II SA/Wa 127/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Asesor WSA – Karolina Kisielewicz Sędzia WSA – Janusz Walawski Protokolant Referent stażysta – Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem pozostającym w związku ze szczególnymi warunkami służby. – uchyla zaskarżoną decyzję – Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] skierował w dniu [...] września 2016 r. L. S. do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] w celu ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem pozostającym w związku ze szczególnymi warunkami służby. [...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1822 ze zm.), umorzyła postępowanie w całości. W uzasadnieniu wskazała, że zgodnie z opisem zawartym w protokole powypadkowym z dnia [...] września 2016 r., skarżący w dniu [...] czerwca 2016 r w czasie pełnienia służby uniósł biurko, aby je ustawić w rzędzie. Tymczasem wymieniony leczył się okulistycznie z powodu krótkowzroczności z powikłaniami pod postacią [...]. W dniu [...] kwietnia 2016 r w szpitalu w [...] został wykonany na siatkówce oka [...] leczniczy zabieg (baraż) laserowy zabezpieczający. W karcie informacyjnej wydanej pacjentowi w dniu zabiegu w zaleceniach lekarskich widnieje wpis lekarza specjalisty chorób oczu M. B.: bezwzględny zakaz dźwigania ciężarów oraz oszczędzający tryb życia. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (Dz. U. z 2014 r. poz. 216), świadczenia odszkodowawcze nie przysługują funkcjonariuszowi w razie wypadku lub choroby, których wyłączną przyczyną było udowodnione przez właściwy organ umyślne lub rażąco niedbałe działanie albo zaniechanie funkcjonariusza naruszające obowiązkowe przepisy lub rozkazy (...). Tymczasem podnosząc i przesuwając biurko, aby ustawić je równo w rzędzie, skarżący wykonał wysiłek fizyczny, mając niezbędne informacje medyczne o bezwzględnym zakazie dźwigania ciężarów i ewentualnych skutkach zdrowotnych dotyczących narządu wzroku, jakie może wywołać wysiłek fizyczny. W omawianym przypadku stwierdzono [...] oka [...] u osoby z wysoką krótkowzrocznością obu oczu, wymagające kolejnych zabiegów naprawczych. Działanie skarżącego (dźwignięcie biurka) opisane w protokole powypadkowym należy uznać za rażąco niedbałe, spełniające wymogi art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku, pozostającego w związku ze służbą. Odrębnym aspektem budzącym wątpliwości prawne i orzecznicze jest również wpis w karcie informacyjnej Szpitala Okulistycznego w [...] ul. [...] dokonany w dniu [...] czerwca 2016 r (2 dni po opisywanym wypadku) przez specjalistę chorób oczu, w którym lekarz opisuje: "urazy oczu neguje. W ostatnim czasie nie podejmował intensywnego wysiłku fizycznego. Wada wzroku – wysoka krótkowzroczność obu oczu". Diagnoza kliniczna: "[...]". A zatem specjalista chorób oczu upatruje przyczyny stwierdzonego [...] w wysokiej krótkowzroczności, która może stanowić zgodnie z wiedzą medyczną wewnętrzną, chorobową przyczynę szkody, [...] i jako taka nie podlega orzekaniu powypadkowemu. Podobna sytuacja znalazła wyraz w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11.09.2014 r (Sygn. Akt UK 593/13), w którym stwierdzono: "wypadek może być spowodowany każdym czynnikiem nie wykluczając działań samego poszkodowanego z wyłączeniem jednak cech psychofizycznych mogących stanowić wewnętrzną przyczynę szkody określonych jako podatność na zachowanie lub istnienie samoistnego schorzenia . Zewnętrzność przyczyn wypadku jednolicie została sprowadzona do warunku pochodzenia spoza organizmu pracownika". Biorąc pod uwagę oba aspekty omawianej sprawy, należało umorzyć postępowanie w sprawie na podstawie art. 105 ust § 1 k.p.a., uznając je w każdym z omawianych przypadków za bezprzedmiotowe. W odwołaniu z dnia [...] listopada 2017 r. do Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], skarżący nie zgodził się z zaskarżona decyzją i co do uniesienia oraz poprawienia biurka podał, że jego działanie było niejako odruchowe. Z kolei powołanie się komisji na zapis w karcie informacyjnej ze szpitala w [...] prawdą jest, że w karcie informacyjnej dokonano zapisu o zakazie dźwigania ciężarów oraz oszczędzającym trybie życia. Jednakże proces gojenia i wytworzenia blizn trwa 7 do 14 dni, po którym to lekarz polecił mu stopniowy powrót do normalnego funkcjonowania. Mając na uwadze powyższe stwierdził, że opisany w decyzji komisji proces leczenia został zakończony. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję i w uzasadnieniu powołała się na argumentację w niej zawartą. W (odwołaniu) skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący L. S[...] wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie zdarzenia jako wypadku pozostającego w związku ze służbą. W uzasadnieniu podał, że jego działanie nie było umyślne i świadome, lecz podjęte pod wpływem odruchu. Ponadto w rozmowie z lekarzem okulistą uzyskał informację, że co prawda raczej zakończyły się dla niego możliwości uprawiania sportów ekstremalnych, jednak lekarz wskazał na konieczność powrotu do normalnego życia, lecz organ nie odniósł się do tego. Wszak – jego zdaniem – nie wiadomo co oznacza dźwiganie ciężarów oraz oszczędny tryb życia. Czy uniesienie (brak w prowadzonym postępowaniu informacji w jaki sposób wykonanego) biurka o nieokreślonej dla obu komisji wadze jest dźwiganiem ciężarów?. Zapewne biurko ważące np. 15 kg dla jednego człowieka będzie ciężarem, jednak kilkunastu innych ludzi z pewnością uniesie je jedną ręką twierdząc, że wracając ze sklepu mają cięższą siatkę. Dalej zaznaczył, że podczas przywołanej wcześniej konsultacji przez lekarza okulistę otrzymał informację o sposobie unoszeniu przedmiotów który będzie mnie obowiązywał po wcześniejszym urazie. Polegać ma on na unoszeniu po obniżeniu tułowia w pionie (przysiad) bez schylania się po nie. Uniesienie ma być wykonane bez gwałtownego poderwania ciężaru ruchem ciała. Na uwagę zasługuje również fakt, iż od przedmiotowego badania prowadzonego przez RKL[...] w miesiącu kwietniu, do wydania decyzji w dniu [...] października 2017 r. minął okres prawie 6 miesięcy i nie wiadomo czym podyktowana była taka zwłoka w wydaniu decyzji. Również zaskakujące jest nadanie dwóm różnym decyzjom, które dotyczą zupełnie innych spraw, takich samych numerów. Decyzje CKL podtrzymujące decyzje RKL[...] nr [...] oraz [...] noszą ten sam numer, tj. [...] oraz wydane zostały w tym samym dniu. Co prawda CKL przesyłając pisma do WSA zmieniła numerację poprzez nadanie jednej z decyzji nr [...], jednak o fakcie tym nie został poinformowany do chwili obecnej i nie wie, w której sprawie numer decyzji został zmieniony. W odpowiedzi na skargę, Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] wniosła o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podała definicję wypadku zawartą w art. 118 ust. 2 ustawy o służbie więziennej konstatując, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do wypadku i w tej sytuacji uznano postępowanie za bezprzedmiotowe, co obliguje organ do umorzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów procedury przez Centralną Komisję Lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], tj. art. 7, art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego mianowicie powodu, że stosownie do treści art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w myśl art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast według art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w karcie informacyjnej wydanej pacjentowi w dniu zabiegu w zaleceniach lekarskich widnieje wpis lekarza specjalisty chorób oczu M. B.: bezwzględny zakaz dźwigania ciężarów oraz oszczędzający tryb życia, co zostało wskazane w decyzji organu pierwszej instancji. Natomiast w odwołaniu skarżący podniósł zarzut, że proces gojenia i wytworzenia blizn trwa 7 do 14 dni, po którym to lekarz polecił mu stopniowy powrót do normalnego funkcjonowania i w tej sytuacji opisany w decyzji komisji proces leczenia został zakończony. Jednakże Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], w żadnym stopniu w zaskarżonej decyzji nie odniosła się do powyższego argumentów i zarzutu, pomijając go całkowitym milczeniem. Ponadto swoje stanowisko co do powyższego zarzutu organ winien właściwie uzasadnić. Przypomnieć zatem należy, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, w którym brak jest wnikliwego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania (vide: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 790/17). Zatem ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, bowiem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku