II SA/Wa 1270/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. z dnia 1 sierpnia 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi WS. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego i uiszczenia należnych opłat postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2013 r. W.S. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką i siostrą, lecz nie podał dochodów tych osób. Wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada jakichkolwiek źródeł dochodu i nie jest w stanie uiścić należnych kosztów sądowych. Rubrykę dotyczącą majątku własnego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (rubrykę 7. formularza wniosku) wypełnił poprzez jej zakreślenie. Natomiast rubrykę 10. skarżący pozostawił niewypełnioną. Do wniosku skarżący nie dołączył żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających ww. okoliczności. Z tego powodu, w piśmie z dnia 30 sierpnia 2013 r., skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: aktualnego (na dzień złożenia wniosku) zaświadczenia o przyznanym statusie osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, względnie kopii decyzji przyznającej taki status, a także dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy. Jednocześnie wyjaśniono skarżącemu, że skoro w formularzu wniosku oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe z innymi osobami, to w takiej sytuacji, zgodnie z rubryką 10. formularza, powinien podać osiągany przez te osoby dochód miesięczny brutto ze wskazaniem jego źródła. W związku z tym zobowiązano skarżącego do złożenia w tym zakresie, również w terminie 14 dni, dodatkowego oświadczenia. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 września 2013 r. Skarżący powyższego wezwania nie wykonał. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). I tak, w myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 P.p.s.a. otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje się tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze się też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący w składanym formularzu wniosku ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim, szerokim zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 P.p.s.a. stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie uczynił bowiem zadość doręczonemu wezwaniu z dnia 30 sierpnia 2013 r. i nie wykazał sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym, tj. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia co do aktualnej sytuacji majątkowej. Otóż, to właśnie będące przedmiotem wezwania dokumenty potwierdzające zarówno status skarżącego jako osoby bezrobotnej oraz wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, jak też oświadczenie skarżącego wskazujące wysokość dochodów osób pozostających wraz z nim w gospodarstwie domowym umożliwiłyby ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Tylko bowiem w oparciu o te dokumenty możliwe byłoby ustalenie wysokości pozostałych skarżącemu i jego rodzinie, po odliczeniu niezbędnych wydatków, środków pieniężnych, które to środki mógłby on ewentualnie przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W konsekwencji oznacza to, że skarżący nie wykazał przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tej zaś sytuacji prawo pomocy nie mogło być przyznane. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.