II SA/Wa 1275/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2007 r. sprawy ze skargi E.Cz. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku: 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. E. Cz. starała się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Z akt sprawy wynika, że E. Cz. urodziła się w 1953 r. Ostatni okres jej ubezpieczenia kończy się z dniem 18 czerwca 1999 r. Na datę złożenia wniosku łączny okres składkowy skarżącej wynosił ponad 25 lat. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 31 lipca 2006 r. wynika, że E. Cz. jest całkowicie niezdolna do pracy i niezdolna do samodzielnej egzystencji oraz, że całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała po dniu 14 lutego 1998 r. Natomiast orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 kwietnia 2007 r. (wydanym w toku postępowania o ponowne rozpoznanie sprawy) datę powstania całkowitej niezdolność do pracy określono na dzień 8 marca 2004 r. Oddział-Inspektorat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B., opiniując wniosek, wnosił o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku z uwagi na orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzję uzasadniał tym, że ostatni okres składkowy E. Cz. przypada na dzień 18 czerwca 1999 r. i od tej daty do chwili wydania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 31 lipca 2006 r. skarżąca nie wykazała żadnego okresu zatrudnienia popartego opłacaniem składek na ubezpieczenie. Nadto brak w materiale sprawy okoliczności usprawiedliwiających takie zachowanie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. Cz. podnosiła, że już od dnia 14 lutego 1998 r. została uznana za całkowicie niezdolną do pracy, tak więc brak zatrudnienia po dniu 18 czerwca 1999 r. jest usprawiedliwiony. Wskazywała nadto na swój znaczny, bo ponad 25 letni okres ubezpieczeniowy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpoznając ponownie sprawę, zwrócił się do lekarza orzecznika ZUS o ustalenie konkretnej daty powstania całkowitej niezdolności do pracy. Lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 12 kwietnia 2007 r. datę tę ustalił na dzień 8 marca 2004 r. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. w mocy. W jego ocenie skarżąca nie wykazała szczególnych okoliczności uniemożliwiających świadczenie pracy, do której była zdolna, w okresie od czerwca 1999 r. do dnia 8 marca 2004 r. W skardze od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. Cz. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując na długoletni staż ubezpieczeniowy i trwającą od lutego 1998 r. całkowitą niezdolnością do pracy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpoznawana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej – art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także między innymi obowiązek wyczerpującego informowania strony o istotnych elementach postępowania takich jak stany faktyczne i prawne, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw lub obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego - art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji rozstrzygając niniejszą sprawę oparł się przede wszystkim na ustaleniu poczynionym przez lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 kwietnia 2007 r., z którego wynika, iż data powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącej to dzień 8 marca 2004 r. Jednakże organ dopuszczając dodatkowy dowód z orzeczenia lekarza orzecznika nie poinformował o tym strony, ani nie przedstawił jej w żaden sposób treści tego orzeczenia, pomimo, iż był do tego zobowiązany nie tylko przepisami kodeksu postępowania administracyjnego ale także procedurą postępowania zakreśloną w art. 14 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym organ naruszył wyżej wspomnianą zasadę informowania strony o istotnych elementach postępowania, a nadto pozbawił ją możliwości wniesienia sprzeciwu do komisji lekarskiej ZUS od wspomnianego orzeczenia, gdyby strona kwestionowała zawarte w nim ustalenia. Brak wiedzy co do faktu istnienia orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 kwietnia 2007r. wynika wprost z treści skargi. Dla skarżącej przyjęcie daty 8 marca 2004 r., jako daty powstania całkowitej niezdolności do pracy jest niezrozumiałe, gdyż jej wiedza w tym zakresie ogranicza się jedynie do treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 31 lipca 2006 r. Uchybienie to musiało spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie brak także, ustosunkowania się organu (treść uzasadnień obu decyzji) do kwestii długoletniego staży ubezpieczeniowego skarżącej – ponad 25 letniego, mimo iż skarżąca podkreśla ten fakt we wszystkich swoich pismach. Zgodnie z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2002 roku sygn. akt II SA 2235/01 (publ. LEX nr 82805) należy zbadać, czy łączny okres ubezpieczenia jest adekwatny do wieku osoby ubiegającej się o świadczenie. Podkreślenia wymaga, że aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego otwiera przed skarżącą możliwość ubiegania się ponownie o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Uchwała Sądu Najwyższego podjęta w składzie 7 sędziów z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt I UZP 5/05, stwierdzająca, że: "Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny, oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), bez potrzeby wykazywania przewidzianego w art. 58 ust. 2 tej ustawy pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego 10-lecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy". Możliwość tę skarżąca powinna rozważyć, ale także nie może od niej abstrahować organ. Reasumując, w świetle powyższych rozważań należy uznać, że organ administracji dopuścił się istotnych uchybień podczas rozpatrywania niniejszej sprawy, które niewątpliwie miały wpływ na treść rozstrzygnięcia. Dlatego, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i 145 § 1 ppkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.