II SA/Wa 1257/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.J. z dnia 19 października 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi P.J. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej słuzby wojskowej postanawia: ustanowić w niniejszej sprawie dla P.J. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. We wniosku z dnia 19 października 2013 r. P.J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z treści dokumentów źródłowych zamieszczonych w aktach administracyjnych wynika, że źródłem utrzymania w czteroosobowym gospodarstwie domowym wnioskodawcy, które prowadzi wraz z konkubiną i dwójką małoletnich dzieci, są świadczenia z pomocy społecznej. Do źródeł utrzymania wnioskodawca zaliczył również świadczenia alimentacyjne w wysokości 150 zł miesięcznie przyznane małoletniemu synowi konkubiny. Skarżący oświadczył, że jest dłużnikiem alimentacyjnym, a wysokość zobowiązania z tego tytułu wynosi ok. 4.200 zł. Poza wskazanymi świadczeniami skarżący i jego rodzina nie posiadają żadnych innych źródeł dochodu. Zarówno skarżący, jak i jego konkubina pozostają bez pracy. Rodzina skarżącego nie posiada żadnych oszczędności ani majątku. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał, że charakter i wysokość świadczeń będących źródłem utrzymania jego rodziny w zestawieniu z liczbą osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym nie pozwalają mu na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Niniejsza sprawa dotyczy decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, czyli dotyczy kwestii ustania stosunku służbowego. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działalność organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W rezultacie wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.