II SA/Wa 1216/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska Sędziowie WSA - Ewa Pisula – Dąbrowska - Janusz Walawski (spr.) Protokolant - Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie postępowania dyscyplinarnego 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, 2) określa, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.), w dniu [...] czerwca 2009 r. wydał orzeczenie nr [...], którym utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] o uniewinnieniu Z. M. od popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w pkt 1 oraz o uznaniu go winnym zarzucanego mu czynu, opisanego w pkt 2 i odstąpieniu od ukarania. Ww. został obwiniony o to, że: 1) w dniu [...] października 2008 r. w L. nie dopełnił obowiązków służbowych w ten sposób, że w pomieszczeniu Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w L. przy ul. [...], nie zamknął i nie oplombował użytkowanej przez siebie szafy stalowej, co spowodowało, iż w okresie od dnia [...] października do dnia [...] października 2008 r. dokumenty niejawne oznaczone klauzulami "tajne", "poufne" i "zastrzeżone", przechowywane w tej szafie, nie były prawidłowo zabezpieczone przed utratą lub nieuprawnionym ujawnieniem, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej, określonej w art. 132 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 2 ust. 1 decyzji nr 57 [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 18 marca 2008 r. w sprawie postępowania z kluczami od pomieszczeń chronionych, szaf stalowych, pojemników i innych urządzeń służących do przechowywania dokumentów i materiałów zawierających informacje niejawne, zasad przebywania w tych pomieszczeniach poza godzinami służby i pracy oraz zasad ustalania zmiany i deponowania haseł dostępu lub kodów szyfrowych oraz stref bezpieczeństwa, pomieszczeń i szaf stalowych w KWP w L.; 2) w okresie od dnia [...] października do dnia [...] października 2008 r. w L. nie dopełnił obowiązków służbowych w ten sposób, że w pomieszczeniu powyżej określonego wydziału przechowywał dokumenty oznaczone klauzulą "poufne" w użytkowanym przez siebie biurku, co spowodowało, iż w tym okresie dokumenty te nie były prawidłowo zabezpieczone przed utratą lub nieuprawnionym ujawnieniem, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej, określonej w art. 132 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 15 ust. 6 zarządzenia nr 1579 Komendanta Głównego Policji z dnia 30 grudnia 2005 r. w sprawie szczególnego sposobu organizacji kancelarii tajnych, stosowania środków ochrony fizycznej oraz obiegu informacji niejawnych w jednostkach i komórkach organizacyjnych Policji (Dz. Urz. KGP z 2006 r. Nr 1, poz. 3 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał m. in., że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe, bowiem uwzględnia stopień zawinienia, dotychczasowy przebieg służby obwinionego, jak również charakter naruszenia dyscypliny służbowej. Orzeczenie organu odwoławczego stało się przedmiotem skargi wniesionej przez Z. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł w skardze, iż zaskarżone orzeczenie narusza jego prawa i zostało wydane z obrazą przepisów prawa. Stwierdził również, że po wniesieniu odwołania wyszły na jaw nowe okoliczności, wskazujące na brak jego winy. Nową okolicznością jest to, że w chwili popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, nie był jeszcze zapoznany - podobnie jak inne osoby z wydziału, w którym pełnił służbę - z zarządzeniem nr 1579 Komendanta Głównego Policji z dnia 30 grudnia 2005 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i o całkowite uniewinnienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Ponadto organ stwierdził, iż funkcjonariusz Policji "z racji wykonywanego zawodu powinien być świadomy aktualnego stanu prawnego, a przede wszystkim w zakresie znajomości przepisów regulujących kwestie służby". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy podać, iż pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza Policji oraz rodzaj kary należy rozważać z uwzględnieniem zadań Policji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.), do podstawowych zadań Policji należy ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra. Przed podjęciem służby policjant składa ślubowanie według roty: "Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków policjanta, ślubuję: służyć wiernie Narodowi, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia. Wykonując powierzone mi zadania, ślubuję pilnie przestrzegać prawa, dochowywać wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych. Ślubuję strzec tajemnicy państwowej i służbowej, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej" (art. 58 ust. 1 powołanej ustawy o Policji). Tak określony w rocie ślubowania zakres obowiązków funkcjonariusza Policji, jako funkcjonariusza służby publicznej, wymaga szczególnej staranności w wykonywaniu zadań, która ma zapewnić realizację zadań tej służby i ochronę życia i zdrowia ludzi przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra. Jedną z podstawowych gwarancji realizacji tych obowiązków jest odpowiedzialność dyscyplinarna policjantów. Według art. 132 ust. 1 powołanej ustawy o Policji: "Policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej." Odpowiedzialność dyscyplinarna oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań Policji - ochrony zdrowia i życia ludzi. Przy wykonywaniu zadań obowiązuje zatem nie tylko dyscyplina służbowa, ale i przestrzeganie zasad etyki zawodowej, do których należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków. Ma to znaczenie przy ocenie i zastosowaniu przepisów art. 132 ust. 1 - 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 132 ust. 2 tej ustawy, naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Z powyżej przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, iż akty wewnętrzne organów administracji publicznej, tj. zarządzenia i decyzje nie mają charakteru źródeł prawa, co oznacza, iż nie można wymagać ich przestrzegania bez wcześniejszego i udokumentowanego zapoznania z ich treścią podmiotów zobowiązanych do ich respektowania. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu postawiono zarzuty naruszenia dyscypliny służbowej, polegające na niezastosowaniu się do postanowień aktów wewnętrznych, jakimi są bez wątpienia zarządzenia i decyzje organu. Z akt sprawy wynika, iż skarżący został zapoznany z przedmiotowymi aktami prawa wewnętrznego, określającymi jego obowiązki, po zaistnieniu czynu, o który został obwiniony i ukarany. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż o istnieniu obowiązku funkcjonariusza można mówić wówczas, gdy taki obowiązek istnieje i nie może być on dorozumiany. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. W tym stanie rzeczy, organ - ponownie rozpoznając sprawę - powinien jeszcze raz przeanalizować akta sprawy i dokonać oceny, czy w świetle powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności ustawy o ochronie informacji niejawnych jest możliwe dokonanie zmiany kwalifikacji prawnej czynów skarżącego. W związku powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 132 oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.