II SA/Wa 1255/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Maria Werpachowska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego – oddala skargę – Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.); zwanej dalej k.p.a., art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr 205, poz. 1203), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania T.T. statusu weterana poszkodowanego. Organ rozpatrując przedmiotową sprawę ustalił następujący stan faktyczny. T.T. wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r. wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w czasie pełnienia służby w działaniach poza granicami państwa. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, odmówił wnioskodawcy statusu weterana poszkodowanego. W toku postępowania ustalił, że żołnierz uległ wypadkowi w dniu [...] czerwca 2001 r. pełniąc służbę w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Tymczasowych Siłach ONZ w L. "[...]". Jak wynika z protokołu powypadkowego Jednostki Wojskowej Nr [...] w L. z dnia [...] czerwca 2001 r. T.T. podczas opuszczania pomieszczenia kancelarii Wydziału Logistycznego [...] w [...]. potknął się doznając urazu wykręcenia stawu kolanowego lewego oraz uszkodzenia więzadła długiego rzepki i naderwanie przyczepu więzadła w okolicy guzowatości kości piszczelowej. Z orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] wynika, że uszczerbek na zdrowiu spowodowany wypadkiem wyniósł 7%. Ponadto wnioskodawcy przyznano odszkodowanie. W ocenie organu, przedmiotowy wypadek nie spełnia kryteriów określonych w art. 4 pkt 15 powołanej ustawy. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakichkolwiek przyczyn, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego. Wypadek określony w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa ma postać kwalifikowaną w odróżnieniu od wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. Wypadek, aby był uznany za stanowiący przesłankę do przyznania statusu weterana poszkodowanego, musi spełniać określone warunki ustawowe. W przeciwnym razie, każde zdarzenie zaistniałe podczas pobytu osób wymienionych w art. 2 tej ustawy skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu i przyznaniem świadczeń odszkodowawczych stanowiłoby przesłankę do przyznania takiej osobie statusu weterana poszkodowanego, z jednoczesnym przyznaniem prawa do licznych świadczeń określonych w tej ustawie, co byłoby sprzeczne z celem ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 15 powołanej ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa oraz innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Minister Obrony Narodowej wskazał na zasadniczy cel ustawodawcy, czyli przyznawanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z działaniami poza granicami państwa. Wynika to z definicji wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, która została wprowadzona w przedmiotowej sprawie, aby odróżnić wypadek określony w art. 5 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio w realizacji celów, dla których została powołana misja. W ocenie organu odwoławczego przesłana przez Szefa Wojskowego Sztabu Wojskowego w O. dokumentacja uzupełniająca (protokoły przesłuchania poszkodowanego i świadków zdarzenia oraz opinia lekarska) jednoznacznie potwierdza powypadkowy charakter potknięcia i wywrócenia się strony podczas wychodzenia z kancelarii logistycznej, a zatem brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących na bezpośredni związek tego wypadku z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio do realizacji celów, do których misja w L. została powołana. W tej sytuacji należy uznać, że wypadek, którego doznał wnioskodawca nie spełnia kryteriów określonych w art. 4 pkt 15 powołanej ustawy, a więc nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T.T. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 15 lit. c tiret 1 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, poprzez błędną i zawężoną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że wypadek z dnia [...] czerwca 2001 r. nie był wypadkiem pozostającym w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, a także niepełną i pobieżną analizę dokumentów w procesie rozpatrywania sprawy oraz braku analiz wykonywanych zadań i obowiązków w związku ze skierowaniem żołnierza w rejon działania Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Tymczasowych Siłach ONZ w L. "[...]", który objęty był strefą działań wojennych, 2. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 77 k.p.a., bowiem nie wyjaśniono okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia przesłanki określonej w art. 4 pkt 15 lit. c powołanej ustawy. Skarżący wskazał, że zdarzenie z dnia [...] czerwca 2001 r. zostało uznane przez Wojskową Komisję Lekarską w O. za wypadek w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, a powyższa definicja jest tożsama z definicją ujętą w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Podkreślił, że Polski Kontyngent Wojskowy w Tymczasowych Siłach ONZ w L. wykonywał wszystkie zadania w strefie objętej działaniami wojennymi. Pełniąc w tym kontyngencie w okresie od dnia [...] października 2000 r. do dnia [...] października 2001 r. obowiązki służbowe, jako oficer zaopatrzenia, realizował zadania poza granicami państwa związane z zabezpieczeniem logistycznym (zaopatrywanie, transport, remont sprzętu, utrzymanie infrastruktury) i inżynieryjnym wszystkich jednostek i kontyngentów Tymczasowych Sił ONZ w L. Stwierdził, że zasadniczym elementem jego działalności było przemieszczanie się po terenie bazy [...], a nawet poza nią pieszo i środkami transportowymi. W jego ocenie wypadek, któremu uległ w [...] podczas pełnienia służby wojskowej w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Tymczasowych Siłach ONZ w L. nastąpił w okolicznościach niezależnych od niego i jest skutkiem wypadku pozostającego w związku ze służbą wojskową, a zatem był bezpośrednio związany z wykonywaniem obowiązków służbowych oraz działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio do realizacji celów, dla których misja została powołana i jest wypadkiem określonym w art. 4 pkt 15 lit. c tiret 1 w związku z art. 4 ust. 2 i 3 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa, weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: 1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni; 2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni. W myśl zaś art. 3 powołanej ustawy weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Przepis art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy stanowi, że za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa uznaje się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z (...) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań: ‒ przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ‒ określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa. Do przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c powołanej ustawy, konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: a) wypadek musi mieć charakter nagły, b) wypadek musi zostać wywołany przyczyną zewnętrzną, c) wypadek musi spowodować uszczerbek na zdrowiu, d) wypadek musi zaistnieć podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a i lit. b. Zawarte w ustawie określenie odnoszące się do bezpośredniego związku wypadku z wykonywanymi zadaniami należy rozumieć w ten sposób, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza zadań, dla których powołano i wysłano do L. Polski Kontyngent Wojskowy w Tymczasowych Siłach ONZ "[...]". Specyfika tych zadań, różna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy, która niesie ze sobą realne zagrożenie dla życia i zdrowia żołnierzy stanowi nieodłączny element w procesie ustalania wypadku. Żołnierze Polskiego Kontyngentu Wojskowego w L. realizowali misję o charakterze stabilizacyjnym w warunkach, które pod względem kulturowym, cywilizacyjnym i klimatycznym całkowicie odbiegają od realiów europejskich. Nie oznacza to jednak, że każdy wypadek jakiemu uległ żołnierz Polskiego Kontyngentu Wojskowego pozostaje w związku z zadaniami, które Kontyngent podejmował. Zadania te miały charakter szczególny i tę cechę należy traktować jako kryterium kwalifikacji określonego zdarzenia jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy. Nie chodzi tu bowiem o każdy wypadek doznany przez żołnierza wykonującego zadania poza krajem, związany z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych, ale o wypadek pozostający w ścisłym związku z zadaniami realizowanymi w ramach zadań mandatowych realizowanych przez Polski Kontyngent Wojskowy. Trzeba mieć na uwadze, że ustawodawca definiując wypadek w art. 4 pkt 15 lit. a i lit. b ustawy opisane w nim działania poza granicami państwa, skutkujące wypadkiem, określa w zasadzie jako działania charakterystyczne dla czasu wojny (uderzenie na przeciwnika, odparcie jego uderzeń, zamach). W tym też kontekście należy wykładać przepis art. 4 pkt 15 lit. c ustawy. Oznacza to, że wypadkiem, o jakim mowa w tym przepisie będzie tylko takie zdarzenie, które bezpośrednio związane jest z realizacją konkretnych zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych. Innymi słowy, w sytuacji gdy wypadek nastąpił w ramach wykonywania zadań służbowych charakterystycznych dla zawodu żołnierza, bez względu na miejsce pełnionej służby i bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych wykonywanych przez jego jednostkę, to sam fakt, że wypadek miał miejsce poza granicami kraju, nie kwalifikuje go jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c powołanej ustawy. Za przykład takiego wypadku może posłużyć wypadek polegający na tym, że przy wykonywaniu obowiązków służbowych, w trakcie prowadzenia rozmowy telefonicznej, poszkodowany odchylił się do tyłu i złamały się podstawy fotela biurowego, w wyniku czego doznał uszczerbku na zdrowiu w postaci przewlekłego pourazowego zespołu szyjno-czaszkowego z ograniczeniem ruchomości kręgosłupa szyjnego po przebytym urazie głowy i odcinka szyjnego kręgosłupa. Słusznie zatem uznano, że nie mieści się on w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Nie było to bowiem działanie żołnierza w sytuacji bezpośredniego zagrożenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1807/12, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, za wypadek uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które zaszło podczas lub w związku: 1) z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych; 2) z wykonywaniem czynności w interesie służby wojskowej, nawet bez polecenia przełożonych; 3) z ratowaniem ludzi z grożącego niebezpieczeństwa albo ratowaniem mienia przed zniszczeniem lub zagarnięciem; 4) z udziałem w pościgu lub ujęciu osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa albo ochroną innych osób przed napaścią; 5) z odbywaniem drogi do miejsca i z miejsca wykonywania czynności określonych w pkt 1 i 2. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że T.T. uczestniczył w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Tymczasowych Siłach ONZ w L. "[...]" w okresie od dnia [...] października 2000 r. do dnia [...] października 2001 r. na stanowisku [...]. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] czerwca 2001 r. skarżący, przy wykonywaniu obowiązków służbowych, uległ wypadkowi, który polegał na tym, że pełniąc służbę w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Tymczasowych Siłach ONZ w L. "[...]" podczas opuszczania pomieszczenia kancelarii Wydziału Logistycznego [...] w [...] potknął się doznając urazu wykręcenia stawu kolanowego lewego oraz uszkodzenia więzadła długiego rzepki i naderwanie przyczepu więzadła w okolicy guzowatości kości piszczelowej, z tytułu którego przyznano mu świadczenie odszkodowawcze w wysokości 7%. Do jego zajścia w żaden sposób nie przyczyniła się realizacja zadań powierzonych Polskiemu Kontyngentowi Wojskowemu w L. Był to nieszczęśliwy wypadek, dla którego zaistnienia nie miał znaczenia fakt pobytu żołnierza w L. W niniejszej sprawie brak jest związku pomiędzy wypadkiem jakiemu uległ skarżący, a działaniami Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Tymczasowych Siłach ONZ "[...]" w L. Brak ten nie pozwala uznać zdarzenia za wypadek, który umożliwia przyznanie żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego. T.T. nie został poszkodowany w związku z działaniami Polskiego Kontyngentu Wojskowego w L., lecz na skutek nieprawidłowego ułożenia nogi podczas opuszczania pomieszczenia. Tego rodzaju wypadek nie ma w sobie nic, co byłoby uzasadnione specyfiką działań realizowanych przez Polski Kontyngent Wojskowy w L. Mógł nastąpić wszędzie, w każdym miejscu i czasie pełnienia służby wojskowej. Powołany wcześniej art. 3 ustawy wyraźnie określa, że weteranem może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Oznacza to, że uszczerbek na zdrowiu wskutek wypadku musi nastąpić w wyniku działań, dla realizacji których utworzono misję, czy kontyngent. Działania te należy pojmować jako przyczynę powodującą wypadek i wywołującą uszczerbek. Chodzi tu o konkretne czynności składające się na zadania misji (kontyngentu) i służące realizacji postawionych przed nimi celów. Dokonując wykładni art. 4 pkt 15 tej ustawy należy odwołać się do uzasadnienia projektu ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754, z którego wynika że zamierzeniem ustawodawcy było, aby o status weterana poszkodowanego mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Powszechnie przyjmuje się, że weteran to osoba biorąca udział w konkretnych operacjach, która z racji doznanych szkód zasługuje na szczególne uhonorowanie i której przysługują z tego tytułu szczególne uprawnienia. Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa przyznaje weteranom poszkodowanym liczne uprawnienia w zakresie świadczeń zdrowotnych, pomocy w finansowaniu nauki, uprawnienia socjalne, uprawnienia pracownicze, dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych. Zatem, nie do przyjęcia jest takie rozumienie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy, zgodnie z którym jakiekolwiek zdarzenie skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza państwem miałoby uzasadniać przyznanie tak wielu świadczeń, które mają charakter wyjątkowy. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie wszystkich żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu bez względu na przyczyny wypadku, wówczas niepotrzebne byłoby odrębne definiowanie wypadku w art. 4 pkt 15 ustawy. Wystarczyłoby posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagłe zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami państwa. W ocenie Sądu powyższe uprawnia do stwierdzenia, że wypadek, któremu uległ skarżący nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 tej ustawy. Skoro T.T. nie działał w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, a uszczerbku na zdrowiu doznał w wypadku, który nie miał żadnego związku z działaniami bojowymi bądź skierowanymi przeciwko skarżącemu, to organ prawidłowo ocenił, że status weterana poszkodowanego mu nie przysługuje. Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 7, art. 9 i art. 77 k.p.a. Stąd zarzut ten należy uznać za bezzasadny. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.