II SA/Wa 1248/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2006r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 1999r. nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. przydzielił [...] T. R. osobną kwaterę stałą w B. przy ul. [...]. Przy ustalaniu powierzchni przedmiotowej kwatery uwzględniono żonę H. R. oraz dodatkową normę na przyszłe dziecko. W dniu [...] maja 2003r. Sąd Okręgowy w B. orzekł o rozwiązaniu małżeństwa T. R. z H. R. i jednocześnie nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania. W związku z orzeczonym rozwodem T. R. zwrócił się z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] września 1999r. nr [...] o przydziale osobnej kwatery stałej ze względu na to, że stała się ona bezprzedmiotowa wobec złożenia przez zainteresowanego rezygnacji z uprawnień do kwatery. Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji ze względu na brak podstaw prawnych w ustawie z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Decyzja ta ze względu na nierozpatrzenie przez organ I instancji istoty sprawy została decyzją Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w B. z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...] uchylona w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w B., który na mocy art. 18 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw stał się organem I instancji, decyzją z dnia [...] marca 2005r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1999r. nr [...] Decyzja powyższa została w całości uchylona decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] i jednocześnie organ orzekł o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia w/w decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w B. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] Prezes WAM, na skutek wniesionego przez T. R. odwołania, uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] i umorzył postępowanie I instancji w w/w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] maja 2005r. nr [...] uchylił w całości decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. z dnia [...] marca 2005r. nr [...] i sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, działając na podstawie art. 104 i art. 162 § 1 pkt Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 13 ust. 6, art. 21, art. 24 i art. 41 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, art. 18 i 19 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] września 1999r. nr [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wniosek T. R. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przydziale osobnej kwatery stałej nie może zostać uwzględniony, gdyż decyzja ta nie stała się bezprzedmiotowa. Od powyższej decyzji T. R. skierował do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odwołanie. Podniósł w nim, że rezygnacja z uprawnień wynikających z przydziału kwatery stałej, wyprowadzenie się z niej i zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie wskazuje na bezprzedmiotowość decyzji o przydziale kwatery stałej i daje podstawę do stwierdzenia jej wygaśnięcia. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] maja 2006r. nr [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 13 ust. 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję T. R. zarzucił naruszenie przepisu art. 162 § 1 pkt 1 kpa przez błędną jego wykładnię i uznanie, że pomimo zrzeczenia się przez skarżącego prawa do kwatery stałej, wyprowadzenia się z niej i wymeldowania, decyzja o jej przydziale nie stała się bezprzedmiotowa i nie wygasła, naruszenie art. 107 § 1 kpa przez brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według załączonego zestawienia. Wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym . W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie T. R. wniósł o rozpoznanie jej w trybie uproszczonym, zaś Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, złożył oświadczenie, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Spełnione zatem zostały przesłanki do rozpoznania sprawy w tym trybie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Według art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Zgodnie z przepisem art. 162 § 3 kpa stwierdzenie wygaśnięcia decyzji na podstawie przepisu art. 162 § 1 kpa następuje w drodze decyzji. Decyzja wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa jest decyzją wydaną w nowej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1988r. sygn. akt II SA 1676/87, ONSA 1989r., nr 2, poz. 60). Tak więc podstawą materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie decyzji winien być przepis art. 162 § 1 pkt 1 kpa, jako że T. R. wnosił o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] września 1999r. nr [...] o przydziale kwatery stałej. Przepis ten został powołany w decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] marca 2006r. nr [...], zatem chybiony jest podnoszony przez skarżącego zarzut niewskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i naruszenia przez to art. 107 § 1 kpa. Istotą sprawy jest kwestia, czy złożenie oświadczenia woli osoby, której na mocy decyzji administracyjnej przydzielono kwaterę stałą, i która z kwatery tej wyprowadziła się i wymeldowała, rodzi skutek w postaci bezprzedmiotowości decyzji o przydziale. Spełnienie bowiem przesłanki bezprzedmiotowości pozwala na stwierdzenie wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa, jeżeli nakazuje to przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Zaistnienie przesłanki bezprzedmiotowości jest więc warunkiem koniecznym i nadrzędnym zarówno wtedy, gdy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wymaga przepis prawa, jak i wtedy, gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Zagadnienie bezprzedmiotowości decyzji wiąże się z istnieniem stosunku administracyjnoprawnego, a więc z istnieniem jego przedmiotu, podmiotów oraz obowiązków i uprawnień stron. Skarżący twierdzi, że rezygnacja z uprawnień do kwatery stałej połączona z wyprowadzeniem się z niej i wymeldowaniem powoduje bezprzedmiotowość decyzji przydzielającej kwaterę. W literaturze i orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej z powodu utraty bytu prawnego przez jego podmiot, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonywanie decyzji czy też zmiany w stanie prawnym, o ile powoduje on taki skutek. Sąd w pełni podziela to stanowisko. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że rezygnacja przez stronę z uprawnień wynikających z decyzji będzie powodować jej bezprzedmiotowość tylko wtedy, gdy warunkiem uzyskania skutku w postaci bezprzedmiotowości decyzji będzie jedynie złożenie oświadczenia o rezygnacji z uprawnień. Sytuacja wygląda zupełnie inaczej, gdy dla uzyskania efektu bezprzedmiotowości decyzji, oprócz oświadczenia o rezygnacji z uprawnień, konieczne jest spełnienie także innych, niejako towarzyszących temu oświadczeniu, warunków. Stosownie do treści art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2005r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przekazanie i zdanie lokalu mieszkalnego następuje protokołem, sporządzonym przez przedstawiciela Agencji i osobę uprawnioną, w którym określa się stan techniczny elementów i wyposażenia lokalu mieszkalnego oraz znajdujących się w nich urządzeń technicznych. Protokół ten jest podstawą rozliczeń dokonywanych przy zwolnieniu lokalu mieszkalnego. Osoba zamieszkująca lokal mieszkalny jest obowiązana używać go zgodnie z przeznaczeniem i z należytą starannością. Koszty wymiany lub remontu wyposażenia i urządzeń technicznych zużytych w procesie normalnej eksploatacji kwater pokrywane są z dotacji budżetowej, o której mowa w art. 19 ust. 4 (ust. 2). Osoba zamieszkująca lokal mieszkalny nie może czynić zmian naruszających strukturę lub konstrukcję lokalu mieszkalnego lub budynku (ust. 3). Osoba zamieszkująca lokal mieszkalny ponosi koszty naprawy powstałych w trakcie zamieszkiwania uszkodzeń elementów i wyposażenia lokalu mieszkalnego oraz znajdujących się w nich urządzeń technicznych, a także wymiany uszkodzonych w trakcie zamieszkiwania elementów i wyposażenia lokalu mieszkalnego oraz znajdujących się w nich urządzeń technicznych, których naprawa jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznie nieopłacalna (ust. 4). Przepis powyższy wskazuje, że dla osiągnięcia skutku w postaci bezprzedmiotowości decyzji o przydziale kwatery stałej konieczne jest przekazanie i zdanie lokalu mieszkalnego (zwolnienie lokalu). Fakt, że dochodzi do przekazania i zdania lokalu przez osobę uprawnioną niewątpliwie świadczyć będzie o jej rezygnacji z uprawnień, bez konieczności składania dodatkowego oświadczenia w tym zakresie. Z kolei złożenie samego oświadczenia o rezygnacji, bez połączenia tego z przekazaniem i zdaniem lokalu Agencji, nie spowoduje efektu bezprzedmiotowości decyzji o przydziale. Sąd zwraca uwagę, że regulacja ta ma przede wszystkim charakter gwarancyjny i ochronny dla wojskowych organów mieszkaniowych. Wszak korzystanie przez żołnierza z prawa do kwatery stałej to nie tylko realizacja uprawnień z tego wynikających, ale także obowiązek utrzymywania lokalu w stanie niepogorszonym w procesie normalnej eksploatacji. Dlatego też osoba, która rezygnuje z uprawnień wynikających z decyzji o przydziale kwatery stałej musi w formie protokolarnej przekazać i zdać lokal mieszkalny, dokonując jednocześnie na podstawie protokołu rozliczeń z Agencją. Uznanie, że rezygnacja strony z uprawnień do kwatery stałej połączona z wyprowadzeniem się z niej i wymeldowaniem powoduje bezprzedmiotowość decyzji przydzielającej kwaterę byłoby niczym innym, jak narażaniem Skarbu Państwa na straty. Z kolei ujmując problem z innej płaszczyzny, upatrywanie bezprzedmiotowości decyzji o przydziale kwatery stałej poprzez jedynie rezygnację z uprawnień z niej wynikających, nie może być sposobem na swoiste "rozkwaterowanie" byłych małżonków. Konkludując warto podkreślić, że bez jednoczesnego przekazania lokalu Agencji, bez jego protokolarnego zdania i bez dokonania rozliczeń, złożenie oświadczenia o rezygnacji z uprawnień wynikających z decyzji o przydziale kwatery stałej nie wywoła skutku w postaci jej bezprzedmiotowości. Nie stworzy zatem podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przydziale kwatery stałej w oparciu o art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Z tych względów Sąd uznał wydane w sprawie rozstrzygnięcia wojskowych organów mieszkaniowych za prawidłowe, a zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Zgodnie z art. 200 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu jedynie w wypadku uwzględnienia skargi. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.