II SA/Wa 1229/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Andrzej Kołodziej, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2015 r. sprawy ze skargi E.J. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu – oddala skargę – Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., w sprawie rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu [...] na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 45 pkt 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy stanowiącego załącznik nr 7 do Uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m. st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania Statutów dzielnicom Miasta Stołecznego Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 ze zm.) , § 6 pkt 8 Uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom do wykonania zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz.U. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485) oraz na podstawie § 4 pkt 1 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr 132 z dnia 13 sierpnia 2009 r. poz. 3937 ze zm.): 1. odmówił zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu E. J. zam. w [...] przy ulicy [...], 2. wykonanie uchwały powierzył Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] Urzędu [...], 3. uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. W uzasadnieniu do uchwały, organ powołał § 4 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy, zgodnie z którym lokale z mieszkaniowego zasobu wynajmowane są osobom , które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nie nadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a także w których w gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie, Zarząd Dzielnicy wziął pod uwagę fakt przekroczenia kryterium metrażowego zgodnie z ww. Uchwałą w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy. Na jedną osobę w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni przypada bowiem 10,09 m2 powierzchni mieszkalnej. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. E. J. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa w związku w wydaną w jej sprawie uchwałą i wskazała, że jest matką samotnie wychowującą dziecko, której trudno związać koniec z końcem. Aktualnie mieszka w lokalu przydzielonym przez Policję byłemu mężowi, który się wyprowadził i Policja chce odzyskać to mieszkanie. Wskazała, że nie ma do niego tytułu prawnego i jest prawie bezdomna. W związku z tym E. J. wskazała, że nie można stwierdzić, że spełnia kryterium metrażowe bo nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu. Wskazała ponadto, że jej sprawa powinna być rozpoznana w oparciu o § 4 pkt 2 uchwały i zastosowanie kryterium dochodowe, które uznaje, że spełnia. Ponadto wskazała, że opiekuje się przewlekle i ciężko chorym dzieckiem. Jej syn ma [...], która to choroba jest obecnie w trakcie diagnozowania i uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności a to powoduje, że spełnia wymogi z § 5 pkt 2 ppkt 3b. Strona podała również, że może na tę okoliczność przedstawić odpowiednie zaświadczenie lekarskie. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, pismem z dnia [...] maja 2014 r. poinformowano E. J., że ponownej analizie poddano materiał dowodowy i stwierdzono, że przy wydawaniu wskazanej uchwały nie doszło do naruszenia prawa. Przypomniano następnie, że najem lokali mieszkalnych na terenie dzielnic m. st. Warszawy uregulowany jest przepisami prawa miejscowego, określającymi zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy – Uchwała Nr VIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy. Uchwałą nr [...] Zarząd Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie zakwalifikował E. J. do udzielenia pomocy mieszkaniowej przez wynajem lokalu. Następnie wskazano, podobnie jak w uchwale, że lokale komunalne mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto w których w gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Wskazano, że powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Następnie wskazano, że Zarząd Dzielnicy rozpatrując sprawę wziął pod uwagę przekroczenie kryterium metrażowego rodziny wnioskodawczyni przypadającej na 1 zamieszkująca osobę, które w jej przypadku wynosi 10,09 m2. Ponadto podano, że zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) przez osobę bezdomną rozumie się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkiwania. Wskazano, że jak wynika z akt sprawy E. J. zamieszkuje w lokalu składającym się z 1 pokoju i kuchni o powierzchni mieszkalnej 20,17 m2, całkowitej 39,42 m2. Na pobyt stały są zameldowane i zamieszkują E. J. i syn M. J. od dnia 19 sierpnia 2008 r. Obecnie lokal jest zajmowany bezumownie. Ponadto wskazano, że z treści wystąpienia E. J. wynika, że opiekuje się ona chorym synem M. J. i oczekuje ona na uzyskanie orzeczenia lekarskiego. Organ stwierdził, że oczywiście istnieje możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy wynajmu lokalu mieszkalnego w oparciu o powołany przez wnioskodawczynię przepis po uprzednim złożeniu koniecznych dokumentów wraz z uzyskanym orzeczeniem. Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi E. J. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa skarżąca podała między innymi, że jest matką samotnie wychowującą syna M. i próbuje związać koniec z końcem. Wskazała też, że jej syn ma ataki [...] i leczenie pochłania dużo pieniędzy i że złożyła zaświadczenie do akt sprawy. Podała też, że zamieszkuje w mieszkaniu przydzielonym przez Policję jej byłemu mężowi, który się wyprowadził i Policja chce odzyskać to mieszkanie, grozi jej eksmisja. Zajmuje to mieszkanie bez tytułu prawnego. Ponadto skarżąca wskazała, że skromne zarobki nie pozwalają jej wynająć mieszkania. Wskazała też, że jej sprawa powinna być rozpoznana w oparciu o § 4 pkt 2 uchwały i zastosowanie kryterium dochodowe, które uznaje, że spełnia. Ponadto odnosząc się do choroby syna, wskazała, że spełnia wymogi z § 5 pkt 2 ppkt 3b. Strona wskazała ponadto, że może przedstawić odpowiednie zaświadczenie lekarskie. Ponadto wskazała, że jej syn potrzebuje stabilizacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uchwale Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...], mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga na powyższą uchwałę została zgodnie z art. 52 § 4 P.p.s.a. poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, na które odpowiedź została doręczona skarżącej w dniu 4 czerwca 2014 r. Skarga została natomiast wniesiona w dniu 12 czerwca 2014 r., a więc w terminie trzydziestodniowym, określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a. W tej sytuacji należało ją uznać za dopuszczalną. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W przepisie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.) ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są jak wskazuje powyższy przepis, osoby niemające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody. Jeśli chodzi o zasady oraz tryb wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym sposób postępowania przy rozpatrywaniu i załatwianiu wniosków o najem lokali, ustawodawca w art. 21 ww. ustawy powierzył te kwestie radzie gminy. Z kolei według § 4 pkt 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Rady m. st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Z kolei zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), przez osobę bezdomną rozumie się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkiwania. W rozpoznawanej sprawie natomiast bezspornym jest, że skarżąca nie może być uznana za osobę bezdomną, jak również zajmuje ona lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej 20,1 7m2, a powierzchni użytkowej 39,42 m2 , biorąc zaś pod uwagę, że lokal ten zajmuje jedynie z synem M., oznacza to, że na osobę przypada 10,09 m2 , a więc skarżąca przekracza wskazaną powyżej normę 6 m2 i co, według hipotezy tej normy prawa, dyskwalifikuje ją do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. Wskazać należy, że skarżąca w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa podnosiła, że jej syn choruje ma ataki [...] i jest w trakcie diagnozowania, a to oznacza, że zdaniem skarżącej, spełnia ona przesłanki z § 5 punkt 2 lit b pow. wyżej uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. Wskazać należy, że zgodnie z § 5 pkt 2 lit. b postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób, pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej , rodzinnej lub społecznej, obejmującej ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika, że jeśli określona osoba znajduje się w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej (przez co rozumie się między innymi niepełnosprawność i ciężką, przewlekłą chorobę), to jej warunki mieszkaniowe, które w normalnych okolicznościach nie byłyby uznane za trudne (powyżej 6 m² powierzchni mieszkalnej na osobę), mogą być za takie uznane ("postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje"), jeżeli właśnie ze względu na stan jej zdrowia (niepełnosprawność lub ciężką i przewlekłą chorobę), inne warunki zamieszkiwania stawiają ją w wyjątkowo trudnej sytuacji. Innymi słowy, nawet jeśli osoba niepełnosprawna lub ciężko i przewlekle chora zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna przekracza 6 m² na osobę, to nie stanowi to przeszkody do przyznania jej lokalu z zasobów miasta, jeśli zamieszkiwanie w dotychczasowym lokalu z uwagi na jej sytuację zdrowotną jest wyjątkowo trudne. Mimo bowiem większej niż minimalna powierzchni, inne warunki mieszkaniowe mogą być niedostosowane do sytuacji zdrowotnej lokatora, który spełnia przy tym kryteria dochodowe, o jakich mowa w § 4 pkt 2 uchwały z 2009 r. (por. wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1819/13 z dnia 7 listopada 2013 r.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca w żaden sposób nie wskazywała, że zamieszkiwanie w dotychczasowym lokalu z uwagi na sytuację zdrowotną jej syna M. jest wyjątkowo trudne. Skarżąca wskazywała jedynie na chorobę, nie zaś, że mimo większej niż minimalna powierzchni, inne warunki mieszkaniowe mogą być niedostosowane do sytuacji zdrowotnej lokatora, który spełnia przy tym kryteria dochodowe, o jakich mowa w § 4 pkt 2 uchwały z 2009 r. w tym tego, czy ze względu na stan zdrowia zajmowany lokal nie stawia syna skarżącej "w wyjątkowo trudnej sytuacji". Tak więc nie można stwierdzić, że sytuacja skarżącej wypełniała normę zawartą w § 5 pkt 2 lit b pow. wyżej uchwały a to oznacza, że zaskarżona uchwała jest zgodna z prawem. Skarżąca nie spełniała również przesłanki z pkt 2 a § 5 tej uchwały, bowiem orzeczenie o niepełnosprawności syna wydane zostało dopiero w dniu [...] lipca 2014 r. a zatem już po rozpatrzeniu sprawy przez organ a z zaświadczeń lekarskich przedstawianych przez skarżącą organowi, wynika, że w trakcie postępowania prowadzona była obserwacja w kierunku [...] - w trakcie badań diagnostycznych (zaświadczenie z dnia [...]kwietnia 2014 r. i [...] września 2013 r.). Tak więc organ nie dysponował wówczas ani zaświadczeniem o niepełnosprawności syna skarżącej, ani też zaświadczeniem potwierdzającym chorobę. W ocenie Sądu, w świetle powyższych ustaleń organ miał uzasadnione podstawy do tego, aby stwierdzić, iż skarżąca nie spełnia przesłanki zamieszkiwania w trudnych warunkach mieszkaniowych, o której mowa w § 4 pkt 1 pow. wyżej uchwały, gdyż zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, w którym na osobę przypada więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej. Wprawdzie w § 5 ust. 2 uchwały wymienione zostały kategorie osób do których nie stosuje się postanowień § 4 pkt 1, jednak w ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organu, iż skarżąca nie kwalifikuje się do żadnej z kategorii osób wymienionych w ust. 2 § 5. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie można uznać, że należy ona do osób wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 3 ww. uchwały, tj. osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej. Brak jest bowiem podstaw do rozumienia "warunków zamieszkiwania", inaczej niż jako warunków faktycznych zamieszkiwania (powierzchnia, wyposażenie, stan techniczny, ilość osób korzystających z lokalu itp.). Okoliczności prawne związane z lokalem, w tym brak tytułu prawnego nie można zakwalifikować do "warunków zamieszkiwania". Dlatego też podnoszone przez skarżącą okoliczności, nie mogły być rozpatrywane przez organ w kontekście "warunków zamieszkiwania" mających wpływ na jej wyjątkowo trudną sytuację zdrowotną, rodzinną lub społeczną. Reasumując, aby skarżąca mogła zostać zakwalifikowana do wynajęcia lokalu mieszkalnego z zasobu m. st. Warszawy musi spełniać łącznie przesłanki określone w § 4 pkt 1 i pkt 2 pow. uchwały. Skarżącą przesłanek określonych w § 4 pkt 1 ww. uchwały nie spełnia, gdyż zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, w którym na osobę przypada więcej niż 6m² powierzchni mieszkalnej, a zatem nie może być uznana za osobę pozostającą w trudnych warunkach mieszkaniowych. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu. Nie oznacza to oczywiście, na co zresztą organ zwracał uwagę odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, że w chwili uzyskania przez syna skarżącej orzeczenia o niepełnosprawności, a takie orzeczenie jak wynika z informacji skarżącej zostało wydane w dniu [...] lipca 2014 r., że nie może ona ponownie ubiegać się o zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.