II SA/Wa 1266/05
WyrokWSA w Warszawie2005-10-24
Skład orzekający: Ewa Grochowska-Jung, Ewa Pisula-Dąbrowska, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdy wnioskodawca nie spełniał przesłanki niezdolności do pracy lub wieku oraz posiadał niezbędne środki utrzymania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Prezes ZUS prawidłowo odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wnioskodawca nie spełniał kluczowych przesłanek określonych w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach, tj. nie był niezdolny do pracy ze względu na stan zdrowia lub wiek, a także posiadał niezbędne środki utrzymania, co wykluczało możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.Stan faktyczny
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania M. O. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu. Organ uznał, że wnioskodawczyni posiada niezbędne środki utrzymania, a także nie jest niezdolna do pracy ze względu na wiek lub stan zdrowia. Skarżąca podniosła, że jej ojciec miał długi okres składkowy, a ona sama znalazła się w ciężkiej sytuacji materialnej, kwestionując sposób naliczenia dochodów przez ZUS. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Prezesa ZUS.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA Asesor Ewa Pisula-Dąbrowska, WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2005 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenie w drodze wyjątku - oddala skargę -
Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] kwietnia 2005 r. i odmówił przyznania pani M. O. renty rodzinnej w drodze wyjątku, po zmarłym ojcu B. O.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS brak jest warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku. Strona posiada, bowiem niezbędne środki utrzymania. Wykazany dochód na jednego członka rodziny wynosi 1.335 zł. Co nie pozwala na przyjęcie, iż pani M. O. pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła, że jej zmarły ojciec posiadał bardzo długi okres składkowy i nieskładkowy wynoszący ponad 33 lata. Całe życie ciężko pracował i w tym czasie była odprowadzana składka ZUS. Po śmierci ojca znalazła się w ciężkiej sytuacji materialnej. Przywołane zarobki matki są w rzeczywistości mniejsze - ZUS wziął, bowiem pod uwagę zarobki brutto. Koszty utrzymania są wysokie i faktycznie po realizacji wszystkich opłat miesięcznych na życie pozostaje na dwie osoby 600 zł, to jest o wiele za mało, aby godnie żyć. Skarżąca wskazał, że czuje się pokrzywdzona decyzją ZUS, a organ naruszył w ten sposób przepisy Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten wskazuje na cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby osoba uprawniona mogła otrzymać świadczenie. Niespełnienie przez wnioskodawcę tylko jednej z wymienionych przesłanek powoduje, iż nie może on otrzymać świadczenia.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca urodzona w dniu [...] lutego 1987 r. jest osobą pełnoletnią, zdrową i zdolną do podjęcia pracy. Tymczasem wyżej przytoczony przepis wskazuje, iż świadczenie może być przyznane jedynie osobie, która jest niezdolna do pracy ze względu na stan zdrowia lub wiek. Skarżąca tej przesłance nie odpowiada. Stanowisko to jest potwierdzone przez bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2003 r. sygn. akt II SA 1401/01). Nadto organ słusznie wykazał, że dochód na jednego członka rodziny pani M. O. pozwala na przyjęcie, iż posiada ona niezbędne środki utrzymania. Wobec tego niespełniona jest kolejna przesłanka z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło