II SA/Wa 1246/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. P. na postanowienie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia [...] maja 2014 r nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zgody na brakowanie dokumentacji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy– C. P. złożył w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższy wniosek uzupełnił, składając wypełniony formularz PPF oraz pismo z dnia [...] września 2014 r. Do wniosku dołączył kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013 (PIT– 37), kopię rachunku za energię elektryczną wraz z dowodem jego opłacenia w dniu 7 sierpnia 2014 r. (dwa miesiące po wyznaczonym terminie). Wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów oraz nie ma oszczędności, bowiem zostały one wniesione aportem do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Podniósł, że w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "sprawuje zarząd", ale nie ma umowy o pracę ani nie pobiera wynagrodzenia. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m2, na działce o wielkości [...] m2. Na wezwanie referendarza sądowego wskazał, że nie posiada kont bankowych i lokat dewizowych, a pełniąc funkcję Prezesa Zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie może zostać zarejestrowany w urzędzie pracy. Oświadczył, że na jego miesięczne utrzymanie składają się opłaty za energię elektryczną w wysokości 80 zł oraz koszty zakupu żywności w kwocie 400 zł. Wnioskodawca, ustosunkowując się do wezwania o wskazanie źródeł utrzymania, podał, w piśmie z dnia [...] września 2014 r., że utrzymuje się "dzięki pomocy adwokatów". Wyjaśnił, iż "wsparcie" polega na tym, że w sytuacji, gdy pełnomocnik przyznany mu z urzędu otrzymuje wynagrodzenie od sądu, udziela mu bezzwrotnej pomocy finansowej, z uwagi na jego trudną sytuację finansową oraz wkład merytoryczny w przygotowanie pism procesowych. Podkreślił, że sądy powszechne przyznają mu "prawo pomocy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa w danej sprawie. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, stosowanie do treści powołanego przepisu, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. To zatem wnioskodawca ma obowiązek udowodnić, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Rzeczą Sądu rozpoznającego wniosek jest natomiast obiektywna ocena podniesionych przez stronę okoliczności w aspekcie zaistnienia przesłanek określonych w powołanym przepisie oraz wskazanie z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie oraz w jakiej części. Celem uzyskania wsparcia ze środków publicznych, wnioskodawca winien zatem podać we wniosku wszelkie, istotne z punktu widzenia określonych w przepisach przesłanek, informacje, a także złożyć stosowne dokumenty na ich poparcie. Oświadczenia strony nie mogą budzić żadnych wątpliwości. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że skarżący nie uzyskuje dochodów, posiada dom o powierzchni [...] m2, na działce o wielkości [...] m2, a miesięczne koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego wynoszą około [...] zł. W ocenie Sądu, oświadczenie skarżącego, złożone w niniejszej sprawie, jest niewystarczające, ponieważ nie pozwala na ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Z oświadczenia tego oraz złożonych dokumentów nie wynika bowiem, jakimi (w jakiej wysokości) środkami pieniężnymi strona dysponuje miesięcznie. Trudno też wywnioskować, jakie są stałe koszty utrzymania strony - wnioskodawca posiada duży dom z działką, a jako koszt utrzymania tych nieruchomości wskazuje jedynie energię elektryczną. Nie wiadomo też jak długo wnioskodawca pozostaje bez stałego dochodu, czy jest to sytuacja przejściowa i z czym jest związana, czy np. z budową domu, czy z prowadzoną działalnością gospodarczą – wnioskodawca wskazuje, że pełni funkcję Prezesa Zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto w niniejszej sprawie skarżący do sporządzenia skargi kasacyjnej ustanowił pełnomocnika z wyboru, co wiąże się z kosztami, podnosząc jednocześnie, że w sprawach przed sądami powszechnymi przyznawani są mu pełnomocnicy z urzędu. W rezultacie należało uznać, że skarżący nie wykazał, jakim obciążeniem dla jego gospodarstwa domowego będzie uiszczenie kosztów sądowych. Tylko bowiem na podstawie zestawienia łącznej kwoty dochodu z łączną kwotą wydatków można ustalić, pozostającą do dyspozycji skarżącego kwotę środków pieniężnych (ewentualnie jej brak), a w dalszej konsekwencji ocenić, czy skarżący może wydatkować tę kwotę na poczet kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł (wpis od skargi). Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 255 i art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji