II SA/Wa 1264/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Asesor WSA, Joanna Kube, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2005 r. sprawy ze skargi B.L. przedstawicielki ustawowej małoletniego S.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2004 r., którą na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówiono przyznania S.W. renty rodzinnej w drodze wyjątku po jego zmarłym ojcu M.W.. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS odwołał się do dyspozycji art. 83 ust. 1 ww. ustawy i stwierdził, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. W ocenie Prezesa ZUS w sprawie nie występują szczególne okoliczności, na skutek których zmarły ojciec dziecka nie uzyskał prawa do świadczeń w zwykłym trybie. Prezes ZUS ustalił, że p. M.W. w okresie od dnia [...] października 1990 r. do dnia [...] listopada 1996 r. odbywał 5-letnie studia dzienne na [...], których to studiów nie ukończył. Po przerwaniu studiów od dnia [...] listopada 1996 r. do dnia [...] sierpnia 2001 r. ww. nie pracował, pomimo że był osobą zdrową, zdolną do pracy. Prezes ZUS uznał, że udowodniony okres składkowy i nieskładkowy zmarłego M.W., wynoszący zaledwie 11 miesięcy i 9 dni jest nieadekwatny do wieku zmarłego, tj. 32 lat w chwili śmierci i dlatego Prezes ZUS nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku matki dziecka p. B.L. o przyznanie na rzecz syna S. świadczenia w drodze wyjątku. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. B.L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła, że przyczyną niepodejmowania zatrudnienia przez ojca dziecka było bezrobocie. Powołała się także na bardzo trudną sytuację materialną swojej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku osobie, która spełnia łącznie wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie, a mianowicie: ” jest lub była osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie ww. przesłanki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednej z nich uniemożliwia przyznanie tego świadczenia. W rozpoznawanej sprawie przesłanką odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku na rzecz dziecka S.W. było ustalenie, że brak jest szczególnych okoliczności, które uniemożliwiłyby zmarłemu ojcu dziecka uzyskanie prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego na zasadach ogólnych. Zmarły M.W. w chwili zgonu miał 32 lata. Swoją pierwszą pracę podjął dopiero w wieku 31 lat, a więc na krótko przed śmiercią. Jak wynika z akt sprawy, w okresie po przerwaniu studiów w listopadzie 1996 r. ww., pomimo że był młody i zdrowy do pracy, nie podejmował zatrudnienia. Należy zgodzić się z Prezesem ZUS, że w żaden sposób nie można uzasadnić bezczynności zawodowej zmarłego ojca dziecka. Dotyczy ona długiego okresu czasu (prawie 5 lat), w trakcie którego pomimo bezrobocia, zmarły M.W. miał obiektywną możliwość znalezienia zatrudnienia, choćby poza miejscem swojego zamieszkania. Ponieważ renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia, jakie przysługiwałoby p. M.W., gdyby żył, trzeba stwierdzić, że nie dołożył on należytej dbałości o zabezpieczenie swojego prawa do świadczeń z zaopatrzenia emerytalno-rentowego, skutkiem czego jego dziecko pozbawione zostało zabezpieczenia z tego tytułu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, trafnie Prezes ZUS uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek koniecznych do przyznania dziecku renty rodzinnej po zmarłym ojcu i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.