II SA/Wa 127/11
WyrokWSA w Warszawie2011-05-13
Skład orzekający: Joanna Kube, Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przydziale kwatery tymczasowej podpisana przez osobę nieupoważnioną może zostać stwierdzona jako nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa, oraz czy organ nadzorczy powinien rozpatrzyć wniosek o przydział lokalu służbowego w tym samym postępowaniu?Ratio decidendi
Decyzja o przydziale kwatery tymczasowej podpisana przez Zastępcę Komendanta Rejonowego Policji bez wymaganego pisemnego upoważnienia jest nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 1 kpa z powodu naruszenia przepisów o właściwości. Organ nadzorczy, stwierdzając nieważność decyzji, nie jest uprawniony do rozstrzygania innych kwestii merytorycznych, takich jak przydział lokalu służbowego, które wymagają odrębnego postępowania i właściwości organu.Stan faktyczny
D.N. otrzymała decyzję z 2003 r. o przydziale kwatery tymczasowej podpisaną przez Zastępcę Komendanta Rejonowego Policji bez wymaganego pisemnego upoważnienia. W 2010 r. D.N. oraz Stowarzyszenie złożyli wnioski o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz o przydział lokalu służbowego. Organ nadzorczy stwierdził nieważność decyzji z powodu braku upoważnienia osoby podpisującej, ale nie rozpatrzył wniosku o przydział lokalu służbowego, przekazując go do innego organu. Skargi na tę decyzję zostały oddalone przez WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi Stowarzyszenia i D.N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji z 2003 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Adam Lipiński Protokolant asystent sędziego Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2011 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] i D.N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału kwatery tymczasowej oddala skargi
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludniania lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1469), Zastępca Komendanta Komendy Rejonowej Policji [...] S.S. przyznał D.M. kwaterę tymczasową nr [...] w W..
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2010 r. D.N. wystąpiła do Komendanta [...] Policji o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale kwatery tymczasowej jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 88 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Ponadto wniosła o wydanie decyzji o przydziale zajmowanego lokalu jako lokalu służbowego, wskazując, że chce doprowadzić do uregulowania statusu zajmowanego przez nią lokalu zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. wnioskiem z dnia [...] maja 2010 r. wystąpiło do Komendanta [...] Policji o dopuszczenie do udziału w ww. postępowaniu administracyjnym, wszczętym na wniosek D.N.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Komendant [...] Policji dopuścił Stowarzyszenie [...] do udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. wydanej przez Zastępcę Komendanta Rejonowego Policji [...] o przydziale D.N. tymczasowej kwatery nr [...] w W.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Komendant [...] Policji wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. wydanej przez Zastępcę Komendanta Rejonowego Policji [...].
W toku postępowania organ nadzorczy, na podstawie pisma z dnia [...] czerwca 2010 r. Komendanta Rejonowego Policji [...], ustalił, iż wydając decyzje o przydziale kwatery tymczasowej z dnia [...] sierpnia 2003 r. Zastępca Komendanta Rejonowego Policji [...] nie dysponował pisemnym upoważnieniem Komendanta Rejonowego Policji [...], o jakim mowa w art. 268a kpa.
Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 i § 2 oraz art. 158 § 1 kpa, Komendant [...] Policji stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. została podpisana przez Zastępcę Komendanta Rejonowego Policji. W kontekście powyższego uznał, że zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 kpa, który stanowi, że nieważna jest decyzja, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Uzasadniając stwierdzenie przez siebie nieważności podniósł, że właściwość rzeczową organu administracji publicznej w myśl art. 20 kpa ustala się według przepisów o zakresie jego działania. W przypadku funkcjonariuszy Policji właściwość rzeczową w postępowaniu administracyjnym określa ustawa z dnia 6 kwietnia o Policji, zgodnie z którym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Policji, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, organem właściwym na obszarze [...] jest Komendant Rejonowy Policji w stosunku do policjantów pełniących służbę w komendzie Rejonowej Policji. Organ wskazał również, że organ administracji publicznej może upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Udzielone upoważnienie wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu. Uznał więc, że decyzja o przydziale kwatery tymczasowej winna być wydana i podpisana przez Komendanta Rejonowego Policji bądź zgodnie z art. 268a kpa przez upoważnionego pracownika kierowanej przez wskazany organ jednostki, to jest takiego, który legitymuje się pisemnym upoważnieniem do wydawania decyzji.
Reasumując organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Zastępca Komendanta Rejonowego Policji [...], który podpisał decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r., nie posiadał upoważnienia Komendanta Rejonowego Policji [...] do wydawania decyzji administracyjnych o przydziale kwater tymczasowych i w związku z tym, organ zmuszony był stwierdzić jej nieważność.
Jednocześnie organ poinformował, że nie uwzględnił wniosku D.N. zawartego w końcowym oświadczeniu, ponieważ w jego ocenie nie miał on wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Od powyższej decyzji D.N. złożyła odwołanie do Komendanta Głównego Policji. Z takim odwołaniem wystąpiło również Stowarzyszenie [...]. W jego uzasadnieniu strony podniosły, że wniosek o stwierdzenie nieważności wskazywał na naruszenie prawa polegające na przydzieleniu kwatery tymczasowej, pomimo braku przesłanek do jego przyznania. Ponadto D.N. wnosiła o wydanie decyzji o przydziale zajmowanego lokalu, jako lokalu służbowego. Wniosek ten nie został w ogóle rozpoznany. D.N. oraz Stowarzyszenie podniosło, że organ badając sprawę rozpoznał ją zgodnie z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania, tj. przeprowadził postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu naruszenia prawa - wydania jej przez podmiot nieuprawniony - art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, lecz nie odniósł się w ogóle do wniosku złożonego przez D.N.
Pismem z dnia [...] października 2010 r. [...] Komendant [...] Policji przekazał wniosek D.N. o przydział lokalu mieszkalnego Komendantowi Rejonowemu Policji [...], celem rozpoznania.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2010 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przypomniał stan faktyczny sprawy oraz ustalenia poczynione przez organ I instancji i wskazał, że na mocy art. 6 ust. 4a ustawy o Policji "na obszarze [...] zadania i kompetencje odpowiadające zadaniom i kompetencjom komendanta powiatowego (miejskiego) Policji wykonuje właściwy terytorialnie komendant rejonowy Policji". Stosownie do rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001 r. które w § 14 ust. 1 pkt 5 stanowi, że "decyzje w sprawach przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater wydają będący dysponentami lokali (...) komendanci powiatowi (miejscy) Policji - w stosunku do policjantów pełniących służbę w komendzie powiatowej (miejskiej) Policji, komisariatach Policji i innych podległych im jednostkach organizacyjnych Policji". Uznać zatem należy, że w świetle cytowanych przepisów organem właściwym do wydania decyzji o przydziale D.N. - funkcjonariuszowi KRP [...] - kwatery tymczasowej był komendant rejonowy tej jednostki. Powołując się na art. 268a Kpa Komendant Główny Policji wskazał, że organ administracji publicznej, którym w niniejszej sprawie był Komendant Rejonowy Policji [...], mógł w formie pisemnej upoważniać pracowników (funkcjonariuszy) kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Z dokonanej zarówno przez organ I jak i II instancji analizy akt sprawy wynika, że Zastępca Komendanta Rejonowego Policji [...] nie był upoważniony do działania w imieniu organu, a w szczególności do podpisania decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale D.N. tymczasowej kwatery. Wobec powyższego uznał, że sporna decyzja została podpisana przez osobę nieupoważnioną.
Odnosząc się do wniosku D.N., dotyczącego wydania decyzji o przydziale przedmiotowego mieszkania jako lokalu służbowego stwierdził, że brak jest podstaw do jego rozpatrzenia w tym postępowaniu. Podał, że właściwość organów w kwestii przydziału mieszkań regulują przepisy § 14 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884 z późn. zm.), zgodnie z którym decyzje w sprawach przydziału lokali mieszkalnych wydają będący dysponentami lokali komendanci rejonowi Policji na obszarze [...] - w stosunku do policjantów pełniących służbę w komendach rejonowych Policji na obszarze [...].
Wyjaśnił też, że kwestie dotyczące uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego jak również równoważnika za brak lokalu mieszkalnego podlegają innym regulacjom prawnym niż przydział, opróżnianie tymczasowej kwatery i lokalu mieszkalnego. Tym samym zasadność ich przyznania, wypłaty i cofnięcia może być rozpatrywana w odrębnym postępowaniu administracyjnym.
Wyjaśnił ponadto, że art. 96 ust. 4 ustawy o Policji dotyczy policjanta przeniesionego z urzędu do służby w innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pełnienia służby nie zwolnił zajmowanego lokalu mieszkalnego lub domu. W takim przypadku można przydzielić tymczasową kwaterę według przysługujących norm, bez uwzględnienia zamieszkałych z nim członków rodziny, a koszty zakwaterowania pokrywane są ze środków budżetowych Policji, nie dłużej niż przez 2 lata od dnia przydzielenia tymczasowej kwatery. Tym samym niniejsze przepisy w przypadku D.N. nie mogły mieć zastosowania, zatem zasadne było zawarcie indywidualnych umów.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skarg wniesionych przez D.N. i Stowarzyszenie [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W tożsamych skargach strony wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżących wydana przez organ nadzorczy decyzja narusza art. 104 kpa, poprzez nieroztrzygnięcie co do całości żądania strony.
W uzasadnieniu skarg strony podniosły, iż na podstawie art. 88 ustawy o Policji, D.N. przysługiwało prawo do lokalu służbowego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Realizując swoje uprawnienie, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przydział lokalu służbowego i decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. została jej przydzielona kwatera tymczasowa nr [...] w W.. Nie kwestionując wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości skarżąca zarzuciła, że wydana też ona została z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, które wskazują przesłanki przydziału kwatery tymczasowej, nie znajdujące zastosowania do sytuacji skarżącej. Skarżąca podała, że przez cały okres zajmowania przez nią przedmiotowego lokalu, był on traktowany przez Komendę [...] Policji jako lokal mieszkalny, a nie kwatera tymczasowa. Wszczęte przez nią postępowanie miało na celu nie tylko wyeliminowanie decyzji wadliwej z obrotu prawnego, ale przede wszystkim jej wadliwej treści, powodującej rozbieżność między statusem prawnym zajmowanego przez skarżącą lokalu a jego rzeczywistym funkcjonowaniem i przeznaczeniem. W tym celu skarżąca zwróciła się do Komendanta [...] Policji, w pierwszej kolejności o stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji o przydziale kwatery tymczasowej oraz o uregulowanie statusu prawnego zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego, poprzez wydanie decyzji o jego przydziale, jako lokalu służbowego. Zdaniem skarżących, rozstrzygnięcie złożonego podania tylko w zakresie stwierdzenia nieważności, stanowi nie tylko naruszenie przepisów kpa, ale również prowadzi do stanu, w którym skarżąca pozostaje bez tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, z wyłącznej winy organu administracji, który wydał wadliwą decyzję.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] maja 2011 r. adwokat P.U. przedstawił pełnomocnictwo procesowe do działania w imieniu Stowarzyszenia [...] oraz podniósł dodatkowy zarzut naruszenia przez Komendanta Głównego Policji art. 156 § 2 kpa, polegający na zaistnieniu w niniejszej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych poprzez zrealizowanie przez D.N. prawa do zamieszkiwania w kwaterze tymczasowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 111 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd na rozprawie zarządził o połączeniu sprawy o sygnaturze akt II SA/Wa 127/11 oraz II SA/Wa 128/11 i rozpoznanie obu spraw łącznie pod jednym numerem II SA/Wa 127/11.
Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności jest formą nadzoru mającą na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych. Tak więc postępowanie o stwierdzenie nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, wszczynanym na wniosek strony lub z urzędu i służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzji administracyjnych, dotkniętych najcięższymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Dlatego też, stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia, że eliminowana decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w powołanym art. 156 § 1 kpa. Organ nadzorczy powinien także zbadać, czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 kpa. Natomiast organ nadzorczy nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy, co postulują w skardze strony. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa, organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.
Wskazać należy, że D.N. w swoim wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r., wszczynającym postępowanie nadzorcze, zawarła w istocie dwa żądania: jedno dotyczyło stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale kwatery tymczasowej nr [...] drugie było żądaniem wydania decyzji o przydziale zajmowanego lokalu mieszkalnego jako "lokalu służbowego".
Wskazać należy również, że Komendant [...]Policji decyzją z dnia [...] września 2010 r. wprawdzie stwierdził nieważność wnioskowanej o stwierdzenie nieważności decyzji, jednakże uczynił to na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa nie zaś, jak wnosiła skarżąca, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Należy wyjaśnić, iż organ po zgromadzeniu akt sprawy i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego doszedł do wniosku, iż orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2003 r. obarczone jest wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Sąd przyjął, iż stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. na innej podstawie aniżeli wnosiła skarżąca nie może być poczytane jako naruszające prawo skoro w myśl art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skoro organ, prowadząc postępowanie na wniosek strony, z urzędu dostrzegł inną okoliczność stanowiącą przesłankę nieważnościową, obowiązany był rozstrzygnąć sprawę i wyeliminować z obrotu prawnego orzeczenie obarczone wadą nieważności.
Odnosząc się zaś do decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. to przypomnieć należy, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Przepis art. 19 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Obliguje to organ administracji do przestrzegania w postępowaniu administracyjnym ustalonej normą prawną właściwości do rozstrzygania określonej kategorii spraw (właściwości rzeczowej). Naruszenie powołanego przepisu, polegające na wydaniu decyzji przez organ niewłaściwy, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Nieważność powoduje przy tym naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydaniu decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia.
Zgodnie zaś art. 268a kpa, organ administracji publicznej może upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Wybór upoważnionego pracownika na mocy wskazanego przepisu należy do organu. Upoważnienie może być nadane do odwołania, na czas oznaczony albo w odniesieniu do określonych konkretnie spraw. Pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się przez to organem administracji publicznej. Wykonuje on tylko kompetencje organu. Działanie pracownika bez upoważnienia właściwego organu administracji publicznej pociąga za sobą nieważność decyzji z mocy art.156 § 1 pkt 1 kpa.
W rozpoznawanej sprawie objęta kontrolą nadzorczą decyzja Komendanta Rejonowego Policji [...] w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale D.N. kwatery tymczasowej została podpisana przez podinspektora S.S. - Zastępcę Komendanta Rejonowego Policji [...]. Z materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie wynika natomiast, że wymieniony funkcjonariusz Policji nie dysponował wymaganym upoważnieniem organu - Komendanta Rejonowego Policji [...].
Zasadnie zatem Komendant [...] Policji, badając decyzję, o której stwierdzenie nieważności skarżąca wystąpiła, stwierdził jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa, uznając, że przedmiotowa decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną. Konsekwencją takiego stwierdzenia przez organ była konieczność jej eliminacji z obrotu prawnego, czego zresztą strony skarżące nie kwestionują.
Odnosząc się z kolei do zarzutu pełnomocnika Stowarzyszenia [...] wskazującego, iż organy nadzorcze w niniejszej sprawie nie badały przesłanek określonych w art. 156 § 2 kpa, to zgodzić się należy, iż jest on zasadny, jednakże biorąc pod uwagę brzmienie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, to Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że było to naruszenie przepisów postępowania, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 156 § 2 kpa, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Zagadnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnej było wielokrotnie podejmowane w orzecznictwie sądowym i w tej kwestii wypracowano podstawowe kryteria oceny, jednolicie przyjmowane przy orzekaniu w tego typu sprawach. Odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego określonego aktu należy rozpatrywać mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny jeśli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego i stosować formy aktu indywidualnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepis prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji (przykładowo wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 914/99 publik. LEX nr 55762; wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 września 2001 r., sygn. akt I SA 326/01 publik. LEX nr 75508). Przy czym nieodwracalne skutki prawne decyzji należy ograniczyć wyłącznie do jej bezpośrednich skutków w sferze prawa, a nie zdarzeń faktycznych stanowiących tylko jej pośredni efekt. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92 (OSNC 1992/12/211) zwrócono ponadto uwagę, iż dla oceny skutków decyzji administracyjnej, dotkniętej wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności, jest prawnie obojętne, czy istnieją faktyczne możliwości cofnięcia następstw wykonania decyzji. Prawnie obojętne będzie wobec tego ustalenie, że są podstawy materialne, organizacyjne lub możliwości techniczne podjęcia działania, które doprowadzi do przywrócenia jakiejś rzeczy lub stanu faktycznego do ich pierwotnej postaci. Przepis bowiem wymaga rozpatrzenia wyłącznie skutków prawnych i poddania ocenie ich odwracalności. Podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zmierza się w kierunku ścieśniającej wykładni pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych i tym samym do ograniczenia zakresu jego stosowania w razie wątpliwości co do natury prawnych skutków decyzji dotkniętej wadą nieważności (B, Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2005, s. 726).
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, podkreślić należy, że przedmiotem postępowania nadzorczego zakończonego kwestionowaną decyzją było rozstrzygnięcie orzekające o przydziale D.N. prawa do kwatery tymczasowej (jednej z form zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych policjanta). Wymieniona tę kwaterę dalej zajmuje i wystąpiła z wnioskiem do organu Policji o wydanie decyzji przydziałowej przedmiotowego lokalu na stałe. W sprawie nie zaistniały zatem takie zdarzenia prawne, których organ nie byłby w stanie odwrócić na drodze postępowania administracyjnego. Do nieodwracalnych skutków prawnych nie można na pewno zaliczyć "skorzystania z prawa do zamieszkiwania w kwaterze przez okres kilku lat", albowiem organ Policji posiada instrumenty w prawie materialnym i procesowym umożliwiające zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych D.N.. To, że skarżąca "skonsumowała" prawo do kwatery tymczasowej, a nie do lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych resortu MSWiA i wystąpiła o zmianę statusu przedmiotowego lokalu, nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych. Zdarzenia faktyczne, zaistniałe po wydaniu decyzji przydziałowej, kwalifikują się wyłącznie do sfery faktów, a nie prawa i w konsekwencji nie mogą stanowić wystarczających podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 156 § 2 kpa.
Reasumując Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 156 § 2 kpa.
Zasadnie również, Komendant [...] Policji, jako organ niewłaściwy w sprawie przydziału D.N. lokalu mieszkalnego przyjął, iż nie może rozpoznać jej wniosku kompleksowo (ze względu na konkurencyjność trybów postępowania, inny przedmiot sprawy i odrębną właściwość organów do rozpoznania tych spraw) i wniosek w części dotyczącej przydziału lokalu mieszkalnego przekazał do rozpoznania organowi właściwemu w sprawie.
W świetle postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd jest władny uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W analizowanym przypadku powyżej wskazana nieprawidłowość organu nadzorczego (brak badania przesłanki z art. 156 § 2 kpa) nie mogła mieć w sprawie istotnego znaczenia.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. art. 132 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło