II SA/Wa 124/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.S. z dnia [...] marca 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T.S. i E.S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r. T.S. wystąpiła o zwolnienie od opłaty sądowej (wpisu od skargi w wysokości 200 zł) oraz o ustanowienie adwokata. W treści formularza wniosku skarżąca oświadczyła, że źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w kwocie 1174, 03 zł miesięcznie. Podała, że dochód ten podlega zajęciu komorniczemu w wysokości 800 zł. Skarżąca wysokość wydatków na niezbędne utrzymanie oszacowała na kwotę 1.300 zł, a nadto wskazała, że z tytułu udziału w procesach sądowych ponosi dodatkowe koszty w wysokości 1000 zł. Rubryki formularza wniosku dotyczące stanu rodzinnego i dochodu osób pozostających w gospodarstwie domowym (rubryka 6. i 10. formularza) skarżąca wypełniła poprzez ich zakreślenie. Do wniosku skarżąca nie dołączyła żadnych dokumentów potwierdzających zamieszczone we wniosku informacje tak co do stanu rodzinnego, jak i dochodów. Natomiast z akt sprawy i z akt administracyjnych wynikało, że w postępowaniu administracyjnym skarżąca była reprezentowana przez męża – E.S. i wraz z nim wniosła skargę do sądu administracyjnego. Z tego powodu, pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r., skarżąca została wezwana do złożenia zaświadczenia potwierdzającego wysokość wynagrodzenia za pracę z wykazaną wysokością zajęcia komorniczego – za okres ostatnich trzech miesięcy, a także do przedstawienia dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym, za ten sam okres. Ponadto wezwano wnioskodawczynię do przedstawienia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz do złożenia dodatkowego oświadczenia (względnie przedstawienia stosownego orzeczenia sadowego) wskazującego na liczbę osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, przy czym, w tej części wezwania, zobowiązano skarżącą do udzielenia informacji, czy gospodarstwo to prowadzi samodzielnie, czy też wspólnie z mężem. W terminie otwartym do wykonania powyższego wezwania skarżąca złożyła wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] lutego 2012 r. do [...] maja 2012 r. z saldem końcowym (na [...] maja 2012 r.) w wysokości 5. 290, 78 zł, zaświadczenie z dnia [...] maja 2012 r. o średnim miesięcznym wynagrodzeniu z ostatnich trzech miesięcy na kwotę 3.621, 17 zł brutto zawierające jednocześnie informację o zajęciu komorniczym na kwotę 800 zł, fakturę za wynajem lokalu mieszkalnego i rachunek za energię elektryczną na łączna kwotę 621,77 zł., a także kopię postanowienia sądu rejonowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. o zwolnieniu skarżącej od opłaty od zażalenia w procesie cywilnym. Ponadto skarżąca złożyła kopie dwóch zaświadczeń o zameldowaniu na pobyt stały: pierwszą - dotycząca zameldowania skarżącej oraz S.S. w miejscowości N. i drugą – dotyczącą zameldowania E.S. w B. Skarżąca nie złożyła jednak wymaganego wezwaniem oświadczenia w zakresie liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W tej sytuacji, pismem z dnia 24 maja 2012 r., skarżąca została ponownie wezwana do przedstawienia dodatkowego oświadczenia wskazującego na liczbę osób pozostających wraz z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednocześnie skarżącej wyjaśniono, że samo potwierdzenie zameldowania określonej osoby pod oznaczonym adresem – wspólnym lub odrębnym – od adresu zameldowania strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie może zastąpić stosowanego oświadczenia wnioskodawcy w tym przedmiocie, a pojęcie "zameldowania" nie jest tożsame z pojęciem "zamieszkania". Skarżącą pouczono również, że jeżeli prowadzi gospodarstwo domowe z innymi osobami (także z osobami wymienionymi w złożonych zaświadczeniach), to powinna, zgodnie z rubryka 6. i 10. formularza wniosku, podać dane osobowe tych osób, datę ich urodzenia oraz osiągany przez te osoby dochód miesięczny brutto ze wskazaniem jego źródła. Skarżąca nie wykonała ww. wezwania, mimo jego prawidłowego doręczenia w dniu 13 czerwca 2012 r., a tym samym wniosek należało rozpoznać w oparciu o dotychczas złożone oświadczenie i dokumenty. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako ppsa) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 ppsa). Otóż, w myśl art. 246 § 1 ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 ppsa otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze się też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący w składanym formularzu wniosku ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim, szerokim zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 ppsa stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie skarżąca nie uzupełniła niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. I tak, oświadczenie zamieszczone we wniosku w zestawieniu z informacjami zawartymi w aktach sprawy oraz zaświadczeniami złożonymi w wykonaniu wezwania z dnia 2 kwietnia 2012 r. jest niewystarczające, ponieważ nie pozwala na ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej. Z oświadczenia tego nie wynika bowiem czy skarżąca prowadzi gospodarstwo z mężem, czy z jeszcze innymi osobami (v. zaświadczenie wydane przez Wójta Gminy N. z dnia [...] lutego 2012 r.), czy może prowadzi je samodzielnie. Wezwana do wyjaśnienia tej okoliczności skarżąca odstąpiła od złożenia w tym zakresie jednoznacznego oświadczenia, a w jego miejsce złożyła dokumenty, które nie mogą być miarodajne do wyjaśnienia tejże kwestii. W rezultacie skarżąca, nie wykazała, czy sama prowadzi gospodarstwo domowe, czy też prowadzi je z innymi osobami, a jeżeli tak to w jakim zakresie osoby te partycypują we wspólnych wydatkach i jakim obciążeniem dla gospodarstwa domowego będzie uiszczenie wpisu i pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W dalszej konsekwencji oznacza to zatem, że niemożliwym stało się rozpoznania wniosku w świetle przesłanek wymienionych w art. 246 § 1 ppsa. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.