II SA/Wa 1210/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Anna Mierzejewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego z zasobów WAM na zasadzie praw nabytych - oddala skargę - Dyrektor Oddziału Regionalnego w W. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), odmówił S. S. wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego z zasobów WAM na zasadzie praw nabytych. W uzasadnieniu podał, iż sprawa wydania na rzecz wymienionego decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego z zasobów WAM na zasadnie praw nabytych, była już przedmiotem rozpatrywania i rozstrzygania przez organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Natomiast orzeczenia sądów administracyjnych potwierdziły, iż przysługujące wnioskodawcy prawo do lokalu mieszkalnego zostało zrealizowane w okresie pełnienia służby wojskowej w Straży Granicznej poprzez przydział lokalu mieszkalnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. S. stwierdził, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. nie powinien brać pod uwagę poprzednich wyroków, gdyż od czasu ich wydania do czasu złożenia przez niego wniosku, nastąpiły zmiany prawne w postaci wyroków WSA i NSA, stwierdzających, iż spełnieniem roszczeń mieszkaniowych nie jest przyznanie lokatorskiego mieszkania spółdzielczego. Ponadto w poprzednich wyrokach nie uwzględniono pisma Straży Granicznej z dnia [...] marca 2007 r., które stwierdza kategorycznie, że nie posiadał kwatery stałej lecz tylko przejściową. Natomiast Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. nie oparł się w swojej decyzji na art. 5 Kc, czyli nie uwzględnił zasad współżycia społecznego. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., po rozpatrzeniu zażalenia, na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 i art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podał, iż S. S. pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. o przyznanie mieszkania "na zasadzie praw nabytych". Przesłanką wydania zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 61a Kpa, który w § 1 stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnianych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które służy zażalenie (§ 2). Organ wskazał, że przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale może to wynikać także z innych przyczyn, które nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez to rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przeszkodą będzie m.in. sytuacja, kiedy sprawa była już rozpatrywana, a wydana w tym zakresie ostateczna decyzja organu administracji publicznej, poddana kontroli sądowoadministracyjnej, została uznana za zgodną z prawem. Przy czym okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej, musi być znana w chwili złożenia żądania strony, bowiem w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 Kpa organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania strony (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12). Prezes WAM stwierdził, iż wniosek S. S. o tożsamej treści był już rozpatrywany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W., który decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. odmówił stronie wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym pozostającym w dyspozycji Agencji. Na skutek wniesionego przez stronę odwołania Prezes WAM decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcia organów WAM zostały poddane kontroli sądowoadministracyjnej w wyniku skargi wniesionej przez zainteresowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję ostateczną, a Sąd wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2064/10, oddalił skargę. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1760/11, oddalił skargę kasacyjną S. S. od powyższego wyroku. Organ podniósł, że zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei w myśl art. 170 tej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organu państwa, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zdaniem organu nie ma uzasadnienia powoływanie się przez stronę w zażaleniu na inny wyrok sądu, zapadły w innej sprawie i w innym stanie faktycznym. Natomiast odnosząc się do zarzutu strony, że zapadłe w sprawie przydziału kwatery wyroki WSA i NSA są niezgodne z prawem, w szczególności pomijają art. 5 Kc, Prezes WAM wskazał, że organy Agencji nie są właściwe do ich weryfikacji. Ponadto zwrócił uwagę, że wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie byłoby obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1pkt 3 Kpa. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. S. wniósł o jego zmianę w całości i wydanie decyzji o przydziale mieszkania na zasadzie praw nabytych. W uzasadnieniu stwierdził, iż decyzje sądowe są niezawisłe, co nie oznacza, że sądy są nieomylne. Sąd może naprawić błędy swoich poprzedników w imię sprawiedliwości społecznej. Ponownie powołał się na pismo Straży Granicznej z dnia [...] marca 2007 r. oraz wskazał, że otrzymana kwatera była lokalem typu internatowego, czego potwierdzeniem jest ustawa z dnia 20 maja 1976 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że skarżący nie formułuje jakichkolwiek zarzutów naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonego postanowienia. Podniósł ponadto, że od dnia 1 lipca 2010 r. wobec osób innych niż żołnierze zawodowi, ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewiduje administracyjnego trybu przyznawania lokali, nie ma zatem możliwości wszczęcia – na wniosek strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienie stanowi przepis art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. ) dalej "Kpa", zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W świetle powyższego przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale także wynikać to może z innych przyczyn, najczęściej o charakterze przedmiotowym. Zgodnie z poglądami doktryny "inne uzasadnienie przyczyny" to "przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Można tu wyróżnić następujące przypadki:-sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia; - sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji; - sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną (np. korzystanie z wód niewykraczające poza korzystanie powszechne w granicach określonych przepisami prawa wodnego; wpłaty na fundusze społeczne oparte na zasadzie dobrowolności), - sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie do dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne) (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212). W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu wystąpiły "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61 a § 1 Kpa, z powodu których postępowanie administracyjne z wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2014 r. o przyznanie mieszkania "na zasadzie praw nabytych", ponowionego wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r. o wydanie decyzji administracyjnej w zakresie przyznania bądź odmowy przyznania lokalu z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej "na zasadzie praw nabytych", nie mogło być wszczęte. Zauważyć bowiem należy, iż Dyrektor Oddziału Regionalnego w W. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2008 r. o wydanie decyzji w przedmiocie przydziału mieszkania z "puli WAM" na podstawie ustawy z 1976 r. i "na zasadzie praw nabytych", odmówił zainteresowanemu wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym pozostającym w dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Nadmienić również wypada, że decyzja ta była kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2064/10, oddalił skargę S. S. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1760/11, oddalił skargę kasacyjną S. S. od powyższego wyroku. Mamy zatem do czynienia z sytuacją rozstrzygnięcia żądania skarżącego wspominaną wyżej decyzją ostateczną co powoduje, że postępowanie w przedmiocie żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia [...] stycznia 2014 r. nie mogło być wszczęte. Nie ulega, zdaniem Sądu wątpliwości, że żądanie powyższe jest tożsame z żądaniem sformułowanym we wniosku z dnia [...] sierpnia 2008 r., gdyż obydwa dotyczą uzyskania lokalu mieszkalnego z zasobów WAM "na zasadzie praw nabytych". Podnieść nadto trzeba, iż przedmiotowe postępowanie nie mogło być wszczęte także z tej przyczyny, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 lipca 2010 r., wobec osób innych niż żołnierze zawodowi ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), nie przewiduje administracyjnego trybu przyznawania lokali. Bezsporna jest zaś okoliczność, iż S. S. żołnierzem zawodowym nie jest od 1989 r. Odnosząc się do powołanego przez skarżącego pisma z dnia [...] marca 2007 r. Wydziału [...] Oddziału Straży Granicznej należy stwierdzić, iż wynika z niego, że skarżący nie nabył uprawnień do osobnej kwatery stałej, jak również nie korzystał z równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Nie sposób wywodzić z niego, jak czyni to skarżący, uprawnień do lokalu mieszkalnego "na zasadzie praw nabytych". Odnośnie zaś sugestii S. S., iż Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. nie powinien brać pod uwagę poprzednich wyroków sądów trzeba wskazać, że w myśl art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. Tym samym organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej były związane powołanymi wyrokami – WSA w Warszawie oraz NSA – zapadłymi w sprawie S. S. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.