II SA/Wa 1250/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu oddala skargę Uchwałą z dnia (...) marca 2019r. nr (...) Zarząd Dzielnicy (...) W. odmówił zakwalifikowania wniosku M. S. (dalej jako skarżąca) do najmu lokalu mieszkalnego. Skarżąca pismem z dnia (...) maja 2019r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, spowodowanego podjęciem powyższej uchwały. Odrębnym pismem z dnia (...) maja 2019r. M. S. wniosła, za pośrednictwem Urzędu (...) W. skargę na przedmiotową uchwałę, zarzucając naruszenie przepisów prawa poprzez: • niezałączenie do wskazanej uchwały wymienionego w niej załącznika nr 2, z którego ma wynikać, kogo skreślono z listy osób zakwalifikowanych; • błędne ustalenie, że mąż skarżącej mieszka razem ze skarżącą w lokalu przy ul. Puławskiej, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że jest tam tylko widywany; • błędne ustalenie, że skarżąca jest posiadaczem lokalu przy ul. Amarantowej (...) w M., w sytuacji gdy skarżąca oraz jej mąż żyją w ustroju rozdzielności majątkowej, skarżąca nie mieszka z mężem ani mąż skarżącej u niej, które to stosunki potwierdza także odmowa męża co do udzielenia informacji o jego dochodach; • błędne ustalenie, że wobec faktu posiadania przez męża skarżącej lokalu w M., z którym nie łączą skarżącej żadne więzi finansowe ani prowadzenie wspólnego gospodarstwa, skarżąca posiada lokal, który daje zabezpieczenie jej potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie; • błędne ustalenie, że skarżąca mieszka w lokalu w M.. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ albo o jej zmianę poprzez zakwalifikowanie wniosku skarżącej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie z uwagi na to, że zdaniem organu uchwała nie stanowi rozstrzygnięcia organu samorządu terytorialnego, podejmowanego w sprawach z zakresu administracji publicznej i w związku z tym nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego; ewentualnie wniósł o oddalenie skargi. Organ uzasadnił negatywne rozstrzygnięcie sprawy M. S. tym, że mąż wnioskodawczyni jest właścicielem lokalu nr (...) przy ul. Amarantowej (...) w M. (lokal 3-pokojowy o powierzchni użytkowej 67,07 m2 ), który jest przez małżonków wspólnie zamieszkiwany, co zostało ustalone na podstawie informacji zamieszczonych przez skarżącą na ogólnodostępnym portalu społecznościowym. Organ powołał się na brzmienie art. 281 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako k.r.o.), zgodnie z którym jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny i uprawnienie to jest niezależne od małżeńskiego ustroju majątkowego. Nadto organ podkreślił, że nie było możliwości ustalenia sytuacji materialnej i finansowej gospodarstwa domowego wnioskodawczyni, ponieważ nie przedłożyła ona informacji o dochodach męża. Ponadto, zdaniem organu, spełnienie kryteriów określonych w prawie miejscowym nie obliguje Zarządu Dzielnicy do zakwalifikowania wniosku. Wobec przedstawionych okoliczności i możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych M. S. we własnym zakresie i przy pomocy najbliższej rodziny, organ odmówił zakwalifikowania jej wniosku do realizacji. Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 24 sierpnia 2019 r. podniosła, poza zarzutami przedstawionymi w skardze, że art. 281 k.r.o. nie stanowi podstawy roszczenia drugiego małżonka do zapewnienia mu potrzeb lokalowych, w szczególności gdy małżonek, który nie ma zapewnionych potrzeb lokalowych, nie jest właścicielem lokalu i nie jest w nim zameldowany, co też zależy od dobrej woli właściciela lokalu. Zdaniem skarżącej, ochrona z art. 281 k.r.o. ma charakter instrukcyjny i iluzoryczny. Poza tym, w odpowiedzi na stanowisko organu, że spełnienie warunków nie obliguje Zarządu Dzielnicy do zakwalifikowania wniosku, skarżąca uważa, że to świadczy o dowolności działania organu i narusza zasady prawa administracyjnego, np. zasadę zaufania obywateli do działania organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Po pierwsze należy podkreślić, że skarga nie mogła zostać odrzucona, gdyż przedmiotowa sprawa podlega kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tezę tę potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (opubl. na orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazał w niej, że uchwała Zarządu Dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Sąd dokonał zatem merytorycznej oceny skargi i uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W przepisie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1234 ze zm.) ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody. Jeśli chodzi o zasady oraz tryb wynajmowania lokali, wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym sposób postępowania przy rozpatrywaniu i załatwianiu wniosków o najem lokali, ustawodawca w art. 21 ww. ustawy powierzył te kwestie radzie gminy. W Warszawie obowiązuje uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm., zwanej dalej "Uchwałą"). Zgodnie z jej § 31, z osobami, które pozostały w lokalu po śmierci najemcy, a nie wstąpiły w stosunek najmu w trybie art. 691 Kodeksu cywilnego, może zostać zawarta umowa najmu zajmowanego lokalu, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: - osoby te zamieszkiwały z najemcą w lokalu i prowadziły wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe przez okres co najmniej ostatnich 7 lat; - zajmowana powierzchnia mieszkalna lokalu nie przekracza 18 m2 na każdą osobę uprawnioną, a w przypadku gospodarstwa jednoosobowego 30 m2; - osoby te nie zalegają z opłatami za korzystanie z lokalu, przy czym warunek ten uważa się za spełniony również w przypadku występowania zaległości, jeśli zostało podpisane i jest realizowane porozumienie o spłacie zadłużenia; - osoby te osiągają dochód nieprzekraczający 160% minimum dochodowego. Przez osoby uprawnione, wymienione w § 31 ust. 2 rozumie się małżonka najemcy, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Zawarcie umowy najmu, przy spełnieniu warunków wymienionych w § 31 Uchwały jest możliwe, gdy nie ma przeszkód, o których mowa w § 6 Uchwały i nie zachodzą przesłanki odmowy, zawarte w § 22 Uchwały. Przepis § 6 ust. 1 pkt 1 Uchwały stanowi, że zawarcia umowy najmu lokalu odmawia się, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania, jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części i może go używać lub gdy posiada spółdzielcze prawo do lokalu, a także gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Przy rozpatrywaniu wniosku należy przeanalizować również § 22 ust. 2 Uchwały tj.: - dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy; - zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela; - posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1; - rozporządzenie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu; - warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, - warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach, a informacje uzyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. W sprawie nie było kwestionowane, że skarżąca należy do grona osób wymienionych w § 31 ust. 2 Uchwały, gdyż mieszkała wspólnie z najemcą – swoją babcią - przez okres dłuższy niż 7 lat poprzedzających datę zgonu najemcy, prowadząc wraz z nią wspólne gospodarstwo domowe. Lokal nr (...) przy ul. Puławskiej (...) w W. nie był zadłużony. W sprawie zaistniały jednak przesłanki negatywne uwzględnienia wniosku skarżącej, wskazane w § 6 ust. 1 pkt 1 Uchwały. Jej mąż jest bowiem właścicielem lokalu nr (...) przy ul. Amarantowej (...) w M. (lokal 3- pokojowy o powierzchni użytkowej 67,07 m2). Stosownie do treści art.281 k.r.o., skarżąca jest uprawniona do zamieszkiwania w tym lokalu niezależnie od łączącego ją z mężem ustroju majątkowego; zatem skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, gdyż jej mąż dysponuje mieszkaniem w Markach. Oceny tej nie może zmienić fakt ustroju rozdzielności majątkowej, obowiązującego między małżonkami, gdyż prawne znaczenie tej okoliczności, jak trafnie zauważyły organy, zostało przez ustawodawcę rozstrzygnięte w treści art.281 k.r.o. (jako uprawnienie do korzystania z mieszkania, niezależne od małżeńskiego ustroju majątkowego.). Zdaniem Sądu, w opisanych okolicznościach faktycznych i prawnych, prawidłowa jest uchwała z dnia (...) marca 2019r. nr (...) Zarządu Dzielnicy (...) W., odmawiająca zakwalifikowania M. S. do najmu lokalu mieszkalnego. Prawidłowe i wyczerpujące jest również uzasadnienie tej uchwały. Organ przy wydaniu zaskarżonej uchwały nie dopuścił się naruszenia przepisu § 31 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., albowiem zaistniały przesłanki negatywne odmowy zawarcia umowy najmu, opisane w § 6 ust.1 pkt 1 Uchwały. Wbrew zarzutom skargi organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż skoro mąż skarżącej jest właścicielem lokalu mieszkalnego w M. o pow. użytkowej 67,07m2, skarżąca jest uprawniona - stosownie do treści art.281 k.r.o. - do zamieszkiwania w tym lokalu niezależnie od łączącego ją z mężem ustroju majątkowego. Na marginesie tylko warto zauważyć, skarżąca na portalu społecznościowym zamieszcza informacje, potwierdzające fakt, że lokal jest przez nią zamieszkiwany (wspólnie z mężem). Nadto zauważyć trzeba, że skarżąca nie przedłożyła informacji o dochodach męża, zatem uniemożliwiła organowi ustalenie obecnej sytuacji materialnej i finansowej jej gospodarstwa domowego. Z faktu, iż mąż skarżącej odmówił podania informacji o swoim stanie majątkowych oraz o dochodach nie można wywodzić wniosku o wadliwości uchwały. Ciężar udowodnienia spełnienia warunków koniecznych do umieszczenia na liście spoczywa bowiem na skarżącej. Skoro temu ciężarowi nie sprostała, nie może obarczać organu skutkami zachowania swojego męża. Oceniając zarzut skarżącej o niezałączeniu do przesłanej jej uchwały Zarządu Dzielnicy (...) nr (...) z dnia (...) marca 2019 r., załącznika nr 2, należy uznać, że jest on całkowicie chybiony. Skoro załącznik nr 2 nie dotyczył M. S., nie był jej przesłany, z uwagi na przepisy dotyczące ochrony danych osobowych: wnioskodawcy otrzymują jedynie kserokopię uchwały wraz z załącznikiem w części dotyczącej ich sprawy, i tak się właśnie stało w przypadku skarżącej. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu, a zarzuty skargi są całkowicie nieuzasadnione. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.