II SA/Wa 1222/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędziowie NSA Jolanta Rajewska, WSA, Bronisław Szydło (spr.), Protokolant Monika Niewińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2005 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę 2. przyznaje adwokatowi E.J. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści) tytułem zastępstwa procesowego z urzędu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), odmawiającą przyznania p. E.K. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawczyni nie spełnia wszystkich warunków określonych w powołanym art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a mianowicie jest ona - z uwagi na stan zdrowia, zdolna do pracy i nie osiągnęła wieku emerytalnego 60 lat (ur. [...] listopada 1959 r.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie p. E.K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. i przyznanie jej świadczenia w drodze wyjątku po zmarłym małżonku R.K. W uzasadnieniu podała, że jej zmarły [...] sierpnia 2001 r. mąż R. przepracował jako [...] 21 lat w ciężkich warunkach. Po jego śmierci wraz z synem - obecnie pełnoletnim, znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Syn jest uczniem trzeciej klasy Liceum Ogólnokształcącego, nie pracuje i jest bez zawodu. Ona również pozostaje bez pracy, bowiem z uwagi na wysokie bezrobocie na [...], gdzie mieszka, nie może znaleźć zatrudnienia. Wyjaśniła, że wraz z synem utrzymują się z zasiłku rodzinnego, jaki otrzymują z opieki społecznej oraz z jej dochodów pobieranych za prace dorywcze. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołując ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę p. E.K. pod tym kątem Sąd stwierdził, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując zaskarżoną decyzję w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną odmowy przyznania p. E.K. prawa do świadczenia w drodze wyjątku stanowił przepis art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby Prezes ZUS mógł przyznać wnioskodawcy prawo do świadczenia w drodze wyjątku, a mianowicie: ” wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną albo jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” wnioskodawca nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” wnioskodawca nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” wnioskodawca nie ma niezbędnych środków utrzymania. Niewątpliwie jedna z przesłanek wymienionych w powołanym art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie została przez skarżącą spełniona, bowiem z dokumentacji zawartej w jej aktach rentowych wynika, że z uwagi na obecny stan zdrowia jest ona zdolna do pracy zarobkowej, a nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego. Zaznaczyć należy, że jej zdolność do pracy z uwagi na obecny stan zdrowia potwierdza także treść doręczonego na rozprawie do akt sprawy, przez jej pełnomocnika, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 18 stycznia 2005 r. wydanego przez Zespół ds. Niepełnosprawności w Województwie [...]. Z treści tego orzeczenia wynika, że p. E.K. została zaliczona okresowo - od 16 stycznia 2004 r. do 31 sierpnia 2006 r. - do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniem do odpowiedniego zatrudnienia - pracy w zakładzie pracy chronionej. Skoro więc skarżąca nie spełnia warunków określonych w powołanym przepisie art. 83 ust. 1 ustawy, to decyzja odmawiająca jej przyznania świadczenia w drodze wyjątku, prawa nie narusza. Ze względu na uznaniowy charakter świadczeń w drodze wyjątku i bardzo ogólne określenie kryteriów ich przyznawania, Sąd ustalał czy Prezes ZUS przy wydawaniu zaskarżonych decyzji zachował w postępowaniu administracyjnym wszelkie wymogi procesowe, gwarantujące p. E.K. wszechstronne i wnikliwe rozpatrzenie jej sprawy. Dokonując ustaleń w tym zakresie Sąd uznał, że Prezes ZUS przy wydawaniu zaskarżonych decyzji, przestrzegał zasady dochodzenia prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmował wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Należycie i wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Z tych względów Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.