II SA/Wa 1248/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od części wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. J. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy A. J. złożyła skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Do skargi dołączyła formularz wniosku o przyznanie mu prawa pomocy PPF w zakresie obejmującym zwolnienie od części wpisu sądowego tj. ponad kwotę 100 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest w trudnej sytuacji finansowej i dlatego nie jest w stanie pokryć całej kwoty wpisu 300 zł, leczy jedynie 100 zł. Podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem. Po odliczeniu opłat za lokal i kosztów jego eksploatacji, pozostaje jej kwota 2931,10 zł do przeżycia dla dwóch osób. Wnioskodawczyni wskazała, że pracuje jako sprzedawca w sklepie zarabiając 1614,55 zł, pobiera rentę po zmarłym mężu w kwocie 854 zł, a syn pracuje i osiąga dochód 1614,55 zł – łącznie dochód w rodzinie wynosi 4083,10 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada grunty rolne o powierzchni 4.235 m2 i wartości ok. 423.500 zł oraz samochód [...] z 2002 r. o wartości ok. 8.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wskazała: czynsz 950 zł, światło 250 zł, żywność 1.000 zł, chemia gospodarcza 180 zł, karta miejska 98 zł, ubrania 200 zł, kosmetyki 150 zł, rata za lodówkę 130 zł, karma dla psa i kota 150 zł, utrzymanie samochodu 350 zł, podatek rolny 30 zł, opłata za garaż 127 zł, leki 150 zł, fryzjer 100 zł, telefon i internet 170 zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej powołana jako p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zwrócić należy uwagę, że prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, czy zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Analizując treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego wniosku oraz akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę wnioskodawczyni w wysokości 1614,55 zł, wynagrodzenia za pracę syna wnioskodawczyni w wysokości 1614,55 zł oraz z renty po zmarłym mężu w kwocie 854 zł – łącznie dochód w rodzinie wynosi 4083,10 zł. Po odliczeniu opłat za lokal i kosztów jego eksploatacji, wnioskodawczyni wskazała, że na utrzymanie dwóch osób pozostaje kwota 2.931,10 zł. Nadto, wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 4263 m2 o wartości ok. 423.500 zł, zaś jej syn posiada własność nieruchomości rolnej o powierzchni 1421m2 o wartości ok. 110.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, całokształt opisanej sytuacji finansowej wskazuje, że wnioskodawczyni nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Wnioskodawczyni oraz jej syn posiadają stałe źródło dochodu (wynagrodzenia za pracę oraz renta rodzinna). Nadto, posiadają majątek w postaci nieruchomości rolnych, którym mogą rozporządzać w sposób przynoszący dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. W orzecznictwie przyjmuje się, że niewykorzystywanie posiadanego majątku w sytuacji, gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie uzasadnia uwzględnienia złożonego przez nią wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych tj. ponad kwotę 100 zł. W ocenie referendarza sądowego, wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanych dochodów zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego (np. wydatki na fryzjera, opłaty za garaż, czy utrzymanie samochodu). Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.