II SA/Wa 1235/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. J. na potrącenie przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] nierozliczonej zaliczki z uposażenia postanawia : odrzucić skargę Pismem z [...] maja 2019 r. (data złożenia skargi bezpośrednio w organie) G. J. (zwany dalej: skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na potrącenie przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] (zwany dalej: DJW, organ) nierozliczonej zaliczki z uposażenia. Skarżący wskazał, iż rozkazem nr [...] Dowódcy[...] z [...] marca 2019 r. został skierowany na ćwiczenia ([...]) na terytorium [...]. W dniu [...] marca 2019 r. pobrał zaliczkę w kwocie 752,50 Euro na diety podczas podróży. Po powrocie do Polski chciał rozliczyć się z pobranych środków, jednak odmówiono mu rozliczenia, z uwagi na brak rachunku na wyżywienie. W dniu [...] maja 2019 r. z jego uposażenia potrącona została kwota 2.629,72 zł z tytułu rzekomego nierozliczenia się ze środków pieniężnych, otrzymanych na odbywające się w dniach od [...] do [...] marca 2019 r. ćwiczenia. Zdaniem skarżącego potrącenie to zostało dokonane z oczywistym naruszeniem przepisów prawa, ponieważ brak było merytorycznych podstaw do dokonania potrącenia oraz organ nie wydał decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Uważa, że organ nie miał prawa bez decyzji właściwego organu, czyli Dowódcy [...] potrącić jego uposażenia. Potrącenie zostało dokonane na podstawie wewnętrznego dokumentu wystawionego przez DJW. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności tej czynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi ewentualnie o jej odrzucenie podnosząc, iż zarzut potracenia zaliczki bez podstawy prawnej jest chybiony. Pobrane zaliczki podlegają rozliczeniu na podstawie rachunków poniesionych kosztów, a w przypadku braku takiego rozliczenia podlegają potrąceniu na podstawie art. 103 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 330, zwana dalej: u.s.w.ż.z.). Sam fakt nierozliczenia zaliczki i powyższy przepis jest podstawą do dokonania potrącenia. Wskazał, iż jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 lipca 2001 r. sygn. akt I PKN552/00, zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi podlegają potrąceniu bez tytułu wykonawczego i bez zgody pracownika. Pobrana przez pracownika zaliczka pieniężna jest mieniem powierzonym mu do wyliczenia się. Ponadto skarżący był pouczony, iż nierozliczenie zaliczki skutkować będzie jej potrąceniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem działań lub zaniechań administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma ograniczony charakter, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Ponadto, zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wynikający z powyższych przepisów zakres właściwości sądów administracyjnych powoduje, że sprawy inne, niż wymienione w art. 3 § 2, art. 4 oraz art. 154 § 1 p.p.s.a. są sprawami nie należącymi do właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, sąd skargę odrzuca. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi skarżący uczynił czynność potrącenia przez DJW z przysługującego mu uposażenia kwoty pobranej i nierozliczonej zaliczki na poczet podróży służbowej. Potrącenie powyższe nastąpiło jak wskazuje organ na podstawie art. 103 ust. 4 u.s.w.ż.z. Zgodnie z art. 103 ust. 1 u.s.w.ż.z. z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Przez uposażenie rozumie się uposażenie zasadnicze i dodatki do uposażenia, dodatkowe uposażenie roczne, dodatkowe wynagrodzenie, odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i należności pieniężne (świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby oraz ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie). Natomiast regulacja art. 103 ust. 4 u.s.w.ż.z. stanowi, iż przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do zaliczek pobranych przez żołnierza zawodowego do rozliczenia, które potrąca się z uposażenia, i innych należności, o których mowa w art. 73, w pełnej wysokości, niezależnie od potrąceń dokonywanych z innych tytułów. Rację ma skarżący podnosząc, iż zgodnie z uchwałą SN z 29 listopada 2007 r. (sygn. CZP 106/07-Lex nr 319935, Biul. SN 2007/11/10) wszelkie rozliczenia i spory związane z naliczonym uposażeniem należą do drogi administracyjnej i powinna być w nich wydawana decyzja administracyjna oraz, że zgodnie z uchwałą 7 sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 3/06 (publ. cbois), indywidualna sprawa żołnierza zawodowego dotycząca ustalenia prawidłowej wysokości należnego, a niewypłaconego uposażenia jest sprawą o charakterze administracyjnym. Właściwie też wywodzi, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że wszelkie potrącenia z uposażenia żołnierza zawodowego powinny być dokonywane wyłącznie na podstawie decyzji administracyjnej. Jednakże w niniejszej sprawie decyzja w przedmiocie potrącenia nierozliczonej zaliczki z uposażenia nie została wydana. Z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych nie wynika również, iż skarżący wnioskował o wydanie takiej decyzji. Co istotne dla oceny dopuszczalności wniesionej w niniejszej sprawie skargi, jej przedmiotem nie jest decyzja, czy bezczynność organu, a sama czynność potrącenia określonej kwoty z uposażenia. Wedle ugruntowanego poglądu doktryny i orzecznictwa, o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, a samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. W świetle powyższego określony przez skarżącego przedmiot skargi – czynność potrącenia nierozliczonej zaliczki z uposażenia, nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie niemieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, który wyznaczony jest treścią art. 3 p.p.s.a. Tym samym wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.