II SA/Wa 1231/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych 2. przyznać A. O. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata A. O. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że przez wiele lat kiedy nie pracowała i pozostawała bez jakichkolwiek dochodów, utrzymywała ją i pokrywała koszty leczenia matka ze swej niewielkiej emerytury. Obecnie matka ze względu na wiek i stale pogarszające się zdrowie nie jest w stanie łożyć na jej utrzymanie. Skarżąca wskazała też, że nigdy nie korzystały z pomocy państwa. Od 1 lipca 2015 r. Skarżąca nie pracuje i nie posiada żadnych środków finansowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika że Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i posiada mieszkanie o powierzchni 37 m² wykupione przez ojca. Ponadto Skarżąca wskazała, że jej stan zdrowia wymaga sporych środków finansowych na leczenie. Z informacji znajdujących się w aktach sprawy (k. 2-3) wynika, że Skarżąca przez wiele lat nie mogła znaleźć zatrudnienia. Została zatrudniona jedynie od września 2014 r. do czerwca 2015 r. na zastępstwo za nauczyciela będącego na urlopie zdrowotnym. W okresie tym uzyskiwała wynagrodzenie 800 zł brutto. Obecnie Skarżąca pozostaje bez pracy i jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Posiada też orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: W myśl zaś z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że jedynym źródłem utrzymania Skarżącej jest pomoc matki. Ponadto Skarżąca jest osobą bezrobotną i posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. W związku z powyższym zasadne jest ustanowienie na jej rzecz adwokata. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że Skarżąca w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsza sprawa dotyczy świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego i mieści się w powyższej kategorii spraw. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji postanowienia.