II SA/Wa 1235/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędziowie WSA Danuta Kania Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2015 r. o odmowie przyznanie J.R. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społeczny (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie ma niezbędnych środków utrzymania. W ocenie organu w sprawie nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 32 lat życia, tj. na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy w wnioskodawca wykazał okres składkowy wynoszący 6 lat i 8 miesięcy. Pierwsze zatrudnienie objęte ubezpieczeniem społecznym w podjął w maju 2003 roku, w wieku 23 lat. Natomiast w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 27 lutego 2012 r. nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym czy rentowym, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Organ stwierdził, iż analiza przebiegu ubezpieczenia prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec wnioskodawcy w wyżej wymienionym okresie nie była ustalona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania ze względu na stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę dowodów lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] września 2013 r. uznał J.R. za całkowicie niezdolnego do pracy od [...] lutego 2012 r. oraz ustalono, że brak jest dokumentacji świadczącej o wcześniejszej częściowej niezdolności do pracy. Prezes ZUS wskazał, iż wprawdzie sytuacja materialna wnioskodawcy jest bardzo trudna, jednakże nie stanowi ona wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bowiem świadczenia na podstawie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie są świadczeniami socjalnym, przyznawanymi jedynie według potrzeb. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.R. wniósł o uchylenie powyższej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 Kpa oraz naruszenie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez uznanie, że skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania świadczenia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż pracował od kwietnia 2003 r. do grudnia 2009 r. i w tym czasie był ubezpieczony. Staż pracy został przerwany z powodu choroby i konieczności prowadzenia diagnostyki z uwagi na pogarszający się stan zdrowia. Ustalono, że cierpi on na [...] i powinien być zoperowany. W wyniku zabiegu doszło do całkowitej utraty zdrowia. Obecnie nie może on podjąć pracy, nie posiada również żadnych środków finansowych, które pozwalałyby mu na godziwe życie. Skarżący wskazał, że naruszenie przepisów postępowania w niniejszej sprawie polegało na błędnej ocenie materiału dowodowego, w szczególności na jego niezbadaniu w całości. Stwierdził, iż spełnił wszystkie przesłanki z art. 83 ustawy, bowiem był ubezpieczony do grudnia 2010 r., pracując i opłacając składki od 23 roku życia. Wskutek okoliczności od niego niezależnych (upadłości spółki, w której pracował) nie miał możliwości kontynuowania pracy, ale jej poszukiwał. Nie zarejestrował się jako bezrobotny, bowiem uważał, że znajdzie pracę. Obecni na przeszkodzie w podjęciu zatrudnienia stoi inwalidztwo w stopniu całkowicie pozbawiającym go możliwości wykonywania pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż niezdolność do pracy, nawet w powiązaniu z najbardziej w pojęciu zainteresowanego szczególną i wyjątkową jego obecną sytuacją życiową, nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia, gdyż nie stanowi uzasadnienia dla przerw w ubezpieczeniu sięgających końca lat 80-tych, kiedy to skarżący osiągnął pełnoletność. Niezdolność do pracy powstała nagle, w wyniku powikłań w czasie operacji, a wcześniejsze dolegliwości nie uniemożliwiały mu wykonywanie pracy, ani nawet uprawiania sportów. Do daty operacji skarżący rejestrował się przez 11 miesięcy, które są jedynym udowodnionym okresem wskazanej aktywności w poszukiwaniu pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji nie stwierdził aby Prezes ZUS naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w myśl którego ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek — podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przepis ten wprost nie uzależnia przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku od stażu ubezpieczonego, ani o długości przerw w zatrudnieniu. Z przepisu tego wynika natomiast konieczność wykazania, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia pewnych szczególnych okoliczności, które mu to uniemożliwiały. Do tych szczególnych okoliczności nie można zaliczyć, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2364/12, https://cbois.nsa.gov.pl/doc/go trudności w znalezieniu pracy, czy subiektywnych odczuć co do stanu zdrowia. Skarżący podjął zatrudnienie w wieku 23 lat i pracował w okresie od 1 maja 2003 r. do 31 grudnia 2009 r. Łączny okres ubezpieczenia 32 letniego w chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącego, wynosi 6 lat i 8 miesięcy. W sprawie nie wykazano, że przerwy w ubezpieczeniu dotyczące okresu przed podjęciem zatrudnienia, jak też po zaprzestaniu pracy w 2009 r. były spowodowane szczególnymi okolicznościami. Wskazywanie przez stronę, że jej kłopoty zdrowotne zaczęły się zdecydowanie wcześniej, niż ustalona data powstania całkowitej niezdolności do pracy, nie stanowią okoliczności usprawiedliwiających braku zatrudnienia w okresie 1 stycznia 2010 r. do 27 lutego 2012 r. W myśl art. 13 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Oznacza to, że w niniejszej sprawie Prezes ZUS związany był orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2013 r. ustalający całkowitą niezdolność do pracy skarżącego od [...] lutego 2012 r. oraz wskazującym, że brak jest dokumentacji świadczącej o wcześniejszej częściowej niezdolności do pracy. Zatem w postępowaniu o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku organ nie mógł dokonywać własnych ustaleń dotyczących tej okoliczności, co oznacza, że do lutego 2012 r. stan zdrowia skarżącego pozwalał na podjęcie choćby w ograniczonym zakresie zatrudnienia. Reasumując stwierdzić należy, że w stanie faktycznym sprawy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz prawidłowo uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku określonego w art. 83 ustawy o emeryturę i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego. Podzielić przy tym należy stanowisko organu, ze trudna sytuacja życiowa skarżącego nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest to bowiem świadczenie socjalne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.