II SA/Wa 1247/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spraw.) Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Asesor Janusz Walawski Protokolant Łukasz Pilip po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. u z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2004 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), którą odmówił małoletniej K. D. przyznania świadczenia w drodze wyjątku po zmarłej matce K. D.. W uzasadnieniu decyzji podano, iż do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Prezes ZUS wskazał ponadto, że renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i z tego powodu w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby tej osobie. Z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których matka dziecka nie nabyła uprawnień do świadczenia ustawowego. Wyjaśniono, że za szczególną okoliczność usprawiedliwiającą brak zatrudnienia należy uznać zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia jej skutków. Takie okoliczności, zdaniem organu nie zostały wykazane. Udokumentowany łączny okres ubezpieczenia matki dziecka na przestrzeni 49 lat życia to 16 lat, 8 miesięcy i 27 dni, w 10-leciu przed zgonem staż ten wynosi tylko 1 rok i 4 miesiące. Ostatni udowodniony okres składkowy przypada na [...] marca 1993 r. to jest na 8 lat 9 miesięcy i 7 dni przed uznaniem zmarłej K. D. w grudniu 2001 r. za całkowicie niezdolną do pracy. W ocenie Prezesa ZUS tak długa przerwa w świadczeniu pracy nie była spowodowana szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi spełnienie ustawowych warunków do renty. W decyzji wskazano również, że bezrobocie, na które powoływano się we wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jako na okoliczność uniemożliwiającą znalezienie zatrudnienia przez matkę skarżącej, nie stanowi szczególnej okoliczności uzasadniającej jego przyznanie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że K.D. mieszkała w rejonie gdzie występuje wysokie bezrobocie, co uniemożliwiało jej od 1993 r. znalezienie zatrudnienia. Fakt ten stanowi zdaniem skarżącej szczególną okoliczność uzasadniającą przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto w skardze powołano się na zły stan zdrowia małoletniej K. D.. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Prawo do świadczeń przewidzianych w tym przepisie przysługuje więc wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż przede wszystkim konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakiś szczególnych okoliczności. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił. Podstawą odmowy przyznania świadczenia rentowego było właśnie ustalenie, że takie szczególne okoliczności w odniesieniu do zmarłej matki skarżącej nie zachodzą. Ustalono, że łączny okres ubezpieczenia K.D. wynosi 16 lat, 8 miesięcy i 27 dni. Przy czym od ostatniego okresu ubezpieczenia w marcu 1993 r., do powstania całkowitej niezdolności do pracy w grudniu w 2001 r. tj. przez okres 8 lat i 9 miesięcy i 7 dni nie został udowodniony żaden okres opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Z akt sprawy nie wynika, ażeby od marca 1993 r. do 2001 r. matka dziecka nie mogła podjąć zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności, zwłaszcza, że nawet orzeczona w styczniu 2001 r. częściowa niezdolność do pracy nie wykluczała możliwości podjęcia zatrudnienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że za okoliczność szczególną, z powodu której ubiegający się o świadczenie nie wypracował prawa do świadczenia rentowego na ogólnych zasadach ustawy, można uważać tylko takie zdarzenie, bądź trwały stan, wykluczające aktywność zawodową połączoną z ubezpieczeniem społecznym, z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Skarżąca tego nie dowiodła. Ogólne powołanie się na panujące bezrobocie, w świetle opisanego powyżej stanu faktycznego, nie jest taką okoliczność, która mogłaby być w przedmiotowej sprawie potraktowana jako zdarzenie wyjątkowe i niezależna od ubezpieczonego w rozumieniu okoliczności szczególnej z art. 83 ust. 1 cyt. ustawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.