II SA/Wa 1252/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Fularski Przemysław Szustakiewicz Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie powołania do służby stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz K. F. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2010 r. [...] K. F. zwrócił się do Dowódcy Wojsk Lądowych o powołanie go do służby stałej. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Dowódca Wojsk Lądowych, działając na podstawie art. 10 pkt 3, art. 11 ust. 2 pkt 2 lit. a, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90 poz. 593 ze zm.) odmówił K. F. powołania do służby stałej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż powołanie do służby stałej nie jest obligatoryjne lecz fakultatywne. Od powyższej decyzji K. F. złożył odwołanie. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżony rozkaz personalny i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż organ I instancji przy powtórnym rozpoznaniu sprawy, winien wziąć pod uwagę takie fakty, jak otrzymywane przez wnioskodawcę dotychczas bardzo dobre oceny z opiniowania służbowego, wysoki poziom wyszkolenia, 13 letni już okres pełnienia zawodowej służby wojskowej, oraz względy ekonomiczne przygotowania żołnierzy zawodowych do osiągnięcia wymaganego poziomu wyszkolenia specjalistycznego, które w tym przypadku potwierdzają brak zasadności odmowy powołania do służby stałej. Wskazano również na brak uzasadnienia do zwalniania żołnierzy ze służby zawodowej z tak długim stażem służby i przygotowanych do dalszego jej pełnienia, a tym samym wymuszanie konieczności powoływania w to miejsce nowych kadr, co związane jest ze znacznym zwiększeniem kosztów na ich wyszkolenie. Rozpoznając sprawę ponownie Dowódca Wojsk Lądowych, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., wydaną na podstawie art. 104 § 1 w związku z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie powołania do służby stałej K. F. zwolnionego z dniem [...] grudnia 2010 r. z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu czasu określonego w kontrakcie i niezawarcia kolejnego kontraktu. W uzasadnieniu organ wskazał, iż [...] K. F. pełnił służbę wojskową na podstawie kontraktu Nr [...] z [...] na pełnienie służby terminowej od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] grudnia 2010 r. Dotychczasowy łączny czas służby czynnej upływający w dniu [...] grudnia 2010 r. wynosił ponad 13 lat. Wraz z upływem terminu pełnienia służby kontraktowej podoficer rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Dowódcy [...] został zwolniony ze służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. W tym czasie równolegle toczyło się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją Szefa Sztabu Generalnego WP Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., to jest po upływie czasu obowiązywania kontraktu, na podstawie którego K. F. pełnił dotychczas zawodową służbę wojskową. Powyższa sytuacja spowodowała, iż uwzględnienie wskazówek organu odwoławczego w ponownym rozpatrywaniu wniosku w sprawie powołania K. F. do służby stałej na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy pragmatycznej, stało się bezprzedmiotowe. Organ podniósł również, że takie rozstrzygnięcie nie zamyka żołnierzowi drogi do ponownego ubiegania się o powołanie do zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała z tym jednak, że powołanie może nastąpić na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy pragmatycznej. W odwołaniu od powyższej decyzji K. F. zarzucił naruszenie norm prawa procesowego mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. i przyjęcie, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe w toku postępowania odwoławczego. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zwolnienie K. F. z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 115 ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 111 pkt. 8 ustawy pragmatycznej, nastąpiło z mocy prawa, wskutek upływu czasu, a nie na podstawie decyzji administracyjnej. Zdaniem organu ponowne postępowanie organu I instancji w sprawie powołania podoficera do służby stałej stało się bezprzedmiotowe. Powołując się na doktryny w szczególności J. Zimmermanna wskazał, iż ocena bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że: "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub taktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (J. Zimmermann, Ordynacja podatkowa..., s. 212). Zdaniem organu z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, bowiem K. F. został żołnierzem rezerwy (sytuacja faktyczna podmiotu), a więc nie ma potrzeby wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie powołania żołnierza do służby stałej (sytuacja prawna podmiotu). Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił, tak jak w odwołaniu, naruszenie norm prawa procesowego mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. i przyjęcie, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe w toku postępowania odwoławczego. Wskazał, iż nie jest warunkiem sine qua non powołania do służby stałej jako zawodowej służby wojskowej w ogóle jej pełnienie w jakiejkolwiek formie, a zwłaszcza na podstawie kontraktu terminowego. Stąd zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej pozostaje bez wpływu na rozpatrzenie jego wniosku jako strony domagającej się powołania do służby stałej. W odpowiedzi na skargę Szef Sztabu Generalnego WP wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne i prawne. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż wniosek skarżącego zmierzał do przekształcenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z "kontraktowego" na mający charakter stosunek służby "stałej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga K. F. zasługuje na uwzględnienie. O bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. możemy mówić wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. Można je podzielić na przyczyny o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Bezprzedmiotowość postępowania będzie zachodziła np. w przypadku śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony, ustania bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zmiany tytułu własności rzeczy, jej zniszczenia, zniesienia uprawnień lub obowiązków, uchylenia podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach. Bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy jak również przez organ, który nie został uznany za właściwy w sprawie w wyniku rozpoznania sporu kompetencyjnego. Postępowanie jest również bezprzedmiotowe, jeżeli nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, tj. gdy sprawa indywidualna nie podlega i nie podlegała załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy organ administracji stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt Iii SA 2225/01, Biuletyn Skarbowy, 2003/6/25). Postępowanie zakończone zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją zostało wszczęte wnioski skarżącego z dnia [...] sierpnia 2010 r. i dotyczyło powołania go do stałej służby wojskowej. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie stałej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) do służby stałej można powołać w Korpusie podoficerów zawodowych: a) podoficera służby kontraktowej, który posiada stopień wojskowy równy lub bezpośrednio niższy od stopnia etatowego stanowiska służbowego, na jakie ma być wyznaczony po powołaniu do służby stałej, oraz bardzo dobrą ocenę w ostatniej opinii służbowej, b) podoficera rezerwy, który spełnia łącznie następujące warunki: – posiada ukończoną szkołę średnią, – posiada stopień wojskowy równy lub bezpośrednio niższy od stopnia etatowego stanowiska służbowego, na jakie ma być wyznaczony po powołaniu do zawodowej służby wojskowej, – pełnił, przed zwolnieniem ze służby i przeniesieniem do rezerwy, stałą lub kontraktową zawodową służbę wojskową. Powodem uznania przez organ postępowania, zainicjowanego wnioskiem skarżącego o powołanie do służby stałej, za bezprzedmiotowe, było stanowisko organu, że w czasie trwania postępowania odwoławczego Dowódca [...], wobec upływu kontraktu, [...] grudnia 2010 r. zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., wydanym dla celów ewidencyjnych. W ocenie Sądu stanowisko Szefa Sztabu Generalnego WP co do bezprzedmiotowości postępowania z tej przyczyny jest nieuprawnione. Wskazać należy, iż w chwili skierowania wniosku tj. w dniu [...] sierpnia 2010 r. skarżący był żołnierzem kontraktowym. Zgodnie z art. 15 ustawy pragmatycznej żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu na jaki został zawarty kontrakt może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu lub powołanie do służby stałej. Taki wniosek przez skarżącego został złożony, a fakt, iż w okresie trwania postępowania kontrakt zakończył się nie daje podstawy do umorzenia postępowania. W sytuacji gdy strona postępowania nie spełnia warunków do pozytywnego załatwienia jej wniosku nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 k.p.a. Zauważyć również należy, co podkreślał skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze, iż powołanie do służby stałej jako zawodowej służby wojskowej nie jest uzależnione od bytu stosunku służbowego jako takiego. Wbrew stanowisku organu istniały zatem podstawy prawne do wydania decyzji administracyjnej uwzględniającej lub nie żądanie skarżącego. Nie zachodziły też żadne przyczyny o charakterze podmiotowym, która by czyniły postępowanie bezprzedmiotowym. Innymi słowy istniał przedmiot postępowania oraz istniały strony tego postępowania. Organy administracji publicznej zobowiązane były zatem rozpoznać sprawę i orzec co do istoty. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.