyczące potraktowania doręczenia decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. jako uprzedzenie o możliwości zwolnienia H. K. ze służby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. K. zarzucił naruszenie art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez uznanie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa w procesie zwalniania go ze służby wojskowej oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie i pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji. Skarżący ponowił swoje wywody w zakresie błędnego postępowania organów wojskowych, postępowania, które doprowadziło do jego zwolnienia ze służby. H. K. wniósł również o dokonanie przez Sąd oceny prawnej całego postępowania i zawarcia w wyroku wskazań co do dalszych kroków organów. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe rozważania faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej kpa), i ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najcięższymi wadami. Wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej możliwe jest tylko w ściśle określonych przez ten kodeks lub ustawy szczególnych przypadkach. Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Z rażącym naruszeniem prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy naruszenie to, w jednoznacznie ustalonym i bezspornym stanie prawnym, jest oczywiste oraz wyraźne. Z kolei bezsporny stan prawny oznacza istnienie przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zestawionego przepisu wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazom, zakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa, obowiązki lub im odmówiono. Aby naruszenie prawa miało charakter rażący, treść wydanej decyzji nie mogłaby być uznana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, a wywołane przez nią skutki musiałyby być niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwić i tolerować. Stwierdzając nieważność decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa konieczne jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego to naruszenie oceniono jako rażące. Dodać należy, że działanie organu w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności wymaga zupełnie innego podejścia do sprawy i zasadniczo różni się od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu, co zresztą uczynił, jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi. W ich efekcie może, co najwyżej, dojść do wydania decyzji kasatoryjnej. Oznacza to, że w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego i to uchybień rażących, wyjątkowo ciężkich. Wyjaśnić bowiem należy, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Na gruncie niniejszej sprawy nie można jednak mówić o istnieniu tego rodzaju uchybień. Decyzję z dnia [...] listopada 2002 r. o zwolnieniu H. K. z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu go do rezerwy wskutek nabycia prawa do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat i osiągnięcia granicy wieku w posiadanym stopniu wojskowym oparto na przepisach ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 ze zm.), oraz przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek nabycia prawa do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat i osiągnięcia 50 lat przez podoficera i chorążego. W razie zamiaru zwolnienia żołnierza na tej podstawie, należało go o tym uprzedzić co najmniej na sześć miesięcy przed planowanym terminem zwolnienia (art. 77 ust. 3 ustawy). Jednak ani ustawa, ani też rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r., nie regulowały formy i sposobu dokonania takiego uprzedzenia oraz udokumentowania tego zdarzenia. Dla celów dowodowych zasadne byłoby sporządzenie choćby notatki służbowej, jednak taka forma potwierdzenia przeprowadzonej rozmowy nie wynikała w ogóle z przepisów. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego uchybienie nie jest jednak rażącym naruszeniem prawa. Nie można bowiem uznać, że treść przepisu art. 77 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest oczywiście niezgodna z treścią rozstrzygnięcia. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazom, zakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa, obowiązki lub im odmówiono. W rozpatrywanej zaś sprawie nie można uznać, by uchybienia proceduralne, jakkolwiek istniejące, były rażące, ponieważ decyzja o zwolnieniu podjęta została w związku z obiektywnym czynnikiem upływu czasu (nabycie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i ukończenie określonego w przepisach wieku). Zatem brak dokumentu jednoznacznie potwierdzającego poinformowanie skarżącego o planowanym zwolnieniu nie zmieni faktu ukończenia wieku uprawniającego do nabycia świadczenia emerytalnego, choć należy zgodzić się ze skarżącym, iż jest uchybieniem, tyle że nie o charakterze rażącego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.