II SA/Wa 122/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A.K. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą postanawia: odrzucić skargę A. K. (dalej, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej, jako: CKL lub organ) z dnia [...] września 2023 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] (dalej, jako: RKL lub organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2023 r. w przedmiocie uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania za niedolnego do samodzielnej egzystencji oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. W uzasadnieniu CKL wskazała, że zapoznała się z odwołaniem skarżącej z dnia [...] czerwca 2023 r. od orzeczenia RKL oraz zgromadzoną dokumentacją orzeczniczą i wyznaczyła termin konsultacji neurochirurgicznej oraz badania własnego. Organ podał, że skarżąca zgłasza bóle w okolicy L-S kręgosłupa z promieniowaniem do lewej kończyny dolnej, dwa razy w roku korzysta z rehabilitacji, leki przeciwbólowe przyjmuje doraźnie. W badaniu neurochirurgicznym: Krzywizny kręgosłupa zachowane, prawidłowe napięcie mięśni przykręgosłupowych, punkty kostne niebolesne. Odruchy z kończyn dolnych symetryczne, prawidłowa siła mięśniowa. Bez objawów korzeniowych, czucie zachowane, chód sprawny. W badaniu MRI ([...] września 2022r.) potwierdzono dyskopatię L5-S1 z lateralizacją lewostronną wypukliny, modelującą zachyłek boczny kanału kręgowego na tym poziomie. W podsumowaniu badania konsultant rozpoznał: Dyskopatia L5-S1 z nawracającym zespołem bólowym korzeniowym lewostronnym, aktualnie bez objawów ubytkowych i patologicznych w badaniu neurologicznym. Organ podał, że schorzenie kwalifikuje się do § 81 pkt 1 r 5, Kat. "B" wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia, o zdolności lub niezdolności kandydata do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa albo funkcjonariusza tych służb stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2035, dalej, jako: rozporządzenie). Skarżąca zdolna jest do służby z ograniczeniami (kategoria "B"), zaliczona do żadnej grupy inwalidzkiej, zdolna do pracy zarobkowej. Ponieważ ustalenia orzecznicze CKL są tożsame z ustaleniami RKL, CKL nie znalazła podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia i na podstawie art. 47 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020r. poz. 398 ze zm., dalej, jako: ustawa o komisjach lekarskich) utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. polegające na rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, rozpatrzeniu całego materiału dowodowego co skutkowało błędnym rozpoznaniem u skarżącej schorzenia w postaci dyskopatii L5-S1 z lateralizacją lewostronną wypukliny, modelującej zachyłek boczny kanału kręgowego na tym poziomie, z nawracającym bólem korzeniowym lewostronnym. Schorzenie skarżącej było na tyle poważne, że zakończyło się operacją kręgosłupa z rozpoznaniem (M51.1) choroby krążków między kręgowych lędźwiowych i innych z uszkodzeniem korzeni nerwów rdzeniowych, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji wynika, że A. K. powinna zostać zaliczona do stopnia niepełnosprawności - z uwagi na stan zdrowia oraz liczne schorzenia związane z kręgosłupem wraz ze zmianami z zwyrodnieniowymi, które były wynikiem służby. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o: 1. zmianę zaskarżonego orzeczenia CKL poprzez rozpoznanie, że schorzenie stwierdzone u skarżącej w postaci dyskopatii L5-S1 z lateralizacją lewostronną wypukliny, modelującą zachyłek boczny kanału kręgowego na tym poziomie, z rozpoznaniem dyskopatii L5-S1 z nawracającym bólem korzeniowym lewostronnym, co potwierdza to stan zdrowa oraz nowe okoliczności w sprawie , które pojawiły się po wydanym orzeczeniu CKL, jakim jest pogorszenie stanu zdrowia, które zakończyło się operacją kręgosłupa odcinka lędźwiowego (o czym świadczą nowe dowody w niniejszej sprawie w tym dokumentacja medyczna karta leczenia szpitalnego, wyniki badan MRI), 2. ponowne wnikliwe przeanalizowanie materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie oraz dopuszczenie opinii biegłych lekarzy neurochirurga, neurologa celem wypowiedzenia się na temat stanu zdrowia skarżącej; 3. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, 4. dopuszczenie nowych faktów i dowodów nieznanych wcześniej organom obu instancji w postaci: dokumentacji medycznej - poradni lekarza rodzinnego, karty informacyjnej Samodzielnego Publicznego Szpitala Wojewódzkiego im. [...] w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. do [...] grudnia 2023 r., wyników badań lekarskich w tym badanie rezonansu magnetycznego, które są niezbędne do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez ustalenie obecnego stanu zdrowia, w tym stopnia niepełnosprawności oraz uszczerbku na zdrowiu oraz ustalenia grupy inwalidzkiej na podstawie dokumentacji medycznej z uwagi na to, że istnieją szczególne okoliczności oraz przesłanki mające zastosowanie w niniejszej sprawie, 5. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia obu organów w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację na poparcie stawianych zarzutów, podkreślając, że ustalenia CKL nie odzwierciedlają aktualnego stanu zdrowia skarżącej. Zaskarżone orzeczenie jest niesłuszne i krzywdzące. Dokumentacja medyczna pozwala uznać, że stwierdzone u skarżącej schorzenia powstały i pozostają ze służbą pełnioną w Straży Granicznej, co świadczy o powstaniu stopnia niepełnosprawności oraz uszczerbku na zdrowiu w tym ustalenia grupy inwalidzkiej na podstawie dokumentacji medycznej w związku z powstaniem uszczerbku na zdrowiu i licznych schorzeń zdrowotnych. Nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia i nie rokuje na poprawę, co potwierdza przebyta operacja. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że orzeczenie dotyczące uznania funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Organ wniósł ponadto, w przypadku nieuwzględnienie wniosku o odrzucenie skargi – o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając skargę w pierwszej kolejności bada, czy wniesiona skarga jest dopuszczalna. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. dalej, jako: P.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest orzeczenie CKL wydane w zakresie uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania za niedolnego do samodzielnej egzystencji oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. Wskazać należy, że tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych określa ustawa z 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 398). Z przepisów tej ustawy wynika, że komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych oceniają na podstawie badań zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy). Komisje lekarskie są właściwe w zakresie badań medycznych oraz wydawania orzeczeń o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby. Orzeczenia komisji lekarskich, działających w sprawach funkcjonariuszy służb mundurowych, kandydatów do takiej służby oraz emerytów i rencistów, dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza z nich jest związana z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest stan zdrowia kandydata do służb mundurowych na potrzeby zaliczenia go do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, a także funkcjonariusza do dalszego jej pełnienia lub zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są zatem wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe lub zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której kandydat jest przyjmowany do służby, funkcjonariusz przenoszony jest na inne stanowisko służbowe lub zwalniany ze służby. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy, czy też kandydatów do służb mundurowych w powyższym zakresie, są organami administracji publicznej i swoje rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Mają one byt w pełni autonomiczny i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2978/13 i z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 354/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Druga grupa orzeczeń, to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa, m.in. dla celów emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są odrębne przepisy: ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 735 ze zm.) oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2035) Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji, wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji, nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości i co do zasady są poddawane kontroli sądów powszechnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 667/08; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. III ZP 9/99; uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. SA 1/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 220/10). Będące przedmiotem skargi orzeczenie CKL z dnia [...] września 2023 r. wydane zostało na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych i zostało wydane w przedmiocie uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania za niedolnego do samodzielnej egzystencji oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. Orzeczenie to należy do drugiej omawianej grupy orzeczeń, niemających samodzielnego bytu i niepodlegających kontroli sądów administracyjnych. Ustalenia Sądu w tym zakresie nie zmienia zawarte w treści tego orzeczenia dodatkowe wskazanie "zdolna do służby w Policji z ograniczeniem". W sprawie jest bowiem bezsporne, że orzeczenie zostało wydane na skutek skierowania wystosowanego do komisji lekarskiej przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego ministerstwa spraw wewnętrznych i administracji w celu uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania za niedolnego do samodzielnej egzystencji oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. Orzeczenie to nie dotyczy ustalenia kategorii zdolności do służby ani kandydata, ani funkcjonariusza w celu oceny, czy jest on zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. Skarżąca nie została poddana badaniu jako kandydatka do służby ani jako funkcjonariuszka pełniący służbę. Skarżąca służby nie pełni, nie zajmuje żadnego stanowiska, jest byłym funkcjonariuszem (zwolniona ze służby w dniu [...] lutego 2022 r.). Zaskarżone orzeczenie nie stanowi orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby w Straży Granicznej, ale orzeczenie w przedmiocie uznania funkcjonariusza za inwalidę lub uznania za niedolnego do samodzielnej egzystencji oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą, które kontroli sądu administracyjnego nie podlega. Tego rodzaju orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach emerytalno-rentowych lub odszkodowawczych, o czym była już mowa wyżej. Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, należy stwierdzić, że rozpoznawana sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, gdyż zaskarżony akt nie mieści się w katalogu aktów prawnych lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. – i jako taki – nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.