II SA/Wa 122/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędzia WSA Bronisław Szydło, Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2008 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o nadanie statusu osoby pokrzywdzonej: - oddala skargę. E. W. w dniu 9 lutego 2005 r. złożył wniosek o wydanie mu zaświadczenia, iż jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. na podstawie art. 219 Kpa i art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.), odmówił E. W. wydania żądanego zaświadczenia. W uzasadnieniu organ podał, iż w archiwum nie odnotowano dokumentów wskazujących na status pokrzywdzonego, w rozumieniu wskazanego na wstępie przepisu. E. W. w dniu 4 sierpnia 2005 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie pismem z dnia 25 lipca 2006 r. oświadczył, iż rezygnuje z ustalenia statusu pokrzywdzonego, jednakże prosi o pilne udostępnienie mu wglądu do jego teczki z uwagi na wiek i chorobę. Z kolei w piśmie z dnia 6 października 2006 r. powtórzył żądania ustalenia statusu pokrzywdzonego. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 Kpa oraz art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 25, poz. 162), po rozpatrzeniu odwołania uchylił swoje postanowienie nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na nowelizację ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dokonaną w dniu 15 marca 2007 r. ustawą o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (art. 39). Mocą tej nowelizacji został skreślony art. 6. Rozpatrując odwołanie skarżącego od postanowienia z dnia [...] lipca 2005 r., organ obowiązany był uwzględnić obowiązujący nowy stan prawny. Na poparcie tego twierdzenia organ przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2002 r., sygn. akt III RN 59/01 (publ. OSNP 2003/3/56). W ocenie Prezesa IPN uchylenie art. 6 uczyniło niemożliwym zrealizowanie pierwotnego wniosku skarżącego jak i bezcelowe stało się rozpoznanie złożonego przez niego środka odwoławczego. Z tych względów organ uchylił postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Dla poparcia prawidłowości decyzji, organ wskazał na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1325/98 i z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt III SAB 34/01. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał na potrzebę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w formie decyzji administracyjnej. E. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, wniósł o jej uchylenie. W dodatkowym piśmie z dnia 29 lutego 2008 r. zarzucił, że odmowa wydania zaświadczenia o statusie pokrzywdzonego opierała się na fałszywych dokumentach, organ wadliwie odmówił wydania żądanego zaświadczenia postanowieniem, zamiast uczynić to w formie decyzji, wskazał nadto na błędy pisarskie w postanowieniu z dnia [...] lipca 2005 r., które organ sprostował odrębnym postanowieniem, a także zarzucił przewlekłość w rozpatrywaniu przez organ środka odwoławczego. Na rozprawie skarżący poparł skargę i wniósł nadto o przyznanie mu kosztów zastępstwa prawnego w sprawie rozstrzygniętej na jego korzyść wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej odrzucenia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, iż E. W. nie wniósł skargi na bezczynność organu w rozpatrywaniu złożonego przez niego środka odwoławczego od postanowienia z dnia [...] lipca 2005 r., stąd też zarzuty dotyczące przewlekłości postępowania administracyjnego nie mogą stanowić przedmiotu niniejszego postępowania przed sądem administracyjnym w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Również, co wynika z przytoczonych wyżej przepisów, kontroli sądu administracyjnego podlega prawidłowość wydania zaskarżonej decyzji, a nie kwestia rozstrzygania o statusie pokrzywdzonego. Nadto, co trafnie wywiódł Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w czasie jej wydawania obowiązywał odmienny stan prawny niż w dacie składania wniosku o przyznanie statusu osoby pokrzywdzonej. Art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu został z dniem 15 marca 2007 r. skreślony, mocą art. 39 ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów. W skutek tej nowelizacji organ nie mógł już rozstrzygać kwestii przyznania czy odmowy przyznania statusu osoby pokrzywdzonej, dlatego rozpatrując odwołanie skarżącego od postanowienia z dnia [...] lipca 2005 r. organ obowiązany był uwzględnić obowiązujący nowy stan prawny i w konsekwencji mógł jedynie uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie administracyjne w pierwszej instancji – co uczynił decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji jest prawidłowe. Z wyżej przedstawionych powodów, podnoszony przez skarżącego problem czy należał mu się status osoby pokrzywdzonej, w rozumieniu ówczesnego przepisu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, nie może zostać rozstrzygnięty w obowiązującym obecnie stanie prawnym. Kwestie sprostowania przez organ omyłek pisarskich zawartych w postanowieniu z dnia [...] lipca 2005 r. zostały wyjaśnione w uzasadnieniu wydanego postanowienia o ich sprostowaniu. Od tego postanowienia E. W. nie odwoływał się. Także bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest podnoszona przez skarżącego kwestia nieprawidłowej formy odmowy przyznania mu statusu osoby pokrzywdzonej (organ zastosował formę postanowienia zamiast decyzji), chociażby z tej przyczyny, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. organ uchylił to postanowienie. Przedmiotem niniejszego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie może być podnoszona przez skarżącego kwestia kosztów postępowania (zastępstwa prawnego) dotyczącego postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ przy podjęciu zaskarżonej decyzji, które mogłoby skutkować uchyleniem tej decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności, dlatego, mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.